"Bilbo, zu zeu zara Marijaia eta Nagore eta biok, sorgin bi, zure alabak" esanez hasi du Ituñok Aste Nagusia
Urtebete zain egon ondoren, iritsi da eguna. Larunbat honetan, abuztuaren 17an, itzuli da Marijaia Bizkaiko hiriburura, eta hasi da festa.
Milaka pertsona bildu dira Arriagaren aurreko plazan 19:00etan, Marijaiari harrera egiteko eta Itziar Ituñoren pregoia entzuteko. Ituño malkotan atera da balkoira, hunkituta, eta aktore gisa Arriagan aritua dela gogoratu ondoren, balkoitik, ikusle gisa, "ikuskizun ederra" zuela aurrean esan du, "zuri begira liluratuta nago, hunkituta. Herria, ze ederra zaren hemendik ikusita. Bejondeizula Bilbo!" oihukatu du.
Bertso batekin hasi du hitzaldia, eta, ondoren, Bilboko jaien nortasuna aldarrikatu du, "Bilboko Konpartsek auzolanean, 'por amor al arte' urte osoan egiten duten lana" goraipatuz.
Hainbat euskal abestiri erreferentziaz jositako hitzaldi batean, eskerrak eman ditu "zentsuraz eta bazterkeriaz betetako mundu honetan hitza emateagatik". Bilbon jaioa dela gogoratu du, euskaldun berria, langilea, feminista... eta abisu bat ere egin du: "Ez dugu eraso sexistarik onartuko, ez Aste Nagusian, ez inon". Eta txosnetan erasoen kontrako protokoloa aktiba daitekeela nabarmendu du.
Ituñok txosnen lana goraipatu du, eta gogoan izan ditu aurten jartzen utzi ez dituzten Lizarrako txosnak. Gazako genozidioa ere izan du ahotan.
"Denok merezi dugu errespetua, jaiak denonak dira eta mundua ere bai", adierazi du, eta isilik ez egoteko eskatu du. "Altu, libre eta alai" hitz egitera animatu ditu herritarrak, artistek ere "iritzia izateko eskubidea" dutelako, eta adierazpen askatasuna aldarrikatu du, aurren sufritu duen kanpaina gogora ekarrita.
Bilbo "handia, noblea, modernoa, fabrika usaina duena eta mundutik datozen langile berriei irekia" defendatu du, baita Bilbo euskalduna ere, euskara hutsean egindako hitzaldi emotiboan. "Bilbo, atera euskara plazara", gaineratu du.
"Bilbo, zu zeu zara Marijaia eta Nagore eta biok, sorgin bi, zure alabak. Has daitezela jaiak!", eta irrintzi bat elkarrekin eginez bukatu dute pregoia Nagore Ugarte txupinerak eta Itziar Ituñok.
Pregoia irakurri ondoren, Ugartek bota du festari hasiera eman dion txupina.
1.000 ekitaldi baino gehiago
Programazio oparoa antolatu dute Bilboko Udalak zein Konpartsek datozen egunetarako.
Batetik, Bilboko Udalak 500 kultur eta aisialdirako jarduera baino gehiago antolatu ditu, eta, bestetik, Konpartsek itsasadarrari protagonismoa emango dion programazioa ondu dute, 600 jarduera baino gehiago bilduta.
Kontzertuez gain, ekitaldi jendetsuenetako bat Balearen Desfilea izango da, igande honetan, hilaren 18an. Desfilea 19:00etan abiatuko da Plaza Biribiletik, Kale Nagusia zeharkatuko du, Moyua plazara itzuli eta Maria Diaz de Haroko bidegurutzean amaituko da.
Su artifizialak ere izango dira egunero, 22:30ean. Nazioarteko zortzi piroteknia etxek parte hartuko dute: zazpik XXXII. Lehiaketan parte hartuko dute, eta zortzigarrenak, Pirotecnia Valecea konpainia arabarrak, itxiko du programazio piroteknikoa larunbatean, hilaren 24an, erakustaldi batekin. ETBk zuzeneko saio bat eta suak eskainiko ditu gauero.
Zure interesekoa izan daiteke
Osakidetza kontaktuak bilatzen ari da Trapagarango klub batean tuberkulosi kasu bat antzeman ondoren
Euskal Osasun Zerbitzua proba diagnostikoak zabaltzea eta establezimenduko langileak banan-banan deitzea aztertzen ari da, miaketa osatzeko eta kutsatze berriak baztertzeko.
Basauriko banketxe batean lapurreta egin zuen gizonaren bila ari da Ertzaintza
Lapurreta ostegunean gertatu zen, 14:45 aldera, eta gizonak dirua hartu eta ihes egitea lortu zuen. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, eta oraingoz ez du lapurretaren inguruko datu gehiagorik zabaldu.
Landa ingurua vs hirigune handiak: hirietako bi autoko hiru daude landaguneetan
Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa-ingurunean metropoli-eremuetan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta kasu batzuetan herriko bizilagunen kopurua gainditzen dute.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.
Saretzen txostenaren bitxikeriak: bizilagun baino auto gehiago dituzten herriak eta emakumezko gidaririk gabeko udalerriak
Hegoaldeko mugikortasunaren berezitasunak azaleratu ditu Saretzen txostenak, besteak beste, Bizkaia motorren kopuruaren hazkundean nagusi dela, eta Nafarroak Hegoaldeko autorik zaharrenak dituela.
Genero-arrakala, Euskadiko mugikortasunean: Gizonezkoen joan-etorrien % 46k autoa erabiltzen dute eta emakumezkoen % 50 oinez
Eguneroko joan-etorrien % 40 autoz egiten dira. 19 urtetik beherakoak mugikortasun jasangarriaren buru dira, haiek baitira bizikleta eta garraio publikoa gehien erabiltzen dituztenak.
Autoa, Hegoaldean: gero eta zaharragoa, dieselak nagusi jarraitzen du eta elektrikoen presentzia oso txikia da
Euskadiko eta Nafarroako turismoen batez besteko adinak bi urte baino gehiago egin du gora (ibilgailuek 12 urte dituzte, batez beste). Errekuntzakoak (diesela eta gasolina) nagusitzen dira, eta ibilgailu elektrikoen kopurua oso txikia da (% 2tik beherakoa).
Sokamuturra berriro egiteak zatiketa eragin du Eibarren
Eibarren, bigantxak kalera aterako dituzte datorren astean, azken urteetan desagertua zen sokamuturrari berriro helduz. Udalerrian eztabaida erabatekoa da, aldekoen eta kontrakoen artean, eta zatiketa eragin du. Zatiketa horren erantzule egiten dute oposizioko alderdiek alkatea bera.
Sei adingabe artatu dituzte bero-kolpeen ondorioz, AP-68an, Kuartango parean, autobusak matxura izan ondoren
Arazo mekanikoa 13:10 aldera jazo da, ibilgailua Zaragozarantz zihoala, trenbidearen bazterbidean geldirik geratu denean matxura baten ondorioz. Autobusean 60 pertsona inguru zihoazen, gehienak 15 urte inguruko nerabeak.
GIB diagnostiko berantiarren kopurua % 60ra igo da Euskadin
Osasun Sailak uste du HIESaren eta STIen inguruko estigmak diagnostikoa atzeratzen duela eta kutsatzeko arriskua handitzen duela. Osakidetzarekin batera, "Parktikatu sex-carea" kanpaina abiarazi du.