Planeten "ezohiko" lerrokatzea, ate joka: noiz, nola eta non ikusi?
Asteazkenean, abuztuaren 28an, sei planeta (Merkurio, Marte, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno) lerrokatuta ikusiko ditugu zeruan, "ezohiko" fenomeno astronomiko batean. Honatx ikuskizuna jarraitzeko gakoak:
Noiz?
Lerrokatzea Lurra planetako edozein eremutik ikusi ahalko da asteazkenean. Euskal Herriaren kasuan, unerik onena goizaldean, edo beranduen dela, egunsentia baino ordubete arinago (06:00-07:00 tartean, kokapenaren arabera). Izan ere, Merkurio Eguzkia irten eta berehala desagertuko da begi-bistatik.
Kontuan hartu beharreko bestea: sei planeten hurrengo "desfilea" 2034an izango da.
Zer?
Planetak askotan azaltzen zaizkigu ilaran; batzuetan, hiru ezberdindu ditzakegu zeruan eta, gutxiagotan, bost. Oraingo honetan, baina, sei argi ikusiko ditugu ortzian: Merkurio, Marte, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno.
Lerrokatzea ez da perfektua izango, baina sei planetan sasi-ilaran, norabide berean kokatuta, atzeman ahalko ditugu.
Planeten argia ez da izarrek ematen dutenarekin nahastu behar. Planetenak ez du dir-dir egiten, ez baitute berezko argirik (ikusten duguna Eguzkiaren isla da).
Nola?
Merkurio, Marte, Jupiter eta Saturno begi hutsez ikusi ahalko dira. Merkurio zerumugatik izango da eta, akaso, kostako zaigu sumatzea; gainera, eguna argitzearekin batera ez da ikusgai izango.
Neptuno eta Uranoren argia ahulagoa da, eta ikusteko teleskopioa edo prismatiko onak beharko ditugu.
Non?
Populazio handietatik urrun hobeto ikusten dira fenomeno astronomikoak, argi kutsadura saihesten delako. Dena den, planeten lerrokatze hori hirietan ere izango da ikusgai.
Zure interesekoa izan daiteke
Ratioak jaistea eskatzen duen herri-ekimen legegilea iragarri dute Nafarroako eskola publikoaren aldeko plataformek
Nafarroako eskola publikoaren aldeko plataformen iritzian, ikasgeletan haur kopurua txikitzea ezinbestekoa da arreta hobetzeko, eskola porrota murrizteko eta aniztasunari arreta hobea ziurtatzeko. Hori dela eta, herri-ekimen legegilea aurkeztu nahi dute Nafarroako Foru Parlamentuan, ratioak jaisteko eskatuz. Hezkuntza komunitate osoari lankidetzarako deia egin diote. Hasteko, 7.000 sinadura behar dituzte ekimena ganberara eraman ahal izateko.
EAEk hamar aldiz handitu du gaitasun handiko ikasleen detekzioa azken bost urteotan
2019an 747 ikasle zeuden identifikatuta eta gaur egun 7.327 dira; igoera nabarmen hori eskola publiko zein itunpekoetan ezarritako detekzio goiztiarrerako ereduari esker lortu da.
Nelson David Morenok ukatu egin du Bilbon 73 urteko gizon bat hil izana
Asteazken honetan hasi da Bilbon 2021eko urriaren 5ean zendu zen gizon baten heriotza argitzeko epaiketa. Akusatua 37ko kartzela-zigorra betetzen ari da dagoeneko, beste krimen batzuengatik. Bost gizonen hilketekin lotu dute, baina, ikertzaileen aburuz, 7 krimenen ardura izan dezake.
Maialen Mazonen ustezko hiltzaileak “barkamena” eskatu du epaiketako azken unean
Arabako Lurralde Auzitegian egin duten epaiketa epai zain gelditu da asteazken honetan, aldeek euren ondorioak aurkeztu ondoren. Fiskaltzak eta akusazioek 45 urteko zigorrak eskatzen dituzte, hilketagatik, bi abortu deliturengatik eta adin txikiko bat abandonatzeagatik, akusatuak “nahita” hil zuela emakumea eta egoeraz “jakitun” zegoela uste dutelako. Defentsak absoluzioa eskatu du, hilketaren unean, “errealitatetik erabat deskonektatuta” zegoela argudiatuta.
Medikuen grebari amaiera emateko eskatu dio Alberto Martinezek Osasun Ministerioari
Estatutu markoari buruzko akordiorik ezean, datorren astelehenean laugarren greba astea hasiko dute medikuek. Alberto Martinez Osasun sailburuak azpimarratu duenez, Osakidetza ahaleginak egiten ari da arazoa bideratzeko, baina gatazkari amaiera emateko giltza Osasun Ministerioak dauka.
Altza eta Galtzaraborda arteko Topo zatia uztailaren 18an jarriko da martxan
Zati hori zabaltzeak, batetik, Altzako geltokian trenak nahitaez errebotatzea saihestuko du, eta bestetik, Pasai Antxoko lurpeko geltoki berria estreinatzea ekarriko du, terminal zaharra desegin eta biaduktua, eraikin artean sartuta dagoen trenbide-hesia, kenduta.
Nafarroako Ospitaleko jazarpen kasu batean "delitu zantzuak" ikusita, Fiskaltzara bidali du salaketa Osasun Departamentuak
Nafarroako Unibertsitate Ospitaleko zerbitzuburu baten aurka jazarpenagatiko salaketa jarri zen, modu anonimoan, joan den abenduan. Sare sozial bateko kontuan argitaratu zen gero, eta horren berri zabaldu zen. Bertan, Nafarroako ospitale publiko horretako emakumezko mediku batek salatu zuen zerbitzuburu horren hizkerak eta jokabideak "emakumeak gutxiesten, umiliatzen eta gauzatzat jotzen" zituela, eta zuzendaritzari "ezer ez egitea" leporatzen zion, "jakitun egon arren".
Osakidetzak ia 60.000 euroko soldata eskaini die barneko mediku egoiliarrei
Bigarren urtez jarraian Gaztetzeko eta Fidelizatzeko Programa abiatu du Osakidetzak, azken urteko egoiliarrak bertan geratzeko eta talentua erakartzeko asmoz. Hortaz, lehen edizioan baino 2.500 euro gehiago irabaziko dute erresidentzia amaitu eta Osakidetzan lan egiten duten medikuek.
Abian da Nelson David Moreno Bolañosen aurkako beste epaiketa bat: 73 urteko gizon bat hiltzea egozten zaio, app baten bidez zita bat izan ondoren
Akusatuari 37 urteko kondena ezarri zaio, beste hiru epaiketatan; gutxienez bost gizonezko homosexualen heriotzarekin lotu dute ikertzaileek, baina zazpi ere izan litezke.
Adimen gaitasun handiko helduak eta arrakastaren mitoa
Adimen handiko helduek benetan al dute bizimodu errazagoa? Asier Arrieta psikologoak eta heldutan diagnostikatutako Haizea Lopez idazleak ikuspegi anitzeko errealitatea deskribatu dute. Izan ere, potentzial handiarekin bizitzeak ez du derrigor bizitza errazago bihurtzen, diagnostiko berantiarra, autoexijentzia, antsietatea eta ingurukoen espektatibak tartean daude eta.