Montxo Martinez Antia erail zutela dioten froga berriak aurkeztu ditu GEBehatokiak
Eusko Jaurlaritzako Balorazio Batzordeak 2015. urtean ebatzi zuen ez zegoela suizidioaren bertsio ofiziala ezeztatzeko froga nahikorik. Orain, zantzu berri horiekin, kasua berriz ebaluatu dezala eskatu diote Eusko Jaurlaritzari.
Montxo Martinezen exhumazioa. Argazkia: GEB.
Montxo Martinez Antiak ez zuela bere buruaz beste egin eta 1975eko irailaren 18an Madrilen hil egin zutela iradokitzen duten froga berriak aurkeztu ditu Giza Eskubideen Behatokiak. Ondorioz, kasua berriz ebaluatu dezala eskatu dio Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen sailburu Maria Jesus San Joseri, Martinez Antia Estatuaren biktima gisa aitortu eta familiak erreparazioa eskatu dezan.
2015eko uztailean Eusko Jaurlaritzak ezetsi egin zuen familiak egindako aitortza-eskaera, eta ontzat eman zuen suizidioaren bertsio ofizial frankista, argudiatuz Balorazio Batzordeak esku artean zituen elementuek ez zutela bestelako ondoriorik ateratzeko aukerarik ematen.
2015eko martxoaren 3an Francisco Etxeberria auzitegiko medikuak egin zuen txostenak zehaztu zuen posible zela “zuzeneko beste analisi bat egitea” eta modu horretara “tiroaren ibilbidea egiaztatzea”. Une horretan ezin izan zen azterketa hori egin eta Batzordeak Martinez Antiaren amak egindako eskaera ezetsi zuen.
GEBehatokiaren aburuz, ordea, familiak 50 urtez eutsi izan dio hilketaren tesiari eta beste ebaluazio bat eskatu zion GEBehatokiari, 2024ko irailean.
Eginbideak
Dokumentazioa bildu eta kasua aztertzeko fasea burutu ondoren, 2025ean hainbat eginbide egin dira datu zein proba berriak bilatu eta suizidioaren hipotesia ezeztatzen saiatzeko.
Hala, 2025eko otsailaren 28an Francisco Etxeberria auzitegiko medikuak lurpetik atera zuen Montxo Martinez Antiaren gorpua, ehortzita zegoen Polloeko hilerrian (Donostia), familia, ETA politiko militarreko kideak, Egiari Zor Fundazioa eta GEBehatokia bertan zirela. Alabaina, gorpuzkien kontserbazio-egoeraren ondorioz, ezin izan zen Martinezen heriotzari buruz bestelako kontsideraziorik atera.
Bestetik, zuzeneko senideen eta erakundeko gertuko kideen testigantzak ere jaso dira. Horiek guztiek ukatu egiten dute suizidioaren tesia, Martinez Antiaren “nortasuna, ideiak eta perspektiba politikoa” kontutan hartuta. Horrez gainera, garai hartan gertu ikusten zuten “diktadorearen heriotzaren ondorioz, askatasuna epe motzean lortzeko aukera” nabarmena zen.
Azkenik, aditu independente batek Martinez Antiaren ondoan aurkitutako armen txosten balistikoa egin du. Ondorioztatu du pistola ez zela kargagailua sartu ondoren erabili, eta metrailetari dagokionez, adierazi du erabili zela, baina ezin du baieztatu heriotza eragin zion zauria arma horrekin egin zenik.
Suizidioa, "bideraezina"
GEBehatokiaren arabera, metraileta suizidiorako erabiltzea "bideraezina" izango litzateke, lekuaren ezaugarri fisikoak kontuan hartuta. Erakundearen arabera, "ustezko suizidioa gertatu zen bainuontziaren neurriek eta kokapenak (horma bat zuen eskuinaldean) eragotzi egiten dute eskuin besoa behar adina luzatzea, kanoia lokian bermatuta tiro egiteko, jaurtigaia ezkerreko lokitik atera zedin”. Beraz, horrek baztertu egingo luke Martinez Antiak bere buruari tiro egitea arma horrekin. Horrez gainera, erakundearen aburuz, odol arrastoak zeuden lekuak ere eta suizidioaren hipotesia ez datoz bat.
GEBehatokiaren txostenak agerian uzten du, gainera, Martinez Antia hil zen operazioa Mikel Lejarza “El Lobo” agente infiltratuak zuzendu zuela. Hark bere memorietan (Yo confieso. 45 años de espía, Roca Editoriak 2019) aitortu zuen ekintza haietan parte hartu izana.
Froga horiek guztiak eskuan, GEBehatokiak ondorioztatzen du, heriotzak sailkatzeko erabiltzen den N.A.S.H. auzitegiko ereduari jarraituz, hilketa dela kategoria posible bakarra; alegia, “Montxo Martinez Antia beste pertsona batek edo batzuek hil zutela 1978ko irailaren 18ko goizaldean, eskuineko lokian tiro eginda”.
