Iktus Kodea: Sintoma bakar bat esku hartzeko nahikoa motibo da
Aurpegiaren alde bat geldirik duzula sentitzen duzu, ahoa okertu zaizu, ez duzu indarrik beso edo hankaren batean, edo gorputzaren alde bat geldiarazi zaizu? Hitzak edo esaldiak totelka ateratzen zaizkizu edo ezin dituzu esan, bat-batean itsutu zara edo uste duzu buruko min handi hori zure bizitzako txarrena dela? Sintoma horietako bat edo gehiago badituzu edo gertuko norbaitek baditu, garun isuri kasu baten aurrean egon zaitezke; iktusa, alegia.
Hain zuzen ere, gaur, urriak 29, Iktusaren Munduko Eguna da, eta kontzientzia piztea da egun honen helburu nagusia. Izan ere, estatistiken arabera, biztanleriaren laurden batek iktus bat izango du bere bizitzako uneren batean.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 5.000 kasu gertatzen dira urtero. Garun isuria izaten duten pertsonen % 55 sendatu egiten dira edo afekzio txikiekin bizi dira; bizirik irteten direnen % 30ek desgaitasunen bat dute, eta % 15 hil egiten dira.
100.000 biztanleko heriotza-tasa 43,2koa da, eta iktusa da Euskadiko emakumeen heriotza-kausa nagusia, desgaitasun-kausa nagusia eta dementzia-kausen artean bigarrena.
Onena, aurrea hartzea
Iktus kasuen % 80 baino gehiago saihestu daitezke, bizimodu osasungarria izan, ariketa fisikoa egin eta arrisku baskularreko faktoreak kontrolatuz gero.
Iktus bat edukitzeko arrisku-faktore garrantzitsuena hipertentsioa da, eta horren atzetik datoz diabetesa, hiperkolesterolemia eta fibrilazio aurikularra.
Baina beste faktore batzuek ere, hala nola tabakismoak, sedentarismoak, dieta ez-osasungarriak, muturreko obesitateak, alkoholismoak, drogen kontsumoak edo estresak, eragina izan dezakete, eta faktore horiek alda edo kontrola daitezke.
Kalkuluen arabera, bizi-ohitura osasungarriei lotutako neurriak hartzen ez badira, hurrengo 10 urteetan, Europan, % 45 handituko dira iktusak eragindako heriotzak, eta % 25, berriz, iktusetatik bizirik atera eta desgaitasunen batekin gelditu direnak.
Gaitz honek gizartean duen eragina horren handia izanik, funtsezkoa da herritarrak kontzientziatzea, iktusaren seinaleak identifikatzen jakin dezaten, baita sotilenak ere, zeinuak ez baitira beti modu nabarmenean agertzen. Izan ere, sintomak goiz detektatzea eta azkar esku hartzea funtsezko faktoreak dira hilkortasuna eta kalte zerebrala murrizteko.
Osakidetzak gogorarazi du bat-batean sintomaren bat agertuz gero berehala deitu behar dela larrialdi zerbitzuetara, eta gogoratu du sintoma bakar bat nahikoa motibo dela deitzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Honela geratu da La Guaira, 7,2 eta 7,5 graduko lurrikaren ostean
Tragediaren isla dira eroritako eraikinak, kalteak jasan dituzten azpiegiturak eta milaka biktima. Larrialdi-taldeek eremu kaltetuenetan lanean jarraitzen dute, kalteak neurtzen eta biktimak erreskatatzen.
Euskal Udalekuak elkarteak bere proiektua mehatxatzen duten erabaki politikoak salatu ditu, eta ekitaldi handi bat deitu du abuztuaren 29rako, Bernedon
Proiektuaren jarraipena arriskuan jartzen duten erabaki politikoak salatu dituzte. Egoera horren aurrean, euren ekimena defendatzeko eskura dituzten "baliabide guztiak" erabiliko dituztela adierazi dute, eta ekitaldi handi bat deitu dute abuztuaren 29rako Arabako udalerrian. Aldi berean, haur eta gazteei zuzendutako udako kanpaina berri bat prestatzen jarraitzen dute.
Navatz, Usi eta Anotz hustu dituzte, Ezkarbarten piztu den baso-suteren ondorioz
SOS Nafarroak jakinarazi duenez, Atarrabiako kiroldegia ari dira egokitzen, etxetik atera dituzten herritarrak hartzeko. Zabaldutako informazioaren arabera, ez dago zauriturik.
Mattin Aiestaran:"Baskoiek, iberiarrek eta Erdi Aroko euskaldunek abar hitza konpartitzen zuten"
Javier Velaza katedradunak eta Mattin Aiestaran adituak Irulegiko indusketetan "abar" hitzaren aurkikuntzaren garrantzia azaldu dute. Hizkuntza iberikoak, baskoiak eta euskaraz zaharrak (Erdi Arokoak) hiztegia konpartitzen zutela ondorioztatu dute.
28 urteko gazte bat itota hil da Arga ibaian, Uharten
Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, istripuz uretara erori eta Dorraburuko presaren inguruan desagertu da.
Uda honetan Euskadiko errepideetan saihestu beharreko puntu kritikoak
Irteera Operaziorako dispositibo berezia bihar, ostirala, jarriko da martxan 15:00etan, orduantxe espero baitira uda honetako lehen auto-ilarak errepideetan. Eusko Jaurlaritzaren aurreikuspenen arabera, nazioarteko 2,27 milioi ibilgailuk zeharkatuko dute erkidegoa uda honetan, hau da, iaz baino % 6 gehiagok.
Nola baloratuko da euskararen ezagutza enplegu publikoan lege berriarekin?
Eusko Legebiltzarrak onartutako lege-aldaketak aukera emango du euskararen ezagutza lanpostua eskuratu ondoren egiaztatzeko, eta sistema berri bat ezarriko du hizkuntzaren ezagutza eskatuko duten lanpostuen kopurua kalkulatzeko.
Lehen zenbaki baskonikoa aurkitu dute Irulegin, "abar", eta gaur egungo "hamar" zenbakiaren aurrekaria izan daiteke
Aranzadi Zientzia Elkarteak egin du aurkikuntza, Irulegiko baskoien kanpamenduan (Arangurengo ibarra, Nafarroa). "Abar" inskripzioa, Irulegiko eskua agertu zen etxebizitza bereko biltegi-ontzi batean aurkitu dute, eta hamar zenbakiari erreferentzia egiten diola uste dute.
Hamabost lagun atxilotu eta hamar emakume askatu dituzte Gipuzkoan, gizakien trafikoaren aurkako operazio batean
Atxilotuak 10 emakume eta bost gizon dira. "XXI. mendeko esklabotza da; emakumeen eta nesken trafikoak gizakion duintasunaren eta gizateriaren beraren aurka egiten baitu", azpimarratu du Marisol Garmendia Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkariak.
Bihartik aurrera, isunak jarriko dituzte Donostiako hondartzetan erretzeagatik
Donostian, ordenantzak debekatu egiten du tabakoa erretzea eta bozgorailuak entzungailurik gabe erabiltzea hiru hondartzetan, hau da, Kontxan, Ondarretan eta Zurriolan. Isunak mailakatuak dira: 100 eta 200 euro artekoak oharra jaso ondoren jokabidea zuzentzen bada, eta 500 eta 750 euro artekoak kasurik egiten ez den zein araua behin baino gehiagotan urratzen den kasuetan.