Hiru landunetik batek lana eta familia uztartzeko zailtasun handiak ditu Euskadin

Lana eta familia uztartzeko zailtasun handiak dituzten landunen kopuruak gora egin du Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 2023an, Eustat Euskal Estatistika Erakundeak lana, familia eta norberaren bizitza uztartzeari buruz egindako inkestaren datuen arabera.

Mendekotasuna duten pertsonak dituzten hiru pertsonatik ia batek (% 32,9) dio zailtasun handiak dituela lana eta zaintza uztartzeko, 2022an baino ehuneko 4 puntu gehiago. Zailtasun maila hori bera, baina seme-alaben zaintzari dagokionez, biztanleria landunaren % 29,2k hautematen du, 2022an baino ehuneko 1,1 puntu gehiagok. Azkenik, landunen % 27,7k adierazi du zailtasun handia duela lana eta jarduera pertsonalak bateratzeko, ehuneko 3,7 puntu gehiago.

Emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunen ikuspegitik, nabarmendu behar da lana eta bizitzaren alderdi horiek uztartzeko zailtasun handia dutela dioten pertsona landunen ehunekoa zertxobait handiagoa dela emakumeen artean gizonen artean baino.

Gizonek eta emakumeek zaintzan eta etxeko lanetan emandako eguneko denboraren arteko aldeak oso txikiak izan dira 2023an. Duela 10 urteko egoerari eta mendeko pertsonen zaintzari eta etxeko lanei erreparatzen badiegu, aldea 0,4 ordu txikiagoa da, eta seme-alaben zaintzari dagokionez, 0,7 ordu gutxiago.

Aldeak denboran zehar gutxitzen doazen arren, oraindik ere emakumeak dira alderdi horietan denbora gehien ematen dutenak. Horrela, etxetik kanpo lan egiten duten eta 15 urtetik beherako seme-alabak dituzten emakumeek batez beste 1,1 ordu gehiago ematen dituzte beren zaintzan egoera berean dauden gizonek baino (4,7 eta 3,6 ordu, hurrenez hurren).

Era berean, inoren laguntza behar duten pertsonak zaintzen landunek ematen dituzten orduei dagokienez, emakume landunek gizonek baino 0,4 ordu gehiago ematen dituzte egunean batez beste (2,3 eta 1,9 ordu, hurrenez hurren).

Azkenik, etxeko lanak landunen artean banatzeari dagokionez, emakumeek egunean gizonek baino 0,4 ordu gehiago ematen dituzte zeregin horietan (2 eta 1,6 ordu, hurrenez hurren).

Nabarmentzekoa da, Eustaten arabera, inkesta egin zenetik lehen aldiz, gizon landunek adierazten dutela gogobetetasunik handiena, bai seme-alabak zaintzen emandako denborarekin, bai mendeko pertsonak zaintzen emandako denborarekin. Gizonen % 59,6k dio pozik dagoela seme-alabak zaintzeari dagokionez, eta % 42,5ek mendekotasuna duten pertsonak zaintzeari dagokionez. Emakume landunen artean, ehuneko horiek % 58,9ra eta % 40,8ra jaisten dira.

Lanaldi-luzatzea

Biztanleria landunaren % 20,7k, normalean, ezarritako edo aurreikusitako orduak baino gehiago eman behar ditu lanean, eta alderdi horretan ehuneko 3,9 puntuko igoera gertatu da 2022aren aldean. % 16k batzuetan luzatu behar du lanaldia, duela urtebete baino ehuneko 1,5 puntu gutxiago.

Bestalde, gizon landunen % 15ek uste du oso negatiboa izango litzatekeela aitatasun-baimena eskatzea. Hala ere, gizonen % 8,9k soilik uste du aitatasunak modu sentikorrean eragin diezaiekeela; emakume landunen kasuan, berriz, % 24,7k uste du amatasunak sustapen-desberdintasunak sor ditzakeela.

Familia-arrazoiengatik eszedentzia edo lanaldi murriztuak eskatzeak ibilbide profesionalari eragingo dion beldurra handiagoa da emakumeen artean gizonen artean baino (% 29,3 eta % 23,3, hurrenez hurren).

Telelana

Etxean bertan lan egiteari dagokionez, modalitate horretan lan egiten duten pertsonen ehunekoa, intentsitate handiagoarekin edo txikiagoarekin, % 15,8koa da, 2022an baino 2 puntu txikiagoa. Alde batetik, gutxienez egunen erdietan lan egiten dutenen proportzioa % 6,8koa da, 2022an baino ehuneko 1 hamarren gehiago eta 2020an baino ehuneko 4 puntu gutxiago, orduan lortu baitzen ehunekorik handiena (% 10,8). Etxean bertan noizean behin lan egiten denean, ehunekoa % 9ra iristen da, eta ehuneko 2,1 puntu jaitsi da 2022arekin alderatuta, eta 1,7 puntu igo da 2020arekin alderatuta.