Euskararen aldeko udal politika publikoak ukatzen dituen ebazpena

Euskararen aurkako beste epai bat heldu da gaur. Norbanakoek, sindikatuek edota enpresek jarritako salaketen ondotik etorri dira gehienetan epaileen erabakiak, eta argudioei erreparatuta, gogortzen joan dira, indarrean dagoen legedia eta hizkuntza ereduen sistema zalantzan jartzeraino. Azken hau Vox eskuin muturreko alderdiak jarritako salaketa batek ekarri du.

EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak ebatzi du Euskal Autonomia Erkidegoko udal legeko hainbat artikulu, euskarari dagozkionak guztiak, indarrik gabe uztea. Hain zuzen ere, dekretuaren 9.2 artikulua, 11. artikuluaren lehenengo atala eta 12. artikulua baliogabetu ditu. Gainera, 18., 24., 27. eta 36. artikuluen eduki batzuk ere baztertu ditu. Toki-erakundeetan hizkuntza ofizialen erabilera instituzionala eta administratiboa normalizatzeari buruzko 179/2019 Dekretuaren aurkako ebazpena da gaur kaleratutakoa.

Halere, epaia oraindik ez da irmoa, eta Eusko Jaurlaritzak 30 eguneko epea du Auzitegi Gorenean helegitea jartzeko. Praktikan, zeintzuk lirateke gaurko epaiaren ondorioak? Zer diote zehazki indargabetutako artikuluek? Horra, puntuz puntu epaileak baliogabe utzi duena:

- 9.2 artikulua: "Hizkuntza-plangintzaren helburua izango da udal-jarduketak euskaraz egin ahal izatea. Horretarako, neurriak hartuko dira udalek euskaraz funtziona dezaten; bereziki, euskararen arnasguneetan". Indar gabe geratuko litzateke udalerriek euskaraz lan egiteko neurriak hartzeko konpromisoa.

- 11.1 artikulua: "Hizkuntza-arloko udal-eskumen propioa oinarri hartuta, udalek, dekretu honen esparruan eta bakoitzaren egoera soziolinguistikoaren arabera, honako alderdi hauek aztertuko dituzte, besteak beste: organoen eta zerbitzuen barne funtzionamendua". Gaurko epaiarekin, udalek ez dute aukerarik izango euren egoera soziolinguistikoaren arabera hizkuntza ofizialen ahozko eta idatzizko erabilera aukeratzeko tokiko organoen funtzionamenduan zein bestelako ekintzetan (ekitaldi publikoak, publizitate kanpainak, kontratazioa...).

-  12. artikulua:  "Euskadiko toki-entitateek eta Euskadiko tokiko sektore publikoa osatzen duten gainerako entitateek, beren egoera soziolinguistikoa kontuan hartuta, tokiko jardueretan euskara zerbitzu-hizkuntza eta lan-hizkuntza gisa orokorrean eta normaltasunez erabiltzeko modua antolatu eta arautuko dute, jarraian ageri diren artikuluetan jasotako irizpideekin bat etorrita". Euskara ez litzateke, beraz, "zerbitzuko hizkuntza" eta "lan hizkuntza normal eta orokor gisa" hartuko.

- 18. artikulua: "Toki-entitateetako organoen deialdiak, gai-zerrendak, mozioak, boto partikularrak, erabaki-proposamenak, informazio-batzordeen irizpenak, akordioak, aktak eta gainerako udal-dokumentuak euskaraz idatzi ahal izango dira, toki-entitate bakoitzak onartu duen araudian ezarritakoarekin bat etorrita. Dokumentuak euskaraz edo gaztelaniaz idazteak toki-entitateko kideren baten eskubideak kaltetzen baditu eta kide horrek legez eta era baliodunean alegatu badezake ez duela ulertzen dokumentuen hizkuntza, beste hizkuntza ofizialean itzulita emango zaizkio". Epaiaren arabera, bertan behera geratuko lirateke udal barneko dokumentuak (deialdiak, gai zerrendak, mozioak, akordio proposamenak...) euskara hutsean idazteko aukera.

- 24. artikulua: "Administrazio-prozedurak izapidetzeko hizkuntza euskara izango da baldin eta interesdun bakarra badago eta pertsona horrek eskabidea euskaraz egin badu, edo pertsona batzuk badaude eta eskabidea euskaraz egitea adostu badute".

- 27. artikulua: "Herritarrekin zuzeneko harremana daukaten lanpostu edo unitateetan, toki-entitateek honela jokatuko dute ahozko harremanetan: Euskadiko toki-entitateetako eta Euskadiko tokiko sektore publikoa osatzen duten gainerako entitateetako langileek euskaraz esango diete lehenengo hitza herritarrei; gero, herritarrak aukeratutako hizkuntzan jarraituko dute. Herritar batek enplegatu publiko bati euskaraz hitz egiteko asmoa erakutsi edo euskaraz hitz egiten baldin badio, baina enplegatuak euskara ez badaki, enplegatuak lankide elebidun bati eskatu beharko dio laguntza...".