Gero eta gutxiago kozinatzen dugu: aurrez prestatutako plateren kontsumoa % 150 hazi da Euskadin, eta % 133 Nafarroan

Hego Euskal Herrian elikatzeko modua aldatzen ari da. Etxean prestatzeko elikagaien kontsumoa gutxitzen ari den bitartean, prestatutako platerek gero eta leku handiagoa dute erosketa-saskian. 

EITB Dataren azken txostenaren arabera,  aldaketa hori ez da berria, baina azken bost urteetan nabarmen azkartu da. Azken 25 urteetan, aurrez prestatutako plateren kontsumoa % 150 hazi da Euskadin, eta % 133 Nafarroan.

Joera hori bereziki indartu da 2019tik 2025era bitartean. Urte horietan, etxean kozinatzeko erosten diren elikagaien kontsumoak behera egiten jarraitu du, eta, aldi berean, kontsumitzeko prest dauden plateren kontsumoak gora egin du.

Euskadi eta Nafarroa prestatutako plateren kontsumoan Estatuko batez bestekoaren azpitik dauden arren, joera argia da: gero eta gutxiago egiten dugu jatekoa, eta otorduak prestatzeko lana gero eta gehiago kanporatzen dugu.

Ez gara pizzaz eta janari lasterraz bakarrik ari

Prestatutako plateren inguruan dugun irudiak ez du beti bat egiten datuek erakusten duten errealitatearekin. Janari prestatuaz hitz egitean, ez gara pizza izoztuez edo janari lasterraz bakarrik ari. Kategoria horretan sartzen dira tortillak, zopak, kremak, entsaladak, plater hoztuak eta kontsumitzeko edo berotzeko prest dauden askotariko errezetak.

Txostenak erakusten du, gainera, produktu horiek eguneroko etxeko kontsumoaren parte direla. Izan ere, prestatutako plateren % 86,6 etxean bertan kontsumitzen dira.

Zergatik ari da hainbeste hazten prestatutako plateren kontsumoa?

Kontsumitzaileek gehien aipatzen duten arrazoia denbora falta da. Hamar lagunetik seik baino gehiagok hori jotzen dute produktu horietara jotzeko arrazoi nagusitzat.

Horrez gain, beste faktore batzuk ere badaude: erosotasuna, plater-eskaintza zabalagoa izatea edo une jakin batzuetako otorduak sukaldatu beharrik gabe konpontzeko aukera.

Lan-ohituren bilakaerak, familia-antolaketaren aldaketek eta egunerokoari erantzun azkarrak emateko beharrak laguntzen dute azaltzen urteak daramatzan joera hau sendotzen.

Ostalaritzarekiko konbergentzia

Prestatutako plateren gorakadak supermerkatuen eginkizuna ere aldatzen ari da. Txostenaren arabera, prestatutako plateretan gastatzen diren hamar eurotik zortzi baino gehiago supermerkatuetan, hipermerkatuetan eta antzeko saltokietan gastatzen dira.

Saltoki horiek ez dira jada etxean kozinatzeko osagaiak erosteko toki hutsak. Gero eta gehiago dira kontsumitzeko prest dauden otorduak erosteko gune ere. Azken urteotan ugaritu egin dira prestatutako janarien atalak, erakusmahai espezializatuak eta establezimendu barruan bertan jateko egokitutako espazioak.

Azken batean, supermerkatuak ez dira elikagaiak erosteko tokiak bakarrik; gero eta gehiago dira eguneroko otorduak konpontzeko gune ere.

Euskadin eta Nafarroan aurrez prestatutako janarien kontsumoa Estatuko batez bestekoaren azpitik dago oraindik. 2025ean, Euskadiko herritar bakoitzak batez beste 14,9 kilo kontsumitu zituen, eta 87,5 euro gastatu zituen produktu horietan; Nafarroan, berriz, 14,3 kilo eta 72,7 euro. 

Hala ere, azken hamarkadetako joerak argi erakusten du produktu horiek gero eta leku handiagoa hartzen ari direla etxeetako elikaduran.