Nafarroak 11 tularemia kasu baieztatu ditu aurten, eta horietako zazpik ospitaleratzea behar izan dute
2024an, bi kasu diagnostikatu ziren. Ultzama, Larraun eta Iza ibarretan izan dira kasu gehien. Lau kasutan gaixoek karraskarien gorpuak ukitu zituzten, eta beste lautan, berriki izan zuten kaparren ziztada. 2025ean 60 kasu baino gehiago baieztatu dira Espainiako Estatuan.
2025ean 11 tularemia kasu baieztatu dituzte Nafarroan, eta horietatik zazpik ospitaleratzea behar izan dute. 2024an bi kasu diagnostikatu ziren, eta ordura arte "noizean behin bakarrik diagnostikatzen zen (kasu bat 2021ean eta beste bat 2023an)", jakinarazi du Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuak bere txosten epidemiologikoan.
Zehaztu duenez, Ultzama, Larraun eta Iza ibarretan izan dira kasu gehien, baina Nafarroako beste toki batzuetan ere atzeman dituzte. Lau kasutan gaixoek karraskarien gorpuak ukitu zituzten, eta beste lautan, berriz, kaparren ziztada berriki izan zuten. "Litekeena da diagnostikatu gabeko kasuak egon izana", adierazi du erakundeak.
Foru erakundeak azaldu duenez, "gizakietan kasuen gorakadak adierazten du tularemia dagoela basa-karraskarietan". 2025ean 60 kasu baino gehiago baieztatu dira Espainian.
Tularemia 'Francisella tularensis' bakterioak sortzen du, eta karraskariak kutsatzen ditu: arratoiak, saguak, lursaguak, basa-untxiak, erbiak, urtxintxak eta, neurri txikiagoan, beste animalia batzuk, ibai-karramarroak kasu.
Kutsatzea eta sintomatologia
Gizakietan, kutsatzea karraskariekin, ibai-karramarroekin edo kapar ala artropodoen ziztadagatik gertatzen da. Karraskariek kutsatutako hautsa arnastea edo haien gorpuak manipulatzean sortzen dena kutsagarria izan daiteke gizakientzat.
"Ez da pertsonatik pertsonara kutsatu. Karga infektiboa oso txikia da, eta, beraz, kutsatzea esposizio txikien ondorioz gerta daiteke. Inkubazio aldia 2-5 egunekoa izaten da, baina 21 egunera arte luza daiteke ", azaldu dute Nafarroako osasun erakundeak.
Sintoma asko izan daitezke, baina ohikoa da sukarra eta adenopatia lokalak agertzea. Batzuetan, sukarra, larruazaleko edo mukosetako ultzerak, konjuntibitisa, pneumonia edo sepsia izaten dira. Diagnostiko mikrobiologikoa lesioen edo odolaren laginen PCRaren eta serologiaren bidez egin daiteke. Gaixotasuna tratamendu antibiotiko egokiarekin sendatzen da.
Gomendioak
Egoera horren aurrean, institutuak gomendio batzuk eman dizkie ehiztariei, ehizakiak manipulatzen dituzten pertsonei, arrantzaleei, nekazariei, abeltzainei, txangozaleei eta landa-ingurunera joaten diren pertsonei, nahiz eta noizbehinka aipatzen diren arriskuekiko esposizioa duten pertsona guztiei zuzentzen zaizkien.
Hala, dei egiten du hildako karraskariekin, gaixoekin, ultzerak dituztenekin edo portaera naturala ez dutenekin kontakturik ez izateko, eskularruak eta maskarak erabiltzeko hildako karraskariak manipulatzen edo kentzen direnean, eta babes arropak eta produktu uxagarriak erabiltzea, intsektuen edo kaparren ziztadak saihesteko.
Beste neurri batzuk hauek dira: osasun kontrolik gabeko ura ez kontsumitzea, karraskariak ugaritzen diren lekuetan hautsetik babestea eskularruekin eta maskarekin, haurrei hildako animaliak ukitzen ez uztea, edo erbiak eta basa-untxiak larrutzeko eta manipulatzeko gomazko eskularruak erabiltzea.
