Duela 100.000 urteko neandertalen aztarnak aurkitu dituzte Axlorko aztarnategian
Kantabriako Historiaurreko Ikerketen Nazioarteko Institutuko (IIIPC) zientzialariek duela 100.000 urte inguruko neandertalen aztarnak aurkitu dituzte Axlorko aztarnategian, Bizkaiko Dima udalerrian. Europan gordetako giza aztarnak oso urriak diren garai horri dagokionez.
IIIPCk nabarmendu duenez, 10 eta 12 urte bitarteko bi haurren eta heldu gazte baten hortz-piezak dira, Iberiar Penintsulako iparraldean aurkitutako zaharrenak, zentro horretako Jesus Gonzalez-Urquijo zuzendariak adierazi duenez. Ikerketa Journal of Human Evolution (JHE) aldizkarian argitaratu da.
"Pertsona helduaren ezaugarriek Iberiar Penintsulako populazio neandertalen ezaugarri anatomiko espezifikoak erakusten dituzte. Hortzeria grabea penintsulako endemismo baten agerpena izan liteke", gaineratu du ikertzaileak.
100.000. urtearen ingurua "une erabakigarria da Europako historia demografikoan, neandertalen eta sapiensen arteko kontaktuen eta Asia erdialdeko neandertalen hedapenaren aurretik".
Hori dela eta, gaineratu duenez, "oraingoz eskuragarri dauden ebidentzia mugatuek, orain Axlorren aurkitutakoak gehituta, Europako neandertalen biztanleria-jarraitutasun aparta Goi Pleistozenoaren printzipioetatik azaleratzen ari dela une honetan iradokitzen dute".
Azterlanak sailkapen taxonomikorako analisi-metodologia berri bat garatzen du. Sapiens eta neandertalen arteko hortzeriaren desberdintasunak "sotilak dira", eta, beraz, konparazio sendoagoak egiteko aukera ematen duten morfometria geometrikoaren ezaugarriak erabili dira, ikertzaileek zehaztu dutenez.
NeandertalHD proiektuak duela 100.000 eta 40.000 urte bitarteko Europako hego-mendebaldeko dinamika historikoak, garai horretako giza populazioen aldaketa eta harreman filogenetikoak, azken gizarte neandertalen garaiko Goi Pleistozenoko ingurumen-baldintzak eta ingurumen-aldaketen eta aldaketa historikoen arteko erlazioa aztertzen ditu.
Zure interesekoa izan daiteke
Olatu zuri gorriak Iruñea hartu du
Txupinazoarekin, lehertu da festa Iruñean eta ez du atsedenik hartuko datorren uztailaren 14ra arte. Urteroko ohiturei, gaur beste protagonista bat batu zaie: beroa. Festazaleek 40 graduko tenperaturekin abiatu dituzte 2026ko sanferminak.
?fmt=png-alpha&qlt=80)
Antzuola eta Urretxu artean piztutako baso-sutea kontrolpean dago
Gipuzkoako hiru parketako suhiltzaileak aritu dira Antzuolan 13:45ak aldera deklaratutako sutea itzaltzen. Sugarrak ordu batzuk geroago kontrolatu dituzte.
Kontrolatu dute Imarkoainen piztutako sutea
Lizarra, Azkoien eta Tafallako suhiltzaile etxeetako brigadek 15:30ak aldera lortu dute sutea kontrolpeak hartzea. Guztira 80 hektarea baino gehiago erre dira baso eta, batez ere, laborantza artean.
ELAk arreta euskaraz bermatzeko eskatu dio Osakidetzari
Oraindik hizkuntza ez dakiten langileak euskalduntzeko plana aldarrikatu du sindikatuak Osakidetzaren Gasteizko egoitzan.
Lesakako sanferminak hasi dira
Txupinaren jaurtiketak eman die hasiera Lesakako San Fermin jaiei astelehen honetan, 12:00etan. Jai-egitarauak 50 kultura-, kirol- eta jolas-jarduera baino gehiago biltzen ditu, datozen 6 eguneton burutuko direnak. Gaita jotzaileen, musika-banden eta txarangen ohiko soinuek herriko kaleak alaituko dituzte uztailaren 11ra arte, larunbata.
Arrautza frijituak, txistorra eta zapi gorria: Hasi da festa Iruñean
Urtero bezala, ohiko hamaiketakoak izaten dira uztailaren 6ko goizean, festei hasiera emateko zain. Mokadu sendoak beti ere, hau izango baita seguraski, eguneko otordu bakarra.
40 ikasleri ez diete, kautelaz, USaPen Euskarako nota zenbatuko
Auzitegiek arrazoia ematen ez badiete kasuaren funtsari buruz, nota horiek kontuan hartuko dira azkenean.
Asiron eta Chivite: "Jendeak asko goza dezala, baina errespetuz"
Joseba Asiron Iruñeko alkateak eta Maria Chivite Nafarroako presidenteak 2026ko sanferminetara hurbiltzeko deia egin diete herritarrei, jaiez eta hiriaz gozatzeko, baina "beti errespetuz".
Txistulari eta Gaiteroen Bandak dantzan jarri du Iruñeko Udaletxe plaza
Gaur eguerdian Iruñeko Udaletxeko plaza bete duten milaka pertsonek Txistulari eta Gaitarien Bandaren doinuekin dantzan egin ahal izan dute.
3I/ATLAS izarrarteko kometa "Eguzkia baino askoz zaharragoa" dela ondorioztatu du astronomo talde batek
Aztarna kimiko espezifikoak neurtuz iritsi dira ondorio horretara, eta segur aski Eguzki sistematik kanpo sortu zela ere uste dute. Izarrarteko kometak eguzki sistemaren kanpoan sortu eta noizean behin eguzki sisteman sartzen diren izoztutako objektuak dira.