Zaintza, kezka-iturri: gizartea zahartzen ari da eta orain arteko zaintza ereduak agortuta daude
Covid-19aren pandemiak agerian utzi zuen edadeko pertsonen zaintzaren inguruan eraikitako sistemak ez diela gaur egungo beharrei erantzuten. Mendekotasunen bat duten senitartekoak norbere etxean zaintzea zaildu egin da familia askorentzat, egoitzetako plaza kopuruek ezin izaten diote dagoen eskariari aurre egin eta itxaron-zerrendak sortzen dira…
65 urtetik gorako gizon-emakumeen kopuruak nabarmen egin du gora azken hamarkadan. Gaur egun, Hego Euskal Herriko biztanleria osoaren ia laurdena dira (% 23); 669.600 pertsona hain zuzen ere. Duela hamar urte, 2014an, adin-tarte horretakoak ez ziren 570.000 pertsona izatera iristen eta biztanleriaren % 20 osatzen zuten.
Biztanleria zahartzen doan heinean, hazten dira mendekotasuna duten pertsonen kopurua eta horien zaintzarako beharrak. Hego Euskal Herriko lau lurraldeetan 95.000 edadeko pertsona daude, mendekotasun mailaren bat dutelako, laguntzaren bat jasotzen. Adituen aurreikuspenen arabera, kopuru horrek gora egingo du hurrengo urteetan.
Ondorioz, hurrengo urte eta hamarkadetan erronka handi bati egin beharko diote aurre Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Foru Aldundiek eta Nafarroako Gobernuak, haien esku baitago, hein handi batean, mendekotasuna duten adinekoen zaintza kudeatzea.
Hain zuzen ere, gizarte gaietarako sailak izan ohi du erakundeotan aurrekonturik handienetakoa. 2025eko aurrekontuetan Arabak 267 milioi euro bideratu ditu gizarte politiketara; Bizkaiak, 755 milioi euro; eta Gipuzkoak, 534,5 milioi euro. Nafarroako Gobernuko Gizarte Sailak 663,4 milioi euroko aurrekontua izango du.
Kopuru horretatik, % 38-44 mendekotasuna duten adineko pertsonen zaintzara bideratu ohi da: etxeko zaintza finantzatzera, egoitzetako plazak ordaintzera, eta abar.
Mendekotasuna duten pertsona edadetu gehienak etxe partikularretan (senideekin edo zaintzaileekin) bizi dira oraindik ere; % 27 daude adinekoen egoitzetan. Hala ere, mendekotasunak maila jakin batzuk gainditzen baditu, zaila izan ohi da pertsona horiek etxean zaintzea.
Hain zuzen ere, Nafarroako adinekoen egoitzetan 5.862 gizon eta emakumerentzako lekua dago gaur egun. Euskal Autonomia Erkidegoan, aldiz, 19.853 plaza daude, modu honetara banatuta: Bizkaian 10.974, Gipuzkoan 5.322 eta Araban 3.557. Plazen erdia inguru publikoak eta hitzartutakoak dira (% 88 Gipuzkoan); alegia, erakundeen dirulaguntzekin finantzatzen dira.
Kostua
Izan ere, adinekoen egoitza batean bizitzeak hilean 4.000 eurotik gorako kostua izan dezake. Hego Euskal Herriaren kasuan, ordua, kostu horren erdia baino gehiago foru aldundiek edo foru gobernuak ordaindu dezakete plaza publikoa edo kontzertatua eskuratuz gero. Kasu gehienetan, egoitzetako erabiltzaileen egoera ekonomikoaren arabera ezartzen da prezioa, eta behar izanez gero, erabiltzaile batzuek ez dute ezer ordaintzen.
Alabaina, adinekoen egoitzetako plaza publiko eta kontzertatuen kopurua ez da nahikoa gaur egun dagoen eskariari erantzun ahal izateko. Lurralde guztietan hainbat hilabetetako itxaronaldiak egon ohi dira. Nafarroan, adibidez, bataz beste, 11 hilabete inguru itxaron behar izaten da plaza kontzertatu edo publiko bat lortu arte.