Era berean, foru erakundeak ehiza-animalien haragia gutxienez 5 minutuz 55 gradutan "behar bezala sukaldatzeko" eskatu du, eta ohartarazi du okela izozteak ez duela "tularemia indargabetzen".
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Sarrigurenen, emaztea hiltzea eta ama larri zauritzea egotzita
Gertakariak Eguesibarrean (Nafarroa) jazo dira, arratsaldeko 19:30ak aldera.
Gaizki aparkatzeagatik jarritako isunak egiazkoak direla ziurtatu du Hendaiako Herriko Etxeak
Bidasoa eskualdeko hainbat bizilaguni isunak kobratzeko posta bidez bidalitako gutunak iruzurra zirela zabaldu zuen ostegunean Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
11 urteko zigorra ezarri diote gizon bati Bizkaian, bikotekide ohiaren etxera baimen gabe sartu eta hura bortxatzeagatik
Bikotekideak izan ziren sei urtez, nahiz eta ez ziren elkarrekin bizi. 2021eko azaroan neskak amaitutzat eman zuen harremana. Gizonak, ordea, kontaktuan jarraitzeko eskatu zion, eta 2021eko azaroaren 22ko goizean emakumearen etxera sartu zen, haren baimenik gabe, eta bortxatu egin zuen.
Baskoniak ehunka zaleren babesa jasoko du Valentzian
Baskoniaren mila jarraitzaile inguru joan dira Valentziara 2026ko Errege Kopa dela eta. Eguraldia lagun, giroa ezin hobea da Baskoniako zaleen bilgunea den "Araba Etxean".
65 urtetik gorako pertsonen artean alkohol eta psikofarmakoen kontsumo handiaz ohartarazi du Eusko Jaurlaritzak
Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak egindako txosten batek agerian jarri duenez, EAEko gizonen ia % 40k egunero kontsumitzen dute alkohola, eta emakumeen artean gora egin du lo-eragileen eta lasaigarrien erabilerak.
8 urteko kartzela-zigorra Legorretan kontrako norabidean zihoala hiru pertsonaren heriotza eragin zuen gidariarentzat
Akusazioek eta defentsak akordioa adostu dute, eta akusatuak erruduna dela onartu du. Hori dela eta, ez da beharrezkoa epaiketarekin jarraitzea. Ostiral honetan Gipuzkoako Auzitegian egindako saioan, auzipetuak barkamena eskatu die biktimen sendiei, malko artean.
Bost pertsona atxilotu dituzte Iruñean, emakume etorkinak prostituitzera behartzeagatik
Emakumeak haien jatorrizko herrialdeetan erakartzen zituzten, “lan-kontratu erakargarriak” eskainiz; Nafarroara iritsitakoan, baina, mehatxatu egiten zieten eta prostituitzera behartzen zituzten.
Gizon batek 10 urteko semea hil du eta emaztea larri zauritu du bart Tenerifen
Guardia Zibilak tiroz hil du ustezko hiltzailea, agenteei matxete batekin mehatxatu ostean.
Aturri ibaiak gainezka egin du Baionan
Aturri ibaiak gainezka egin du ostegun honetan Baionan. Azken egunetan pilatu den euriak eta itsasgorak bat egin dutenean, goizeko zein arratsaldeko seiak bueltan, ibaia bere bidetik irten da. Goizean urak eragin dituen eragozpenak ikusita, arratsalderako Baionako Herriko Etxeak zentzuz jokatzeko eta ibai ingurura ez hurbiltzeko deia egin badu ere, azkenean ez da eragozpen nabarmenik egon.
Zabaldu dute Zumaia eta Getaria arteko errepidea, olatu handiengatik itxita egon ostean
Itsasgora izan den unean egon da itxita, Pedro denboraleak eragin dituen olatu handiengatik. Ostiral goizeko itsasgoraren garaian ere, 05:00etatik 07:00etara, 4 metro inguruko olatuek joko dutela itsas-bazterra espero da.