Espainiako Gobernuaren hiru dekretuak, Junts eta Podemosen botoen zain

Espainiako Gobernuak 2023ko azken asteetan onartutako argindarraren BEZ beherapena, pentsioen igoera edo langabezia-subsidioaren erreforma airean daude, Junts eta Podemosen ezezkoaren aurrean.

Diputatuen Kongresuak bozketa erabakigarria egingo du asteazken honetan, eta horrek ondorio ekonomikoak izan ditzake. Hona hemen gako batzuk:

Zer eztabaidatzen da Kongresuan?

Diputatuen Kongresuak hiru errege lege-dekretu eztabaidatzen ditu, abenduan onartuak: bata inflazioaren ondorioei aurre egiteko zortzigarren neurri-sorta, bestea langabezia-subsidioaren erreforma eta omnibus araua, Berreskuratze Egitasmoan jasotako erreforma konpromisoekin.

Inflazioaren aurkako paketean sartzen dira, besteak beste, aldiriko trenak eta distantzia ertaineko trenak doakoak izatea, hiri barruko eta hiriarteko garraioa % 30 merkatzea, argiaren eta gasaren BEZa % 10era jaistea (azken kasu horretan, lehen hiruhilekoan bakarrik) eta zero BEZa oinarrizko elikagaientzat.

Halaber, kotizaziopeko pentsioak % 3,8 igotzea, 65 urtetik gorakoentzako banketxeetako leihatilan eskudirua jasotzeagatiko komisioak ezabatzea, zaurgarrien etxegabetzeen debekua luzatzea, eta aberats handien gaineko zerga eta bankuen eta energia konpainien gaineko kargak urtebetez luzatzea.

Bigarren dekretu batek langabezia-sorospena erreformatzen du, orain arte salbuetsita egon diren kolektiboetara zabaltzen dena, hala nola familia-kargarik ez duten 45 urtetik beherako kolektiboetara, eta 480 eurotik 570 eurora igotzen da lehen sei hilabeteetan, eta 540 eurora hurrengo seietan, lehen 180 egunetan lanarekin bateragarriak direnak.

Gainera, langile guztiei aukera ematen zaie edoskitzeagatiko baimena metatuta hartzeko, eta erkidegoetako hitzarmenak Estatukoen gainetik lehenetsiko dira.

Zergatik dago arriskuan dekretuak baliozkotzea?

JxCATek uko egin dio dekretuak babesteari, erreforma judizialak amnistiaren aplikazioa arriskuan jartzen duela iritzita, eta Podemosek ere zalantzan jarri du langabezia subsidioaren eta inflazioaren aurkako neurriei eman beharreko babesa. Bien aldeko botorik gabe, Espainiako Gobernuak ez du gehiengo nahikorik dekretuak baliozkotzeko.

Bozketa galduta dago?

Oraingoz, PSOE, Sumar, ERC, EAJ, EH Bildu eta CC indar politikoek dekretuak babestuko dituzte. Juntsek, aldiz, hiru dekretuak bertan behera uzteko eta berriro aurkeztu aurretik negoziatzeko eskatu du. Eskakizunen artean, amnistiari eragingo lioketela uste duen erreforma judizialaren artikuluak kentzea, enpresak Kataluniara itzultzeko onura fiskalak eta hori egiten ez dutenentzako zigorrak.

Bestalde, Langabezia diru-laguntzaren erreforma babesteko, Podemosek kotizazioaren murrizketak kentzea eskatu du, eta inflazioaren aurkako neurri sortari dagokionez, alokairuen igoera % 2ra eta saltoki handietan elikagaien prezioa mugatzea exijitu du.

Zer gertatzen da dekretuak bertan behera geratzen badira?

Neurri horiek guztiak indarrean daude, Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratutako errege lege-dekretuetan sartzen direlako, baina hala jarraitzeko, Diputatuen Kongresuan baliozkotu behar dituzte. Horrela ez bada, dekretuak eta horien edukia bertan behera geratuko dira.

Horrek esan nahi du aldiriko garraioak doakoak izateari utziko diola, hiri-garraioak ez duela diru-laguntzarik jasoko eta argiaren eta gasaren BEZa % 21era igoko dela; ogia bezalako oinarrizko elikagaiena, % 4ra, eta pasta eta olioena, % 10era.

Bankuek berriro kobratu ahal izango diete adinekoei leihatilan dirua ateratzeagatik, eta pentsioen igoera bertan behera geratuko da.

Ez litzateke berehalako eraginik izango langabezia-sorospena jasotzen dutenentzat, erreformaren zatirik handiena ekainera arte ez baita indarrean sartzen.

Aberats handien gaineko zerga eta bankuen eta energia konpainien gaineko zergak bertan behera geratuko lirateke, eta horrek diru-sarrerak galtzea ekarriko luke, eta ondarearen gaineko zerga hobaria duten erkidegoetan aberastasuna berriro tributaziotik salbuetsita egongo litzateke.

Justiziaren erreformak, langabezia-sorospena edo funtzio publikoa atzera botatzean, mugarri horiei lotuta zeuden Europar Batasuneko funtsetatik 10.000 milioi jasotzea arriskuan jarriko litzateke.