Hogei urte barru 22 milioi minbizi-kasu diagnostikatuko dira urtean
Larunbat honetan, otsailak 4, Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna gogora ekarriko du Osasunerako Munduko Erakundeak (OME). Minbiziak gero eta eragin handiagoa duenez, helburu nagusia kontzientziazioa eta sentsibilizazioa bultzatzea da. OMEren estatistikek diotenez, 2012an 8,2 milioi minbizi-kasu gehiago erregistratu ziren, eta erakunde horren aurreikuspenen arabera, bi hamarkada barru 22 milioi minbizi-kasu diagnostikatuko dira urtean.
Arrazoi horregatik, prebentzioa eta detekzio goiztiarra funtsezkoak dira minbizi-kasuen gorakada saihesteko. Nazio Batuen Erakundeak (NBE) ohar baten bidez jakinarazi duenez, minbizi-kasuen % 60 Afrikan, Asian eta Amerikan (erdialdean zein hegoaldean) detektatzen dira. Hala, minbiziak eraginda nazioartean gertatzen diren heriotzen % 70 herrialde horietan izaten dira, besteak beste, detekzio goiztiarra nabari atzeratu egiten delako eta gaixotasunari aurre egiteko sendagaiek prezio altuegia dutelako.
Hala, Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna gogoeta egiteko aukera paregabea da, eta batik bat, minbiziari aurre egiteko norberak zer egin dezakeen pentsatzeko. "Elkarrekin lor dezakegu. Nik ere lor dezaket" lelopean, nazioarteko kanpainak "pentsatzeko, konpromisoa hatzeko eta hori gauzatzeko" deia luzatzen die herritarrei zein kolektiboei ere. "Guztioi eragiten digun gaitza izanik, pertsona orok neurriak har ditzake gaixotasunaren eragina murrizteko", esan du NBEk.
Halaber, minbiziari buruz hedatutako uste faltsuak ezabatzea da kanpainaren beste helburu nagusietako bat. Ildo horretatik, pertsona batek maitatu, bizitza osasuntsua eraman, gaixotasunari aurre egin eta laguntza eskatu dezakeela esan du OMEk. Gainera, minbiziari aurre egiteko ikerketa bultzatzen dugun bitartean, elkarrekin eskola, lantoki eta hiri osasuntsuagoak sortu ditzakegula azpimarratu du erakundeak.
ONUk gogora ekarri duenez, minbizia zelulen alterazio genetikoaren ondorioz sortzen da. Batzuetan organo jakin batean gera daiteke, baina besteetan gorputzeko organoetara hedatzen da. Oinarrizko jarraibideekin (tabakorik ez kontsumitzea) minbizia kasu gehienak saihestu daitezke. Gainera, egungo tratamendu askok (kimioterapiak, erradioterapiak edota ebakuntzak) gaixotasun horri aurre egiten laguntzen dute, bereziki goiz detektatzen bada.
Minbizi motei dagokienez, biriketakoa, heste lodikoa, gibelekoa, biriketakoa eta bularrekoa dira hilkortasun-tasa handiena dutenak. Osasunaren Mundu Erakundearen iritziz, minbizien % 30 saihets daiteke erretzeari utzita, ariketa fisikoa eginda, elikadura osasuntsua izanda, alkohola utzita eta sedentarismoari aurre eginez.
Zure interesekoa izan daiteke
30 urte Alarde mistoaren alde: elkarrizketa, aurrerapausoak emateko bidea
Jaizkibelgo kideek eta erakundeetako ordezkariek Alarde publiko eta parekidea aldarrikatu dute, eta hiru hamarkadako gatazkari irtenbidea emateko elkarrizketaren alde egin dute.
Gimenok azpimarratu du ikasle etorkinen presentziak eragina duela Nafarroaren PISAko emaitzetan
Behin-behineko espetxealdia ezarri diote Gorlizen atxilotutako gizon bati, sexu-askatasunaren kontrako hiru delitu egotzita
24 urteko gazte batek hiru emakumeri eraso zien gauez, aurpegia estalita, sexu-erasoa egiteko asmoz.
Gipuzkoako Auzitegiak arindu egin du Iñaki Badiola Realeko presidente ohiaren aurkako zigorra
Epaileek frogatutzat jo dute enpresaburuak Twitterreko kontu klandestinoa erabili zuela magistratu, politikari eta kazetarien aurka jotzeko. Mezuen bidez, eraso gogorrak egin zituen, biktima horiei ustelkeria trama ezberdinetan sartuz. Nolanahi ere, Auzitegiak zigorra arindu du "bidegabeko atzerapenengatik".
PISA Txostenaren emaitza txarrak aitortu ditu Pedrosak
Emaitzak horiek hobetzea Hezkuntza Sailaren estrategiaren baitan kokatzen dela azpimarratu du Hezkuntza sailburuak, eta joera globalari egotzi die emaitzak.
Gizon bat atxilotu dute Esako urtegian aurkitutako gorpuarekin lotuta
Hildakoa Iruñean bizi zen frantziar bat zen. Atxilotua da hilketaren susmagarri nagusia.
Geurea eta audientziaren aitortza duen programazio egonkorra prestatu du ETBk udazken honetarako
Udan izandako audientzia datu onek hauspotuta, entretenimendua eta hurbiltasuna ardatz izango dituen denboraldi berriaren inguruko xehetasunak aurkeztu ditu Isabel Octavio ETBren zuzendariak, hainbat aurkezle, aktore eta kolaboratzaile lagun dituela.
PISA txostena: Atzerakada nabarmena Hego Euskal Herriko ikasleen emaitzetan
Mundu osoan prestigio handia duen hezkuntza-diagnostiko honek agerian utzi du Nafarroako eta Euskadiko ikasleek gaitasun guztietan egin dutela behera; hain zuzen ere, zientzian, matematikan eta irakurmenean. Nolanahi ere, matematiketan bi erkidegoak Estatuko batez bestekoaren gainetik kokatzea lortu dute.
Gardelegiko zabortegian piztutako sutea itzaltzeko lanek aurrera jarraitzen dute Gasteizen
Sua atzo arratsaldean piztu zen materia organikoa biltzeko tokian eta, momentuz, sutea perimetratuta dagoen arren, materialen izaerak sua erabat itzaltzeko lanak moteltzen ditu.
30 urteko zatiketak markatutako Alardea ospatuko dute gaur Hondarribian
Hondarribiak bere egun handia ospatuko du gaur, gizon soldaduz eta 20 emakume kantineroz osatutako Alarde tradizionalarekin eta desfile parekidearen alde egiten duen Jaizkibel konpainiarekin.