Xose Manuel Beiras galiziar buruzagi nazionalista historikoa hil da 90 urte zituela

Xose Manuel Beiras Torrado Galiziako buruzagi nazionalista historikoa 90 urte zituela hil da, A Reborainako bere etxean, Brionen (A Coruña), bere inguruko iturriek baieztatu dutenez.

Bere jarduera politikoa 1963an hasi zuen, Partido Socialista Galego (PSG) alderdiaren sorreran parte hartu zuenean. Bere exekutibako kide izan zen eta 1964tik 1970era bitartean nazioarteko harremanez arduratu zen. 1971tik 1977ra alderdiko idazkari nagusia izan zen, azken urte horretan PSGren Coruñako hautagaitzaren buru izan ondoren, eserlekurik lortu gabe.

1970ean, oposizio bidez, Santiagoko Ekonomia Zientzien Fakultateko Egitura Ekonomikoko Katedra lortu zuen, eta bertan, jarduneko dekano gisa ere jardun zuen 1972ko langile- eta ikasle-mobilizazioetan.

1982tik BNG eratzeko prozesuan aktiboki parte hartu zuen, eta Xuntako Presidentetzarako hautagai izan zen 90eko hamarkadan eta 2000ko hamarkadaren hasieran.

2012an BNG utzi eta Anova sortu zuen, Esquerda Unidarekin batera Yolanda Diazekin batera zuzendu zuen hauteskunde-koalizio bat sustatuz.

Amioko Batzarrean nazionalismo galiziarra hautsi eta hamabi urtera, Beirasek paper garrantzitsua bete zuen Anovak BNGren hautagaitza babes zezan 2024ko hauteskundeetan. Orduan, hainbat ekitalditan parte hartu zuen, Ana Pontón hautagai nazionalistarekin batera, bi aldeen arteko adiskidetzea aitortuz. 

Bere ibilbide politikoaz gain, Beiras lan ekonomiko ugariren egilea izan zen eta azken hamarkadetako galiziar ekonomialari garrantzitsuenetakoa da. Bere lanen artean "El problema del desarrollo en la Galicia rural", 1966an New Yorkeko Galiziako Etxeak saritua, eta "O atraso económico de Galicia", 1972an argitaratua eta bere lanik ezagunena.

"A Galicia rural na encrucillada" lanaren egileetako bat ere izan zen, eta, besteak beste, honako lan hauek argitaratu zituen: "Por unha Galicia liberada", "Retratos en fite", "Un socialismo propia: O cooperativismo no Beiras mozo", "Prosas de combate e maldicer" eta "Nuredin o taxista e Amedine o pintor".

Azken urteetan bere presentzia mantendu zuen Galiziako bizitza kultural eta politikoan. Joan den udaberrian PSGren historiari buruzko liburu bat aurkeztu zuen, sortzen lagundu zuen alderdia, eta duela gutxi kultur ekitaldietan parte hartu zuen. 2023an bere emaztea hil zen, Aurichu Pereira margolari ospetsua.

Ana Ponton BNGko bozeramaile nazionalak doluminak eman ditu Beirasen heriotzagatik, eta "galiziar eta galiziarren hainbat belaunalditan aztarna handia" utzi duela azpimarratu du.