Aurkezpen ekitaldia
GEBehatokiak memoranduma eta ondorioak hitzaldi batean aurkeztuko ditu urriaren 9an, osteguna, 18:30ean, Donostiako Egia auzoko Gazteszenan. Axun Lasa, Francisco Javier Ruiz de Apodaka eta Joxean Agirre izango dira ekitaldian. Gainera, GEBehatokiak ekoitzitako "Montxo: Kasu irekia" dokumentala aurkeztuko da.
Zure interesekoa izan daiteke
Otxandianok Zupiriari: "Erantzukizunak onartzeak berekin ekarri beharko luke presazko neurriak hartzea"
EH Bilduren bozeramaileak uste du Zupiriak dagokiona egin duela "erantzukizunak bere gain hartzean" baina polizia ereduarekin "arazo larria dagoela" ere ohartarazi du, eta laster ekarpen berri bat egingo dutela iragarri du.
San Kristobal hilerrian ehortzitako presoak izan dituzte gogoan Ezkabako ihesaldiaren omenaldian
Aurten ere, frankismoan bertatik igaro ziren 6.000 presoak oroitu dituzte. Kartzela izan zen San Kristobal, eta inguru horretan 131 gorpu lurperatu zituzten, "Botilen kanposantua" deiturikoan. Omenaldian, lore eskaintzan egin diete presoei.
Estebanek legegintzaldiaren amaierari buruz duen ideia "errespetatzen" duen arren ez duela bat egiten erantzun du Moncloak
Espainiako Gobernuko iturriek berretsi dute Sanchezek legegintzaldia 2027ko udara arte agortzeko asmoa duela. Gainera, azken orduetan kaleratutako txostenek "Zapatero presidente ohiak egindako delituaren froga edo zantzurik ez dagoela" egiaztatzen dutela defendatu dute.
Delinkuentzia Ekonomiko eta Fiskaleko Unitateak Zapatero eta horren alabak jo ditu Plus Ultra sareko onuradun nagusi
Auziaren inguruko bigarren txostena zabaldu du UDEFek. Horrekin lotuta, ekainaren 2an deklaratuko du epailearen aurrean Espainiako Gobernuko presidente ohiak, ikertu gisa.
Euskadi egunero eraiki eta defendatzeko konpromisoa hartu du EAJk
Hurrengo udal eta foru hauteskundeetarako urtebete falta denean, lehendakariak euskal herritar guztien “eskubide historikoak” gogorarazi eta balioetsi ditu, eta enegarren aldiz eskatu du Gernikako Estatutua osorik betetzeko.
Estebanek legegintzaldia aurten amaitzeko eskatu dio Sanchezi, jarraitzea "arduragabekeria" litzatekeela iritzita
EBBko presidenteak gogorarazi du dagoeneko bederatzi “eskandalu judizial” irekita daudela Espainiako Gobernuaren inguruan. Horren iritziz, “erabat kaltegarriak dira politikaren eta gobernuaren egonkortasunaren irudiarentzat".
Zupiriak gaitzetsi egin ditu Flotillako ekintzaileak Loiura heldutakoan izandako istiluak eta "probokazioak"
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburua kezkatuta agertu da atzoko gertakariekin Ertzaintzaren irudia zikindu daitekeelako, are gehiago Palestinako gatazkarekin eta Israelen genozidioaren salaketekin lotzen direlako.
Zupiriak bere gain hartu du Loiun gertatutakoaren ardura, eta sentitzen duela esan du
Segurtasun sailburuak adierazi du ez zuela gertatu behar, dena hitz eginda zegoelako. “Zailtasunak” onartu ditu horrelakoak “modu baketsuan” konpontzeko, eta Ertzaintzaren eta han bildutakoen jokabidea zuzena izan zen aztertuko dutela gaineratu du.
Indarraren erabileran "iparorratz morala beti eskuan" izatea eskatu zien ostiralean Pradalesek Ertzaintzako kide berriei
Indarraren erabileraz hitz egin zuen, hain zuzen ere, Pradales lehendakarik Arkauten, Ertzaintzaren promozio berriko diplomen banaketan. "Erantzukizuna eta exijentzia etikoa" eskatu zizkien indarraren erabileran; euskal gizartearekin duten konpromisoa dela eta.
Indarraren erabileran "iparrorratz morala beti eskuan" izatea eskatu zien ostiralean Pradalesek Ertzaintzako kide berriei
Indarraren erabileraz hitz egin zuen, hain zuzen ere, atzo, Pradales lehendakarik, Arkauten, Ertzaintzaren promozio berriko diplomen banaketan. "Erantzukizuna eta exigentzia etikoa" eskatu zizkien indarraren erabileran; euskal gizartearekin duten konpromisoa dela eta.