Euskal gazteen % 57k deskonexio digitalerako eskubidea aldarrikatzen dute

EAEko 10 eta 20 urte bitarteko gazteen erdiek baino gehiagok neke digitala dute, eta agerian utzi dute deskonexio digitalerako beharra dute, Unicefek zabaldutako Haurrak, nerabeak eta ongizate digitala txostenak dakartzan ondorioen arabera.

Gazteek teknologia oso eskura dute (ia guztiek dute mugikorra), baina, era berean, kontzientzia handiagoa hartu dute euren denbora eta intimitatea babesteko beharraz. Deskonexio digitalerako joerak gazteek teknologia-mendekotasunaren aurrean kontzientzia hartu dutela iradoki dezake.

NBEren haurrak babesteko agentziaren (Unicef) arabera, "ingurune digitalak garapen integral egokian, pribatutasunean eta atseden hartzeko eskubidean modu negatiboan eragiten duenean sortzen den saturazio psikologiko eta erlazionala" da neke digitala. Hala, Euskadin elkarrizketatutako haur eta nerabeen % 57 gogaituta azaldu dira hiperkonexioarekin, eta, beraiek lokalizagarri noiz egon erabakitzea exijitzen dute.

Mugikorra logelan izanda ondo egin dezakete lo?

EAEko haur eta nerabeen % 95,2k mugikor propioa dute (2021eko datu bera). Nolanahi ere, lau urte hauetan higiene digitaleko ohiturak pixkanaka hobetzen ari da. Hala, gailua logelan edukita lo egiteko ohiturak (egunero edo ia egunero) beherakada nabarmena izan du, % 55,3tik % 39ra igarota. Era berean, sare sozialetan izena emanda dutenen kopurua pixka bat jaitsi da (% 98,8tik % 93ra), eta plataforma berean profil bat baino gehiago izatea % 62,5etik % 50,9ra igaro da.

EAEko gazteen % 25ek indarkeria digitala jasan dute bikote-harremanetan

Gailuen erabileraren murrizketa txiki hori gorabehera, txostenak ohartarazi du bikotekidea duten edo izan duten EAEko lau nerabetik batek (% 25,6) indarkeria digitala maiz jasan duela. Bikotekidearen lagunak sare sozialetan kontrolatzea (% 17,7), gailu digitalen bidezko kontrolatzea (% 11,6) eta mugikorra baimenik gabe arakatzea (% 11,2) dira, batik bat, helburu hori lortzeko darabiltzatenak.

Ezezagunen lagun-eskaerak onartzen jarraitzen al dute sare sozialetan?

Dena dela, azterlanak arrisku-jokabideen prebalentzia orokorraren beherakada esanguratsua dagoela egiaztatzen du (2021eko datuekin alderatuta). Sexting pasiboa —beste pertsona batek sortu eta bidalitako eduki sexualak nahiz erotikoak jaso, ikusi edo gailuan gordetzea— 10 puntu jaitsi da, % 14raino. Sexting aktiboa, berriz —irudi, bideo edo testuak borondatez sortu, gorde eta bidaltzea—, % 6,2ra jaitsi da.

Bestalde, sare sozialetan ezezagunen lagun-eskaerak onartzeko joerak izugarri egin du behera, % 54tik % 33ra igarota. Halaber, arrisku handiko jardueren kopurua murriztu da; esaterako, Internet bidez soilik ezagututako pertsonekin elkartzea (% 23,7tik % 14,3ra) eta helduen proposamen sexualak jasotzea (% 9,3tik % 7ra).

Pornografia ikusten duten gazteen % 17k kontsumo "problematikoa" dutela onartzen dute

Ikerketak argitara emandako beste erronka nagusietako bat pornografiaren normalizazioa da; izan ere, Euskadin batez beste 12,03 urterekin hasten da kontsumoa. Gazteen % 70ek pornografia inoiz ez edo oso gutxitan ikusten dutela dioten arren, adingabeen % 11,1ek ohikoan kontsumitzen dute, astero eta egunero. Datuek agerian uzten dute ohitura hori maskulinizazatuta dagoela: mutilen % 45ek onartzen dute hori, eta nesken kasuan, berriz, % 14,9k baino ez. Gainera, bideo horiek ikusten dituzten ia sei nerabetik batek (% 17,2) kontsumo problematiko gisa sailkatutako adierazleak ditu dagoeneko.

Bideojokoak: indarkeria, PEGI 18 eta genero-arrakala

Bideojokoek mutilak erakartzen dituzte gehienbat (% 75,6; neskak % 20,9 dira), eta erabiltzaile guztien % 15,1 egunero ibiltzen dira horietan. Kezkagarria da EAEko adingabeen laurden batek (% 24,8) euren adinerako gomendatuta ez dauden PEGI 18 sailkapeneko tituluak kontsumitzen dituztela, eta jokalarien % 69,3k eduki bortitzak ikusten dituztela.

Nolanahi ere, gazteak euren kabuz hasi dira gehiegikeria horretaz jabetzen: elkarrizketatutako haur eta nerabeen % 31k argi eta garbi aitortzen dute bideojokoetan behar baino denbora askoz gehiago ematen dutela.