2015-2025 tartea, erregistroak daudenetik izandako beroena, Munduko Meteorologia Erakundearen azken txostenaren arabera
176 urte dira Lurraren batez besteko tenperatura neurtzen denetik, eta azken 11 urteotan erdietsi dira balio altuenak. "Historia 11 aldiz errepikatzen denean, jada ez da kointzidentzia, jarduteko deia zuzena da", azpimarratu du Antonio Guterres NBEren idazkari nagusiak.
'La Niña' fenomenoak hozte-efektua egin du 2025ean, eta horri esker, tenperaturek ez dituzte markak hautsi. Artxiboko argazkia: EFE
Azken 11 urteak, 2015etik 2025erako tartea, erregistroak daudenetik izandako beroenak izan dira, Munduko Meteorologia Erakundeak (MME) gaur kaleratu duen txostenean jaso denez.
'La Niña' fenomenoak hozte-efektua eragin du 2025ean, eta horri esker, pasa den urteak ez ditu markak hautsi. Hala, bigarren urte beroena izan da duela 176 urtetik bildutako erregistroei erreparatuta. Urteko batez besteko tenperatura industriaurreko batezbestekoa (1850 eta 1900 artekoa) baino gradu eta erdi (1,43 ºC) altuagoa izan da.
Horrenbestez, 2024a da azken mende pasatxoko urterik beroena: industriaurreko batez besteko tenperatura baino 1,55 gradu gehiago neurtu ziren orduan.
"Historia 11 aldiz errepikatzen denean, jada ez da kointzidentzia, jarduteko deia zuzena da", azpimarratu du Antonio Guterres NBEren idazkari nagusiak.
Desoreka energetikoa
MMEk azaldu duenez, berotzea desoreka energetikoaren ondorio da, Eguzkiarena dena baino energia gehiago xurgatzen ari delako planeta. 1960an hasi ziren balio hori neurtzen, eta, ordutik, desoreka hazi besterik ez da egin, bereziki azken 20 urteotan. Berotegi efektuko gasen kontzentrazioak (karbono dioxidoa, metanoa eta oxido nitrosoa) gora egin du, eta azken 800.000 urteetako balio altuenean dago, erakundeak ohartarazi duenez.
Hain justu, 2024an izan zen atmosferako karbono dioxidoaren (CO2) hazkunderik handiena (1957an hasi ziren neurtzen), erregai fosilen isuriek eraginda, baina baita Lurrak eta ozeanoek energia xurgatzeko duten ahalmena gutxitu delako.
Eragina ozeanoetan
Metatutako gehiegizko energia hori apenas (% 1) igartzen da tenperatura igoeran, eta gehiena (% 91) ozeanoek xurgatzen dute, eta gainerakoa (hurrenez hurren, % 5 eta % 3) lurrazal kontinentalak eta izotz masek. 2025ean ozeanoetan pilatutako beroak markak hautsi ditu, eta azken 20 urteetan 1960-2005 aldikoa halako bi da.
Ondorioen artean, txostenak honako hauek aipatu ditu: itsas ekosistemak gehiago degradatu dira, biodibertsitateak atzera egin du, ozeanoek CO2-a xurgatzeko duten ahalmena murriztu egin da, ekaitz tropikalak areagotu dira eta eskualde polarretan larriagotu egin da izotzaren urtzea.
Horrekin lotuta, Antartikan eta Groenlandian "galera nabarmenak" izan dituzte izotz-masetan, eta Islandiako eta Ipar Amerikako Ozeano Pazifikoko kostaldean glaziarrek galdutakoa "apartekoa" izan da, deitoratu du MMEk. Horrez gain, Ozeano Artikoaren urteko batez besteko izotz-hedadura sateliteek erregistratutako baxuena izan da 2025ean.
Ondorio horiek guztiek, epe luzera, ozeanoak berotzea eta itsas maila igotzea ekarriko dute. 1993an satelite bidez egindako lehen neurketetatik itsasoak 11 zentimetro egin du gora. "Ozeanoak berotu dira, eta ozeanoen PHa aldatu egin da, eta hori atzeraezina da ehunka eta milaka urteko eskalan", azpimarratu du txostenak.
