"Pandemia gizartearen osasun mentalean izaten ari da eragina"
Munduko Osasun Erakundearen arabera, lau pertsonatik batek osasun mentalaren arazoak izan edo izango ditu bere bizitzan zehar. Gure ongizatea guztion ardura den arren, gai hau, bere prebentzioa eta zaintzarekin zerikusia duten beste ekintza, terapia psikologikora joatea, adibidez, estigma bat dira.
Pandemiak larriagotu dituen osasun mentalaren arazoei aurre egiteko, Bizkaian lan egiten duen Avifes bezalako senideen eta gaixotasun mentala duten pertsonen elkarteak daude. Itziar Ceballos gerentearekin hitz egin dugu.
Familiarren eta gaixotasun mentala duten pertsonen elkarteek "ondoan" egotearen garrantziaz ohartarazi dute, pandemiak eragindako isolamendua pertsonen osasun mentala txartzen ari da. Nola eragin du?
Bizitzen ari garen pandemia egoera, dudarik gabe, eragin negatiboa izaten ari da gizartearen osasun mentalean, orokorrean. Beldurra, konfinamendua, ziurgabetasuna, bakardadea, murrizketa sozialak… Horiek estres, antsietate eta depresio egoerak areagotzea ekarri dute. Hori gure erakundera lehenengo aldiz etortzen ari diren pertsonengan ikusten dugu. Bizitzea egokitu zaizkigun egoera zailen beste ondorio bat da suizidio kasuak igo egin direla.
Hori horrela bada biztanleri orokorrean, imajinatu COVID-19a izaten ari den eragina gaixotasun mental larri bat dute pertsonen artean: sintomatologia positiboaren igoera (eldarniozko ideiak, obsesioak…) eta negatiboa (apatia, pasibotasuna, motibazio falta…), eta horrek isolamendua, krisiak eta ospitaleratzeak izateko aukerak eta depresioa eta antsietatea areagotzen ditu, intentsitate handiagoko zerbitzuak eskatuz.
Nola eragiten dio gure bizi estiloak, pandemiaz aparte, gure osasun mentalari? Zer egin dezakegu gure burua zaintzeko?
Denok gara kontziente bizi estilo osasuntsu batek gure ongizate fisikoan duen eraginaren garrantziaz, baina gutxi dira jakitun eta arduratzen dira gure ongizate emozionalean ere duen eraginaz.
Mundu guztiak osasun fisikoa zaindu behar dela barneratu duen bitartean, eta momentu oro kanpainetan ikusten dugu, osasun mentala ezkutatu egiten da, baina gure osasun mentalak ere zaintza behar du. Zentzu horretan ohitura osasuntsuak izan ditzakegu gure osasun mentalari dagokionez, eta lehen episodioei edo alarma seinaleei kasu egin.
Gure ongizate mentala zaintzeko aholkuak
- Elikadura eta lo ohitura osasuntsuak izan
- Ariketa fisikoa egin
- Drogarik ez hartu
- Alkohol gehiegi ez edan
- Nire buruarentzako eta maite dudan jendearekin egoteko denbora izatea
- Niretzat (eta ez besteentzat) atseginak diren ekintzak egin
- Helburu errealistak jarri
- Gertatzen zaidanaz eta sentitzen dudanaz hitz egiteko beldurrik ez izatea
- Oso garrantzitsua: beharrezkoa denean laguntza eskatzea
Ba al dago gizartean terapia psikologikoaren inguruko estigma bat, profesionalengana jotzeko erresistentzia eta behar dugunean jakiteko zailtasuna?
Naturaltasunez esaten egiten dugu gure inguruan bizkarrean mina daukadala eta fisioterapeutarekin hitzordua daukadala, dentistak azterketa bat egingo didala edo txekeo orokorra egingo didatela oso nekatuta nagoelako, baina oraindik ezkutatzen dugu triste nagoela, larri nabilela ala kezkatzen nauten ideiak ditudala, eta are gehiago arrazoi horiengatik psikologo batengana joatea. Aurreiritziek eta gizarteak osasun mentalaz duen estigmak, gaur egun, errealitatea eta laguntza beharra ukatzea dakarte. Horrela, antsietate edo depresio egoera arinak kronifikatu daitezke eta gaixotasun mental larriak bilakatu, hastapenetan ezkutatzeagatik eta laguntzarik ez ezkatzeagatik.
Zer behar dute familiek?
Familia batean osasun mentalaren arazoren bat agertzen denean, barne dinamikak eta sistema osoa kaltetzen dira. Kontuan izan behar dugu sendia dela laguntzarako eta babeserako zatirik oinarrizkoena, baina kasu hauetan familiak lagundu ahal izateko, lehenik, ondo egon behar du, eta inguruan geratzen ari dena ulertu. Osasun mentalarekin zerikusia daukan arazo bat daukan familia batek orientazioa, laguntza, informazioa eta formazioa behar ditu. Zentzu horretan, AVIFESek Familientzako Laguntza programa zabal eta anitz bat du, talde desberdinekin, eta gainera tailerrak eta hitzaldiak eskaintzen ditu, baita arreta psikologikoa egoerak eskatzen duenean.
Profesionalen ratio baxuaz ohartarazi duzue. Inbertsioa falta da?
