Superlur hotz eta ilun bat aurkitu dute Eguzki-sistemaren aldamenean
2016an, Proxima b-ren aurkikuntzak Nature aldizkariaren azala hartu zuen. Lurraren antzeko planeta bat da, eta Eguzkitik hurbilen dagoen izarraren inguruan orbitatzen du. Bi urte geroago, Nature-k beste aurkikuntza baten berri eman du: superlur bat. Gutxienez Lurra baino 3,2 aldiz handiagoa da, eta Barnard izarraren inguruan orbitatzen du.
Ignasi Ribas Kataluniako Espazio Ikerketa Institutuko zientzialariak zuzendu du lana, baina Astrobiologia Zentro (CAB), Andaluziako eta Kanarietako Astrofisika institutu, Calar Alto Behatokia, Madrilgo Complutense unibertsitate eta CSICko ikertzaileek parte hartu dute.
Aurkikuntza historiako nazioarteko behaketa kanpaina handienetako bati esker posible izan da. Mundu osoko teleskopioek ia 800 neurri hartu dituzte. “20 urte baino gehiago behar izan dituzte informazio kopuru ikaragarria biltzeko”, Ribasek azaldu duenez.
Baina, nolakoa da sistema? Aurkitutako planeta Barnard izarraren menpe dago; 7.000 eta 10.000 milioi urte arteko nano gorri bat, “Eguzkia baino askoz zaharragoa” eta oso azkarra.
Barnard b izena jarri diote bere izarraren omenez. Planetak 233 bat egun behar ditu izarrari orbitatzeko. Nahiz eta izarretik nahiko hurbil izan (Lurra Eguzkitik baino % 40 gertuago), oso mundu hotza eta iluna da, eta zero azpitik 170 gradu egon daitezke.
“Izotz mundu bat da bere izarraren oso energia gutxi jasotzen duelako: Lurrak Eguzkitik lortzen duenaren % 2a soilik”, eta 'izotz lerrotik' hurbil dago. Ura bezalako osagai aldakorrak izotz solidoan kondentsatu daitezke eremu horretan.
Horregatik, Barnard b-k azalean ur likidoa “nekez” izan dezake, baina lurpean gordetzea ezin da baztertu, Ribasek zehaztu duenez.
Gainera, Proxima b-rekin alderatuta (Eguzki-sistematik at bizia hartzeko aukera handienak dituen planeta), superlur honek bizi motaren bat izateko oso aukera gutxi ditu, baina “biziak, batzuetan, bizirauteko modu trebeak aurkitzen ditu”, ohartarazi du Kataluniako fisikariak.
Txile, Txina, Frantzia, Alemania, Israel, Polonia, Suitza, Ameriketako Estatu Batuak eta Erresuma Batuko zientzialariek parte hartu dute ikerketan.
Zure interesekoa izan daiteke
Nola baloratuko da euskararen ezagutza enplegu publikoan Lege berriarekin?
Eusko Legebiltzarrak onartutako lege-aldaketak aukera emango du euskararen ezagutza lanpostua eskuratu ondoren egiaztatzeko, eta sistema berri bat ezarriko du hizkuntzaren ezagutza eskatuko duten lanpostuen kopurua kalkulatzeko.
Lehen zenbaki baskonikoa aurkitu dute Irulegin, "Abar", gaur egungo "hamar" zenbakiaren aurrekaria izan daitekeena
Aranzadi Zientzia Elkarteak egin du aurkikuntza, Irulegiko baskoien kanpamenduan (Aranguren Ibarra, Nafarroa). "Abar" inskripzioa, Irulegiko Eskua agertu zen etxebizitza bereko biltegi-ontzi batean aurkitu dute, eta hamar zenbakiari erreferentzia egiten diola uste dute.
Hamabost atxilotu eta hamar emakume askatu dituzte Gipuzkoan, gizakien trafikoaren aurkako operazio batean
Marisol Garmendia Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkariak eta Teresa Herraez poliziaburuak eman dituzte operazio horren xehetasunak, ostegun honetan Donostiako ertzain-etxean egindako agerraldian.
Aurrerantzean, isunak jarriko dituzte Donostiako hondartzetan erretzeagatik
Donostian, ordenantzak debekatu egiten du tabakoa erretzea eta bozgorailuak entzungailurik gabe erabiltzea hiru hondartzetan, hau da, Kontxan, Ondarretan eta Zurriolan. Isunak mailakatuak dira: 100 eta 200 euro artekoak oharra jaso ondoren jokabidea zuzentzen bada, eta 500 eta 750 euro artekoak kasurik egiten ez den zein araua behin baino gehiagotan urratzen den kasuetan.
Garbiketa-ibilgailu batek su hartu du Bilbon, Zazpikaleak geltokiaren ondoan
Garbiketa-ibilgailu batek su hartu du gaur goizean Bilbon, Zazpikaleak metro eta Euskotren geltokiaren ondoan, San Nikolas plazatxoan. Suaren arrazoiak ez dira jakitera eman oraindik. Suhiltzaileek sua itzali dute eta ez da inor zauritu.
Baduzu ezagunik Venezuelan? Hauek dira eskura dituzun telefono zenbakiak informazioa lortzeko
Espainiako eta Venezuelako Gobernuek hainbat bide jarri dituzte herritarren eskura herrialdeko lurrikararekin lotutako laguntza emateko.
Galarretako sutea gehiago ez zabaltzea lortu dute gauean
Gau osoan lanean jardun dira suhiltzaileak eta sua perimetratzea lortu dute, baina ez itzaltzea. Gaur berriro helikopteroek lagunduko dute Aizkorri-Aratz Parke Naturaleko sutea itzaltzeko lanetan.
Emakume bat hil da Donostiako Ondarreta hondartzan, bainatzen ari zela
Gertaera asteazken honetako 23:30 aldera izan da. Harekin zegoen lagun taldeak abisua eman du, urazalean dutenean. Ertzaintzak bere gain hartu du ikerketa.
Biarrizko itsasargiko erlaitza erori da, eta, ondorioz, pertsona bat hil da eta beste bat agertu barik dago
Asteazken arratsaldean Biarrizko Miramar hondartzaren eta itsasargiaren ondoan luizia izan da. Inguruan zeuden bi pertsonetako baten gorpua atera dute larrialdietako taldeek.
Kantauri itsasoko ura 25,2 gradutan dago, inoiz baino epelago
Ekainean, normalean, itsasoko ura 18 graduren bueltan egoten bada ere, gaur, ekainaren 24an, Donostiako Aquariumean egindako neurketak Kantauri itsasoko ura 25,2 gradutan dagoela erakutsi du, inoiz baino beroago.