Urdaibai Europar Batasunaren laborategi bihurtuko da, uraren kalitatea hobetzeko

Urdaibai Biosfera Erreserba esperimentazio-gune bihurtuko dute datozen lau urteetan zehar. Basoen kudeaketa iraunkorrago batek uraren kalitatea eta kantitatea hobetu ditzakeela frogatu nahi dute, Europa mailako ingurumenerako eta akzio klimatikorako Life egitarauaren testuinguruan.

Bizkaiko eskualdeak Life Urbaso izeneko proiektuaren garapena hartuko du. "Ur" eta "baso" hitzen elkarketak eman dio izena.

2,2 milioi euroko aurrekontua duen proiektua zenbait eragileren elkarketaren emaitza da. Bazkidetu diren entitateak dira Neiker Nekazaritza Ikerketa eta Garapenerako Euskal Erakundea, Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU), Klima Aldaketaren Ikerketarako BC3 Euskal Zentroa, Busturialdeko Ur Partzuergoa eta EFE Agentzia.

Urdaibai aukeratu dute laborategi gisa "Euskal Herriaren alde atlantikoaren adierazgarri" eta "babestutako" eremua izateagatik, Nahia Gartzia Neikerreko ikertzaileak, proiektuaren koordinatzaile ere badenak, azaldu duenez.

Ur gutxiko eskualdea da, euri asko egiten duen arren; baliabideak pilatu ordez, ibaietara doazelako. Gainera, pinu- eta eukalipto-landaketaz hornituta dago, eta ur-kantitate handiak kontsumitzen dituzte horiek.

Bertako baso-paisaia atzerriko espezie batek estaltzen du hein handi batean, Monterreyko pinuak. Kaliforniako espeziea da, baina Lekeitioko "jauntxo" batek barruratu zuen Lekeitio aldean, XX. mendearen hasieran, Bizkaiko basoa soilduta zegoen une batean.

Bestelako baso-kudeaketa

Life Urbaso proiektuaren asmoa da frogatzea gizakien kontsumorako uraren kantitatea zein kalitatea hobetu daitezkeela, bestelako baso-kudeaketaren eta basozaintza tekniken bitartez.

Horretarako, esperimentatuko duten lau bilketa-guneetan "babestutako eremuen hiru eraztun" sortuko dituzte. Horietako bakoitzean, basozaintza-eredu desberdinak aplikatuko ditu Neikerrek.

Lehenengoa "ibaiertzeko baso" bihurtuko da, eta "espezie autoktonoak eta fotobaso bat" izango ditu. Azken horrek zoruari eutsiko dio, eta ur-bilketarako jalkinak murriztu.

Bigarrenean, "inpaktu baxuko" basozaintza erabiliko dute, beste behin, "jalkinak murrizteko".

Gartziak azaldu duenez, azken eraztunaren kasuan ere inpaktua baxua izango da, baina "metalizazio gehiago izango du".

Ikertzaile-taldeak gida bat osatuko du esperientziatik ateratako ondorioekin, EAEn eta Europan erreplikatu ahal izateko.

Bestalde, Euskal Herriko Unibertsitateak uraren kantitearen jarraipena egingo du, baita lurreko jalkin eta partikulekiko duen kalitatea aztertu ere, kontrolpean izango dituzten bilketa-gune desberdinetan.

Ane Zabaleta EHUko adituak adierazi duenez, "zenbat eta lurreko partikula gehiago iritsi bilketara, orduan eta garestiagoa izango da aplikatu beharreko tratamendua". Hori dela eta, partikula gutxiago iritsiz gero, "dirua aurreztuko dugu edateko uraren arazketa-prozesuan, eta orotariko hobekuntzetan inbertitu ahal izango dugu".

Esate baterako, basoetako jabeak konpentsatzera bideratu daiteke, jarduera ekonomikoa murriztuko bailukete baso-kudeaketa eredu iraunkorrago baterako pixkanakako aldaketarekin.

"Ingurune-zerbitzuen trukeko ordainketak" dira horiek, eta kudeaketa hobea sustatu nahi dute, naturak pertsonen ongizatean duen eragina kontuan hartuz. Kudeaketa horrek eskualdean izan dezakeen bideragarritasuna BC3 zentroak ikertuko du, erakundeko ikertzaile den Bosco Llisok azaldu duenez.

Sistema hori herrialde askotan aplikatu dute, eta Europan egindako ordainketen adibide dira EBk baserritarrei ematen dien dirua, baserrietan "zenbait pratika" burutzeko baimena jasotzearen trukean.