Itzalalditik ateratako lezioak: Zer egin zero elektriko bat berriro ez gertatzeko

Bihar urtebete beteko da Iberiar penintsula osoa argindarrik gabe utzi zuen apirilaren 28ko itzalalditik. Egun hartan gertatutakoari buruz orain arte argitaratu diren txostenen arabera, faktore askoren konbinazioaren ondorioz gertatu zen, eta tentsioa kontrolatzeko ezintasunak eragin zuen.  

Orain arte hartu diren neurriak sistema elektrikoaren egonkortasuna indartzera eta hobetzera bideratu dira, eta horietako batzuk dagoeneko indarrean daude. 

Egonkortasuna handitzea

Marta Castro Aelec elkartearen —besteak beste Endesa, Iberdrola eta EDP enpresa elektriko handiak biltzen ditu— dituen presidentearen arabera,  tentsioa modu dinamikoan kontrolatzen laguntzeko prozedurak eguneratu dira. Hala ere, eragina oraindik ere mugatua dela onartu du EFE albiste agentziari egindako adierazpenetan, instalazio gutxi batzuek dutelako kontrol dinamikoa ezartzeko aukera. 

Halaber,  Jose Maria Gonzalez Appa Renovables elkartearen (Energia Berriztagarrien Enpresen Elkartea) zuzendari nagusiaren hitzetan, "itzalalditik atera dezakegun ikasgai nagusia da  XXI. mendeko sistema elektriko bat ezin dela XX. mendeko tresnekin kudeatu”.

Horren esanetan, oro har, aldaketak “positiboak” izan dira, sistema gainbegiratzeko, kontrol neurriak indartzeko, biltegiratzea bultzatzeko, eskariaren elektrifikazioa errazteko eta erantzuteko gaitasuna hobetu delako. 

Erresilentzia, tensio gorabeheren aurrean

Bestalde, Juan de Dios Lopez Enpresa Eolikoen Elkartearen (AEE) zuzendari teknikoak azaldu du tentsio aldaketen aurrean "erresilienteagoak" nola izan aztertzen ari direla orain Espainian. 

Ildo beretik, Mario Ruiz-Tagle Iberdrola Españaren kontseilari delegatuak otsailean Senatuan egindako agerraldian azaldu zuenez, "historikoki" energia makina sinkronoekin sortzen zen, sistemari ia erabateko segurtasuna ematen zion modu batean. Energia fotovoltaikoa edo eolikoa sortzeko sistemek gorabehera handiagoak dituztela eta makina sinkronoek baino erresilientzia gutxiago dutela zehaztu zuen.

Testuinguru horretan, gainbegiratzea areagotzeko, biltegiratzea sustatzeko eta elektrifikazioa bultzatzeko errege-dekretu bat onartu zuen azaroan Espainiako Gobernuak. 

Ziklo konbinatuen garrantzia

Itzalaldia gertatu eta hurrengo egunetik ziklo konbinatuen programazioa handitu egin da. Ziklo konbinatuko instalazioek gas naturala erabiltzen dute elektrizitatea sortzeko. Sistemari egonkortasuna ematen diote, baina, aldi berean, handizkako merkatuan elektrizitatearen prezioa handitzen dute.

Zehapen-espediente "oso larria"

Espainiako Merkatuen eta Lehiaren Batzordeak zehapen-espediente "oso larria" ireki dio Iberdrola Generacion Nuclear enpresari, itzalaldi elektrikoaren harira egindako ikerketaren barruan.

Estatuan dauden zazpi zentral nuklearretatik seitan du partaidetza Iberdrolak, eta Cofrenteseko (Valentzia) zentralaren jabe bakarra  bera da. 

Konpainiak Sektore Elektrikoaren Legearen 64.37 artikulua urratu duen zantzuak daudela dio espedienteak, "baimenik gabe ekoizpena edo hornidura murriztu" zuelakoan eta "prestasun-betebeharrak behin eta berriz bete ez” zituelakoan.

Dagoeneko 56 prozedura zabaldu ditu Espainiako Merkatuen eta Lehiaren Batzordeak, itzalaldiarekin lotuta. 

Beste itzalaldi bat izateko beldurra

''Energia-sektorearen ohiturak eta pertzepzioa Espainian 2026' goiburupean egindako ikerketaren emaitzak kaleratu ditu gaur Camby plataformak. Horren arabera, galdeketan parte hartu duten herritarren % 86,7 antzeko beste itzalaldi baten beldur dira.

% 45,6k, berriz, euren kezka nagusien artean kokatu dute itzalaldia, eta energiaren inguruan "konfiantza eza handitzen" ari den ustea handitzen ari da biztanleen artean.

Herritarren erdiak "berme gehiago" nahiko luke hornidura elektrikoan.