GEBehatokiak Espainiari ohartarazi dio uztailaren 31ra arte duela tortura kasu bat ikertzen hasteko

Giza Eskubideen Euskal Behatokiak (GEBehatokia) Espainiako Estatuari ohartarazi dio  uztailaren 31ra arteko epea duela NBEko Torturaren Aurkako Batzordeak proposatutako neurriak ezarri eta Raul Fuentesen kasua ikertzeko. 1991n atxilotu zutenean Bilboko polizia-etxean torturatu egin zutela salatu zuen Fuentesek.

Hedabideen aurrean egindako agerraldian, Agus Hernan GEBehatokiko koordinatzaileak aurreratu du Estatuak neurririk hartu ezean, erakundeak dagoeneko erabaki duela, bere lege aholkulariekin batera, kasu horren inguruan zein pauso emango dituen.  

"Espainiak kasu hori eta Iratxe Sorzabalena, biak ikertu behar ditu". Auzitegi Nazionalak absolbitu egin zuen Sorzabal atxiloaldian "tratu ankerrak" jasan zituela ondorioztatu ondoren. Horren aurrean, Hernanek azpimarratu dienez,  "jada ez du balio preskribatu izanaren argudioa aplikatzea", amaitu du.

Iratxe Urizar abokatuak nabarmendu duenez, "Espainiako gobernuak euskal gatazkaren testuinguruan gertatutako urraketen aurrean neurriak hartu behar ditu", eta Estatuak "tortura delituak ikertu beharko lituzke, preskripzio mugak kenduta", eta Fuentes eta Sorzabal biktima gisa aitortu beharko lituzke, "erreparazioan eta egiaren bilaketan babesa emanez haiei".

Gogorarazi duenez, NBEko Torturaren aurkako Batzordeak 2023an Espainiari aurpegiratu zion "tortura delituak gizateriaren aurkakoak" direla eta, beraz, "preskribaezinak" direla.

Duela aste batzuk, Espainiako gobernuak Genevan azalpenak eman behar izan zituen Giza Eskubideen Itun Unibertsalarekin hartutako konpromisoen betetze mailari buruz, eta uztailaren 18an, Espainiako ordezkaritzari entzun ondoren, Nazio Batuen Giza Eskubideen Batzordeak txosten bat aurkeztu zuen.

Txosten horrek, berriz ere, kezka agertzen du Espainiako legerian "torturaren definizioa ez delako oraindik guztiz egokitzen nazioarteko estandarretara", eta galdeketen grabazioa ez delako sistematikoki aplikatzen.

Halaber, torturaren delitua 15 urtera preskribatzea leporatu du, eta EAEn eta Nafarroan "1960 eta 2014 artean ustez tortura eta tratu txarrak jasan zituzten pertsonen 5.000 testigantza baino gehiago egotea" deitoratu du.

"Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako agintariei emandako testigantza dokumentatu ugariek aipatzen dituzten ustezko tortura eta tratu txarren ikerketa eraginkorra bermatzeko beharrezko neurriak hartzea" eskatu dio Espainiari.

Era berean, "mekanismo independente bat" sortzea galdegin dio, Estatuko Segurtasun Indar eta Kidego guztien kontrako "tortura salaketa guztiak" ikertzeko.

Txosten horren gomendioak "bete beharrekoak dira" GEBehatokiak adierazi duenez, eta, beraz, Espainiako Estatuak "ezin du ostrukarena egiten jarraitu, bere kontua ez balitz bezala; horregatik, estatuak "betebeharrak betetzea" espero du erakundeak, Hernanen hitzetan. 

GEBehatokiaren arabera, "Estatuak planifikatutako terrorismoaren aurkako estrategia baten barruan egindako eskubideen urraketa larriek topo egin dute murru batekin" nazioarteko instantzietan, "zigorgabetasun murru hori pitzatu duten epaiak eta txostenak" egin baitituzte horiek.

"Hamarkadak behar izan dira negazionismoa gainditzeko eta gaur egun tortura salaketen egiazkotasuna onartzen duen adostasuna eraikitzeko", nabarmendu du Hernanek.