Artikoa 2030. urtea baino lehen gera liteke itsas izotzik gabe, ikerketa baten arabera
Aurreikusita zegoena baino lehenago irits liteke: Artikoaren itsas izotzik —izoztutako itsas ura— gabeko lehen eguna 2030a baino lehen erregistratu daiteke. Nazioarteko zientzialari talde batek ikerketa egin du, eta iragarri du 2027ko abuztuan gerta litekeela.
Artikoko itsas izotzak hamarkadak daramatza urtzen, erritmo kezkagarrian. 1979tik hamarkadako % 12 murriztu da. Munduko potentziek ez dituzte negutegi efektuko gasen isuriak eten, eta, ondorioz, berotze globala azkartzen jarraitu dute.
Egun, itsas izotzak 4,28 milioi kilometro koadroko azalera hartzen du, 1979 eta 1992 urteen artean zuen azaleraren (6,85 milioi kilometro koadro) azpitik. Zientzialarien arabera, izotzak milioi bat kilometro koadro baino gutxiagoko azalera hartzen duenean esan ahalko da Artikoa itsas izotzik gabe geratu dela.
Egindako ikerketan, hainbat emakumezko zientzialarik modelo informatikoak erabili dituzte egun seinalatua noiz izan daitekeen kalkulatzeko. Estimazio ezkorren arabera, hiru urteren buruan jazo daiteke. Gainera, bederatzi modeloren arabera, 2027 eta 2030 urteen artean gerta liteke. Ikerketaren emaitzak Nature Communications aldizkari ezagunean kaleratu dituzte abenduaren 3an.
"Itsas izotzik gabeko lehen egunak ez ditu gauzak drastikoki aldatuko", azaldu du Alexandra Jahn Coloradoko Unibertsitateko (AEB) Zientzia Atmosferiko eta Ozeanikoen Departamentuko irakasleak.
Itsas izotzak berotzetik babesten du Artikoa, eguzkiaren argia bueltan islatzen baitu. Izotz geruza murriztuta, itsasoko urak bero gehiago xurgatuko du, eta Ozeano Artikoaren eta gainerako ozeanoen tenperatura handituko da. Horrez gain, haizearen eta korronte ozeanikoen patroiak alda daitezke, eta, hala, muturreko fenomeno meteorologikoak are larriagoak izango dira.
Bada albiste onik: negutegi efektuko gasen isuria murriztuko balitz, Artikoaren kronograma aldatuko litzateke eta egun seinalatu hori atzeratu, ikerketa beraren arabera. "Isuriak apur bat geldituta ere, posible litzateke itsas izotza mantentzea", azaldu du Jahnek.
Zure interesekoa izan daiteke
Baionako gotzainak Urruñako erretorea baztertu du adingabe baten kontrako abusu salaketa bat tarteko
Marc Ailletek Baionako Elizbarrutian apaiz gisa jardutea debekatu dio Xavier Zabaletari, Béziers herrian adingabe bati ustez egindako abusuen salaketa baten berri izan ostean. Zabaletak ukatu egin ditu akusazioak.
Eskisabel: "Norbanakoen esku utzita, nekez egingo du aurrera euskarak; baldintza politikoak behar dira"
Larunbatean Iruñean egingo den Euskaltzaleen Martxaren atarian, Idurre Eskisabel Euskalgintzako Kontseiluko idazkari nagusia itxaropentsu mintzatu da, eta ekitaldi jendetsua izatea aurreikusten dutela ziurtatu du. Herritarren inplikazioa eskatzeko ez ezik, agintariei mezu zuzena helarazteko ere baliatuko dute hitzordua. Euskaraz bizitzeko eskubidea bermatzeko, baldintza sozialak, politikoak, kulturalak eta materialak behar direla aldarrikatuko dute.
Larunbatean Iruñeko kaleak euskaltzalez betetzeko azken deia egin du Kontseiluak
Nafarroako hiriburuko kaleak zeharkatuko dituzten hiru zutabeen pankarten diseinuak eta egileak iragarri dituzte, hain zuzen ere, gaurkoan. Hartara, zutabeen hasieran, gizarte zibileko hiru kolektibok botako dituzte pregoiak eta txupinazoa: Azterketak Euskaraz mugimenduak, euskarazko eduki sortzaileek, eta Batuz Aldatuko talde eragileak.
25 urteko kartzela zigorra berretsi du Auzitegi Gorenak Nelson David Morenorentzat, hilketa, lapurreta eta iruzurra egotzita
Bizkaiko Auzitegiak eta, ondoren, Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak errudun jo zuten Nelson David Moreno, eta gaur, astelehenarekin, Auzitegi Gorenak gaitzetsi egin du akusatuaren defentsak epaiaren aurka jarritako kasazio errekurtsoa.
Leon XIV.a aita santuak migratzaileei babesa, harrera eta integraziorako benetako aukerak ematea eskatu du
Historian lehen aldiz, aita santu batek hitzaldia eman du Espainiako Kongresuan. Besteak beste, abortuaren eta eutanasiaren kontra hitz egin du, estatuen berrarmatzea salatu eta aurkaria deskalifikatzea kritikatu.
Espainiako Gobernuak preskripzio epea zabaltzeko legea blokeatu duela salatu dute Elizaren abusuen biktimek
Reparacion Integral Ya (RIYA) elkarteak Leon XIV.a aita santuari eskatu dio pederastia delituen preskripzio epeak luzatzearen alde egiteko. Halaber, Felix Bolaños Presidentetzarako eta Memoria Demokratikorako ministroak Kongresuan agerraldia egin dezala eskatzeko galdegin die talde parlamentarioei.
Albiste izango dira: EITB Data, aita santua sexu abusuen biktimekin bilduko da eta Iran-Israel gatazka
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Aita santua Elizak egindako sexu abusuen biktimekin bilduko da arratsaldean
Madrilen egingo duen azken egunean batzartuko da Leon XIV.a biktimekin, Kongresuan hitzaldia eman eta gero.
Zopak, tortillak eta izozkailukoak dira gehien kontsumitzen diren aurrez prestatutako platerak
Zopak eta kremak janari prestatuaren kontsumoaren liderrak dira; pizzak, ordea, pisua galdu du, eta jateko prest dauden plater berriak goraka doaz.
Gero eta gutxiago kozinatzen dugu: aurrez prestatutako plateren kontsumoa % 150 hazi da Euskadin, eta % 133 Nafarroan
Euskadik eta Nafarroak etxeko elikagaien kontsumoa murriztu dute janari prestatuaren erosketa handitzen den bitartean.