Une honetan, guztira, lau lurraldeetako datuak kontuan hartuta, 4.000 lagun inguru daude egoitzaren batean lekua egin zain, bertara bizitzera joan ahal izateko.
Zure interesekoa izan daiteke
Jaiotzak gora, puntuala ala joera aldaketa?
Lehenengoz 2011tik jaiotzek gora egin zuten Euskadin: 2025ean aurreko urtean baino % 3 haur gehiago jaio ziren. Unai Martin demografoak zergatiak argitu eta sakoneko joera ote den azaldu du.
Alberto Martinezek medikuekin negoziatzeko edo eskumena Euskadiri lagatzeko eskatu dio Ministerioari
Osasun sailburuak ohartarazi duenez, ministerioak erantzukizunak bere gain hartzen ez baditu, Euskadik osasun-kudeaketaren eskumena eskatuko du.
Bizkaiko Karate Federazioko presidentea kargutik kendu dute, kudeaketa txarra eta irregulartasunak egotzita
Andoni Lopezi jarduerarik gabeko klubak sortzea leporatzen diote 11 klubek, bere botoei esker hauteskundeak irabazten jarraitzeko. Gainera, salatu dute Federazioko idazkari gisa kontratatu zuela emaztea, lanaldi erdian, 23.000 euroko soldatarekin. Hortaz, bien artean Federazioaren aurrekontuaren erdia eramaten zuten etxera.
Kamioi bat matxuratu da A-15 errepidean, Berastegin, eta errei bat itxi dute Iruñerako noranzkoan
Lehen unean errepidea guztiz itxi badute ere, minutu batzuk geroago errei bat zabaldu dute.
Furgoneta bat atzeman dute Donostian, pertsonen trafikoan ziharduelakoan
Asiar jatorriko hainbat pertsona zeramatzan furgoneta bat atzeman zuen atzo goizaldean Donostiako Udaltzaingoak.
Biktimaren abokatuak ez du baztertzen inplikatu gehiago egotea Polizia Nazionalaren buruzagi ohiak egin omen zuen sexu-erasoaren kasuan
Defentsaren arabera, instrukzioak zehaztu beharko du inplikatu gehiago egon ote ziren, batez ere gerora egindako ustezko presioei dagokienez, agenteak Espainiako Polizia Nazionalaren aurka salaketa jartzea saihesteko.
Gizon bat atxilotu dute emakume bati sexu-erasoa egitea egotzita, Tolosan
Astelehen honetan, otsailaren 16an, biktimak salaketa jarri zuen Ertzaintzan, eta asteartean ustezko erasotzailea atxilotu zuten.
Gizon bat atxilotu dute Xilxesen (Castelló), emazte ohia eta bien alaba hil dituelakoan
Hasiera batean emazte ohiarekiko urruntze agindua urratzeagatik atxilotu zuten gizonari ustezko bi hilketa egotzi dizkiote, eta kasua Indarkeria Matxistako epaitegira eramango dute.
Kermanen familiak eskatu du atezainak gehiago kontrola ditzatela eta epaiketa "osoa" egin dezatela, Mitika dantzalekuko krimenagatik
Arantza Beitia eta Roberto Villate, Kermanen ama eta aita, Eusko Legebiltzarreko Erakunde, Gobernantza Publiko eta Segurtasun Batzordean izan dira asteazken honetan, semearen heriotzaren prozesu judiziala zein egoeratan dagoen azaltzeko eta Ganberari laguntza eskatzeko, horrelako gertaerak berriro jazo ez daitezen.
Gora egin du jaiotzen kopuruak EAEn, hamarkada batean lehen aldiz; hala ere, saldo begetatiboa negatiboa izan zen iaz
Iaz, 2024an baino 394 haur gehiago jaio ziren Euskadin, baina hildakoen kopuruak ere gora egin zuen. Nafarroan behera egin dute bi balioek, eta saldo begetatiboa negatiboa izan da Foru Erkidegoan ere.