Hogei urte barru 22 milioi minbizi-kasu diagnostikatuko dira urtean
Larunbat honetan, otsailak 4, Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna gogora ekarriko du Osasunerako Munduko Erakundeak (OME). Minbiziak gero eta eragin handiagoa duenez, helburu nagusia kontzientziazioa eta sentsibilizazioa bultzatzea da. OMEren estatistikek diotenez, 2012an 8,2 milioi minbizi-kasu gehiago erregistratu ziren, eta erakunde horren aurreikuspenen arabera, bi hamarkada barru 22 milioi minbizi-kasu diagnostikatuko dira urtean.
Arrazoi horregatik, prebentzioa eta detekzio goiztiarra funtsezkoak dira minbizi-kasuen gorakada saihesteko. Nazio Batuen Erakundeak (NBE) ohar baten bidez jakinarazi duenez, minbizi-kasuen % 60 Afrikan, Asian eta Amerikan (erdialdean zein hegoaldean) detektatzen dira. Hala, minbiziak eraginda nazioartean gertatzen diren heriotzen % 70 herrialde horietan izaten dira, besteak beste, detekzio goiztiarra nabari atzeratu egiten delako eta gaixotasunari aurre egiteko sendagaiek prezio altuegia dutelako.
Hala, Minbiziaren Aurkako Nazioarteko Eguna gogoeta egiteko aukera paregabea da, eta batik bat, minbiziari aurre egiteko norberak zer egin dezakeen pentsatzeko. "Elkarrekin lor dezakegu. Nik ere lor dezaket" lelopean, nazioarteko kanpainak "pentsatzeko, konpromisoa hatzeko eta hori gauzatzeko" deia luzatzen die herritarrei zein kolektiboei ere. "Guztioi eragiten digun gaitza izanik, pertsona orok neurriak har ditzake gaixotasunaren eragina murrizteko", esan du NBEk.
Halaber, minbiziari buruz hedatutako uste faltsuak ezabatzea da kanpainaren beste helburu nagusietako bat. Ildo horretatik, pertsona batek maitatu, bizitza osasuntsua eraman, gaixotasunari aurre egin eta laguntza eskatu dezakeela esan du OMEk. Gainera, minbiziari aurre egiteko ikerketa bultzatzen dugun bitartean, elkarrekin eskola, lantoki eta hiri osasuntsuagoak sortu ditzakegula azpimarratu du erakundeak.
ONUk gogora ekarri duenez, minbizia zelulen alterazio genetikoaren ondorioz sortzen da. Batzuetan organo jakin batean gera daiteke, baina besteetan gorputzeko organoetara hedatzen da. Oinarrizko jarraibideekin (tabakorik ez kontsumitzea) minbizia kasu gehienak saihestu daitezke. Gainera, egungo tratamendu askok (kimioterapiak, erradioterapiak edota ebakuntzak) gaixotasun horri aurre egiten laguntzen dute, bereziki goiz detektatzen bada.
Minbizi motei dagokienez, biriketakoa, heste lodikoa, gibelekoa, biriketakoa eta bularrekoa dira hilkortasun-tasa handiena dutenak. Osasunaren Mundu Erakundearen iritziz, minbizien % 30 saihets daiteke erretzeari utzita, ariketa fisikoa eginda, elikadura osasuntsua izanda, alkohola utzita eta sedentarismoari aurre eginez.
Zure interesekoa izan daiteke
1,1 milioi euro utzi ditu Primitivak Bilbon
Astarloa kaleko 3. zenbakian dagoen 11 zenbakia duen Loteria Administrazioan zigilatu zuen txartela asmatzaileak.
25 pertsona artatu dituzte EAEn igande honetan izandako tenperatura altuen ondorioz
16 eta 94 urte bitarteko pertsonak dira artatuak. Horietatik zortzi tokian bertan artatu dituzte sendagiria eman diete; beste 17ak, aldiz, anbulantzian eraman dituzte osasun zentroetara eta ospitalera, jarraipena egiteko, baina ez daude larri.
Mañeruko sutea egonkortu dute, eta pertsona bat eraman behar izan dute ospitalera kea arnastu duelako
Hainbat etxebizitza hustu behar izan dituzte Mañerun, eta A-12 errepidea bi orduz itxita egon da, pilatu den keagatik.
30 urteko gazte bat hil da Sopuertan, trafiko istripu bat izan ostean
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakitera eman duenez, istripua 02:10 aldera gertatu da; gidatzen ari zen ibilgailua errepidetik atera da eta horma baten kontra jo du. Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean hil da handik ordu batzuetara.
Iñaki Dorronsoro Eusko Ikaskuntzako presidente ohia hil da
1947an Ataunen jaioa, gaur egun, Gaindegia behatokiko presidentea eta Jakiundeko akademiako ohorezko kidea zen.
Sute txikiak, atzerapenak Metroan, arazoak TUVISAn... hainbat gorabehera eragin ditu beroak
Muskizen, Arena hondartzatik gertu, sute txiki bat izan da, eta horrek ikuspena zaildu du. Bestalde, Metro Bilbaoren zerbitzua eten egin da beroak arazo teknikoak eragin baititu. TUVISAk ere gorabeheren berri eman du bere zerbitzuan.
Polemikaz inguratura itzuli da Sokamutura Eibarrera, zortzi urteren ostean
Eibarren azken sokamuturra egin zutenetik 8 urte igaro direnean, gaur berriro egin dute halako bat bertan. Udalak aurten festetako egitarauan sartzea erabaki du, eta polemika handia izan da aurreko asteetan. Hala ere, arazorik gabe egin da. Parte hartzaile asko izan dira, batez ere gazteak, eta sokamuturren aurka dauden dozena bat lagun ere bertaratu dira, protesta egiteko.
Arenako hondartzatik gertu sastraka batzuek su hartu dute, eta kea A-8raino heldu da
Sastraka batzuek su hartu dute Muskizen, Arenako hondartzatik gertu, eta A-8raino heldu da kea. Larrialdietarako zerbitzuek jakitera eman dutenez, A-8ko zati bati ere eragin dio, eta, ondorioz, zirkulatzeko arazoak izan dira. Suhiltzaileak bertaratu dira sua itzaltzera, inguruko beste sail batzuetara zabal ez zedin.
Bizirik topatu dute Gasteizen desagertutako 56 urteko emakumea
Desagerpenak kezka sortu zuen eta mobilizazio handia eragin zuen sare sozialetan.
15 urte martxan daramatzan Iraetako Trena elkarteak tren txikien X. topaketa egin du gaur
Bost hazbeteko, edo bestela esanda, 12 zentimetroko errailetan ibiltzen diren trenak jarri dituzte. Batzuek ikatzez ondo hornitu dituzte eta besteek ezustekoei aurre egin behar izan diete.