Zure interesekoa izan daiteke
Haurdunaldian ematen den genero indarkeria kasuak osasun-kontsultei esker identifikatu daitezke
Haurdunaldian emakumeek harreman estua izaten dute osasun-sistemarekin: emaginarekin, ginekologoarekin eta erizainarekin dituzte kontsultak. Hilabete horiek giltza izan litezke genero-indarkeria egoerak identifikatzeko. Osasun eta gizarte-arloen aldetik erantzun koordinatua emateko beharra aldarrikatu dute adituek Donostian, “Indarkeria eta amatasuna” izeneko udako ikastaroan.
Einar Galilea euskal futbolariaren aurkako pintadak agertu dira Malagan, Argentinako kamisetarekin bere irudia zabaldu ostean
Irainez betetako pintadak Rosaledatik gertu agertu dira, Espainia eta Argentinaren arteko Munduko Txapelketako finalaren ostean. Malagako jokalariaren argazkia sare sozialetan zabaldu da, baina ez dago argi noiz ateratakoa den.
Agur terrazetan eta hondartzetan erretzeari: honelakoa da tabakoaren aurkako lege berria, bapeagailua eta zigarroa parekatzen dituena
Espainiako Gobernuak onartutako lege berriak debekatu egingo du terrazetan eta hondartzetan erretzea eta bapeatzea. Izan ere, zigarreta elektronikoa eta tabako tradizionala parekatu eta 600 eurorainoko isunak aurreikusten ditu.
Bi begirale atxilotu dituzte Biarritzen, hiru eta lau urteko haurrak bortxatzea eta sexu-erasoak egitea leporatuta
Baionako Fiskaltzak jakinarazi duenez, orain arte jasotako testigantzen arabera, 12 sexu-eraso kasuren eta bortxaketa baten zantzuak aurkitu dituzte, eta ez dute baztertzen gehiago izatea.
Alga asiarra: gure kostaldeko itsas hondoa hartzen ari den alfonbra berdea
Alga hori gure hondartzetan zabaltzea ageriko zatia baino ez da. Izan ere, alga asiarra gure itsas hondoan alfonbra berdeak osatzen ari da. Haren hedapenak biodibertsitatea mehatxatzen du, eta hura kontrolatzeko erronka berriak sortu ditu.
Espainiako Gobernuak behin betiko onartu du terrazetan eta hondartzetan erretzea debekatzen duen tabakoaren aurkako legea
Araudi berriak zigarro elektronikoak eta bapeagailuak ohiko tabakoarekin parekatu ditu, kerik gabeko guneak zabalduko ditu eta produktu berrien salmenta establezimendu espezializatuetara mugatuko du.
Euskal Encounterrek 5.000 parte-hartzaile inguru eta 4.000 ordenagailutik gora bilduko ditu BECen
Makrohitzordu teknologikoa uztailaren 23tik 26ra egingo da eta arreta berezia eskainiko zaio adimen artifizialari eta ordenagailu kuantikoari.
Bi emakume hil dituzte azken 24 orduetan beren bikotekide edo bikotekide ohi gizonezkoek Malagan eta Toledon
Emakumezkoek 30 eta 45 urte bitartean zituzten, eta euren bikotekideek eraso eginda hil dira. Gizon bat atxilotu dute, eta besteak bere buruaz beste egin omen du. Guardia Zibila beste kasu bat ikertzen ari da Malagan. Beste emakume bat hilik aurkitu zuten astelehen gauean Almoradin (Alacant), baina autopsiaren arabera, arrazoi naturalengatik hil zen.
Lekeitioko uharteko moilan erreskatatua izateak 1.500 eurorainoko faktura ekar dezake
2025eko lege-dekretu batek jasotzen duenez, erreskate-operatiboaren kostua erreskatatutakoaren gain utzi ahal izango da, baldin eta erreskatea arriskutsutzat seinaleztatutako gune batean egiten bada; duela aste batzuetatik, Lekeitioko uharterako moilak baldintza hori betetzen du.
Amaitu dira goizeko ilarak A-8an, Muskiz parean
Istripuak errei bat ixtea eragin du Santanderrerako noranzkoan eta une batean 5 kilometrokoak izan dira auto-ilarak, eguerdiko 12:00ak aldera errepidea berriro zabaldu duten arte.