Biztanleen artean osasun mentalak duen eraginari buruzko datuei erreparatuta (Bizkaian, 2015eko datuen arabera, gaixotasun mentalagatik desgaitasun ziurtagiri bat duten 14.000 pertsona daude), ez dago zalantzarik: osasun mentala lehentasuna izan behar da, prebentzioan, arazoa detektatzean eta sendatzeari ekitean. Zentzu horretan, noski, osasun gastua igo behar da, baina baita talde honen beharrei erantzuna ematen dieten baliabide sozialak ere, euren bizi proiektuak garatzen jarrai dezaten: laguntza duten etxebizitzak, eguneko zentroak, lana eta formazioa, bizitza independenterako laguntza, laguntza psikologikoa…
Datuak
- 4 pertsonatik 1ek osasun mentalaren arazoak izan edo izango ditu bere bizitzan zehar
- 2030erako patologia mota hauek desgaitasunen bat izateko kausa nagusien artean egongo dira
- Osakidetzako datuen arabera, bi egunean behin pertsona batek bere buruaz beste egiten du EAEn
- Gizonen % 9k eta emakumeen % 17k antsietate edo depresio sintomak dituzte
- 100.000 biztanleko 6 psikologia profesional daude, europar batezbestekotik behera (100.000ko 18)
- Fedeafes, buru gaixotasuna duten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko federazioak, osasun mentalean inbertsioak egiteko "presazko" beharra gogorarazi die instituzioei, biztanleriaren beharrak asetzeko profesional eta baliabide nahikoa izateko
Zure interesekoa izan daiteke
Maialen Mazon hiltzeagatik akusatutako gizonak biktimaren odol orbanak zituen arropetan
Ostiral honetan egin da Arabako Probintzia Auzitegian ustezko hiltzailearen aurkako epaiketaren bosgarren saioa. Auzipetuaren arroparen hainbat lagin aztertzeaz arduratu ziren Ertzaintzako bi adituk deklaratu dute gaur. Zehazki, haren galtzetan zegoen orban bat, eta alkandoran eta zapatiletan zituen orban batzuk ikertu dituzte, eta ondorioztatu dute odol orbanak zirela eta odol hori Mazonen DNArekin bat zetorrela.
EHUk graduazio ekitaldi bateratua egingo du San Mamesen, ekainaren 12an
Ikasleek dagoeneko izena eman dezakete, doan. Halaber, ikasleen senide eta hurbilekoek arratsaldetik aurrera erosi ahalko dituzte sarrerak, 19 euroan, EHUren webgunean.
Lukas Agirre hiltzeaz akusatutakoen "errugabetasun presuntzioa suntsitzeko zantzu nahikoak" ikusten ditu fiskalak
2022ko Gabonetan gertatu zen krimenaz akusatuta, hiru pertsona eseriko dira aulkian: hilketaren ustezko egilea, beharrezko laguntzailea (hiltzaileari labana eman ziona) eta krimena estali zuen neska bat. Gaur osatuta geratuko da herri epaimahaia, eta astelehenean hasiko da epaiketa bera, aurretiazko gaiak aztertuta. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 22 eta 25 urte arteko kartzela zigorra eskatzen dute.
Eusko Jaurlaritzak Gaixotasun Infekzioso Emergenteen Aholku Batzordea aktibatu du hantabirusak eragindako alerta hurbiletik jarraitzeko
Gontzal Tamayo Osasun sailburuordea buru duen organoak bere lehen azalpenak eman ditu MV Hondius ontziaren egoera aztertu ondoren, eta lasaitasunerako mezua helarazi nahi izan du, Euskadin arriskua oso txikia dela goraipatuz; Osakidetzak, berriz, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Goi Mailako Isolamendu eta Tratamenduko Unitatea operatibo eta prest du edozein gorabeherari aurre egiteko.
Igorreko Udalak loteriaren saria kobratu ez dutenen arazoa "lehenbailehen" konpontzea espero du
Gabonetako Loterian saria egokitu eta kobratu ezinik geratu diren ehundik gora lagunen salaketak jaso ditu jada Ertzaintzak. Igorreko errugbi taldeak iruzurra egin duen argitzeko ikerketa martxan da.
10 salaketa eta 3 gazte ikerketapean Arabako 100 bat adingabek egindako ikasbidaiaren auzian
Bartzelonako Guardia Zibila ari da ikerketa zuzentzen, polizia judizial gisa, eta kasua Bartzelonako Guardiako Epaitegira bidali dute. Zenbait adingabe eta lekukori deklarazioa hartu diete jada, ikastetxe horietako ikasleak ez ziren bidaiariak ere joan zirelako itsas bidaian.
52 apaizek Juan Carlos Elizalde gotzainaren aurka egin dute, “agintekeriaz” jokatzea leporatuta
Apaizetako baten arabera, seminarioaren “erdia kikoen esku” utzi du gotzainak. Elizalderen esanetan, apaiz batzuek “denbora gehiegi dute inkordiatzeko”.
Albiste izango dira: Duranako ikasturte amaierako bidaia, hantabirus agerraldia gurutzaontzian eta Igorren loteriaren saria kobratu ez dutenak
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Dagoeneko 107 dira Arratiko Zekorrak taldeak saldutako loteria txartelen auzian salaketa jarri duten herritarrak
Behar baino 225 partaidetza gehiago saldu zituela aitortu du Arratiko Zekorrak errugbi taldeak. 2,2 milioi euroko zuloa dago, saritutako txartel bakoitzari 9.600 euro dagozkio eta. Kaltetuak plataforma batean elkartzekotan dira.
Arratiko Zekorrak taldeak saldutako loteria txartelen auzian kaltetutakoen artean ziurgabetasuna eta haserrea da nagusi
Igorreko errugbi klubari loteria-partaidetzak erosi eta Gabonetako zozketan sarituak gertatu ostean, dagozkien diru-kopurua jaso ez duten kaltetuek haserre eta ziurgabetasun handiz bizi dute egoera. Dagoeneko salaketak jarri dituzte, eta gehienek uste dute iruzur egin dietela.