Eguneko menuaren prezioa soldaten eta inflazioaren gainetik igo da azken hiru urteetan

Eguneko menuak ez du duela urte batzuetako prezio bera, eta datuek erakusten dute garestitzea bizkortu egin dela. EITB Dataren azken txostenaren arabera, eguneko menuaren prezioa soldaten eta inflazioaren gainetik igo da azken hiru urteetan.

Euskadin eguneko menu batek 15,8 euro balio du batez beste; Estatuko garestiena da, Balear Uharteetakoarekin batera (16 euro). Nafarroan ere prezioa handia da: 14,9 eurokoa da batez beste, eta bi lurraldeetako prezioak Estatuko batez bestekoaren gainetik daude (14,2 euro).

Baina daturik esanguratsuena ez da egungo prezioa bera, azken urteotan izan duen igoeraren abiadura baizik.

Historikoki, Euskadin eguneko menua Estatuko batez bestekoa baino garestiagoa izan da. Txostenaren arabera, azken bederatzi urteetan % 26,4 garestitu da (3,3 euro gehiago). Nafarroan ere nabarmena izan da igoera: % 21,1ekoa izan da (2,6 euro gehiago).

Deigarria da igoeraren zati handiena azken hiru urteetan pilatu izana. Izan ere, 2022tik 2025era bitarteko igoera ia 2016tik 2022ra bitartekoaren parekoa izan da, nahiz eta denbora erdian gertatu. Euskadin menuaren prezioa 1,7 euro igo da epe horretan, eta Nafarroan 1,4 euro.

Eguneko menua inflazioa baino gehiago garestitu da Euskadin

Azken urteotan, eguneko menuaren prezioa ez da soilik igo; Euskadin inflazioa bera baino gehiago garestitu da. 2016tik 2025era bitartean, eguneko menuaren batez besteko prezioa % 26,4 igo da; aldi berean, KPI orokorra % 25,2 hazi da.

Nafarroan, ordea, egoera bestelakoa da. Eguneko menua nabarmen garestitu bada ere (% 21,1), igoera hori bai Euskadikoa bai Nafarroako inflazio metatua (% 24,9) baino txikiagoa izan da.

Hala ere, azken hiru urteetan gertatu da benetako azelerazioa. 2022az geroztik, eguneko menuaren prezioa KPI orokorra baino gehiago igo da Euskadin, Nafarroan eta Estatuko batez bestekoan. Nafarroa da nabarmentzen den lurraldea: % 13,7ko igoera izan du, Euskadikoa (% 12,1) baino handiagoa.

Hala eta guztiz ere, menuen prezioen igoera jatetxeetako eta ostalaritzako zerbitzuen prezioen bilakaeraren azpitik mantendu da, Nafarroan izan ezik.

Poltsikoan ere nabaritzen den igoera

Soldaten bilakaerarekin alderatuta, errazago neurtu daiteke garestitze horrek herritarren ekonomian izan duen eragina.

Euskadin, soldatak % 20,9 igo dira 2016tik. Igoera handia izan da, baina ez da nahikoa izan eguneko menuaren prezioaren erritmoari jarraitzeko. Alegia, menuaren prezioa soldatak baino gehiago igo da.

Nafarroan, berriz, kontrako joera ikus daiteke. Bertan soldatak % 29,4 igo dira aldi berean, eguneko menuaren prezioa baino dezente gehiago.

Joera bera ikus daiteke 2022-2025 aldia bakarrik aztertuta ere. Euskadin soldatak % 10,2 igo dira, eta menuaren prezioa % 12,1. Nafarroan, berriz, bi adierazleek antzeko bilakaera izan dute: soldatek % 13,1 egin dute gora eta menuaren prezioak % 13,7.

Ordaintzeko ahalegina, ia bere horretan

Euskadik Estatuko menu garestienetako bat izaten jarraitzen duen arren, langile batek horri aurre egiteko egin behar duen ahalegin ekonomikoa nahiko egonkor mantendu da.

Txostenaren arabera, lanegun guztietan (urtean 230 egunez) eguneko menua jateak urteko batez besteko soldataren % 11 inguru bideratzea eskatzen du. Portzentajea oso antzekoa da aztertutako hiru eremuetan: % 11,4 Euskadin, % 11,2 Nafarroan eta % 11,5 Estatuan.

Beste modu batera esanda, prezioek nabarmen egin dute gora, baina soldatek ere bai. Horri esker, eguneko menua ordaintzeko egin beharreko ahalegin erlatiboa ez da asko handitu. Hala ere, alde nabarmena dago bi lurraldeen artean: Euskadin menuaren prezioak soldatak baino azkarrago igo dira; Nafarroan, berriz, kontrakoa gertatu da.