Euskal gazteen % 57k deskonexio digitalerako eskubidea aldarrikatzen dute
Nerabeei eta ongizate digitalari buruz Unicefek kaleratutako txosten batek ondorioztatu duenez, Euskadiko adingabe eta gazteen erdiak baino gehiago gogaituta daude hiperkonexioarekin. Azterlanaren datuek erakusten dute pantailak itzaltzeko beharra gero eta handiagoa dela, eta mugikorrei lotutako arrisku-jokabideak (sextinga, bikote-indarkeria digitala...) nabarmen gutxitu direla.
Unicefen ikerketaren arabera, 10 eta 20 urte bitarteko euskal gazteen % 57k nolabaiteko neke digitala dute. Argazkia: Orain
EAEko 10 eta 20 urte bitarteko gazteen erdiek baino gehiagok neke digitala dute, eta agerian utzi dute deskonexio digitalerako beharra dutela, Unicefek zabaldutako Haurrak, nerabeak eta ongizate digitala txostenak dakartzan ondorioen arabera.
Gazteek teknologia oso eskura dute (ia guztiek dute mugikorra), eta, era berean, kontzientzia handiagoa hartu dute euren denbora eta intimitatea babesteko beharraz. Deskonexio digitalerako joerak gazteek teknologia-mendekotasunaren aurrean kontzientzia hartu dutela iradoki dezake.
Unicefen azterlanak 7.675 gazteren lagina hartu du oinarri
Haurrak babesteko NBEren agentziaren (Unicef) arabera, "ingurune digitalak garapen integral egokian, pribatutasunean eta atseden hartzeko eskubidean modu negatiboan eragiten duenean sortzen den saturazio psikologiko eta erlazionala" da neke digitala. Hala, Euskadin elkarrizketatutako haur eta nerabeen % 57 gogaituta azaldu dira hiperkonexioarekin, eta, exijitzen dute beraiek erabaki beharko luketela lokalizagarri noiz egon.
Mugikorra logelan izanda ondo egin dezakete lo?
EAEko haur eta nerabeen % 95,2k mugikor propioa dute (2021eko datu bera). Nolanahi ere, lau urte hauetan higiene digitaleko ohiturak pixkanaka hobetzen ari dira. Hala, gailua logelan edukita lo egiteko ohiturak (egunero edo ia egunero) beherakada nabarmena izan du, % 55,3tik % 39ra igarota. Era berean, sare sozialetan izena emanda dutenen kopurua pixka bat jaitsi da (% 98,8tik % 93ra), eta plataforma berean profil bat baino gehiago izatea % 62,5etik % 50,9ra igaro da.
10-12 urterekin hasten dira mugikorra eta sare sozialak erabiltzen eta arrisku-edukiak kontsumitzen
EAEko gazteen % 25ek indarkeria digitala jasan dute bikote-harremanetan
Gailuen erabileraren murrizketa txiki hori gorabehera, txostenak ohartarazi du bikotekidea duten edo izan duten EAEko lau nerabetik batek (% 25,6) indarkeria digitala maiz jasan duela. Bikotekidearen lagunak sare sozialetan kontrolatzea (% 17,7), gailu digitalen bidez kontrolatzea (% 11,6) eta mugikorra baimenik gabe arakatzea (% 11,2) dira, batik bat, helburu hori lortzeko darabiltzatenak.
Ezezagunen lagun-eskaerak onartzen jarraitzen al dute sare sozialetan?
Dena dela, azterlanak arrisku-jokabideen prebalentzia orokorraren beherakada esanguratsua dagoela egiaztatu du (2021eko datuekin alderatuta). Sexting pasiboa —inork sortu eta bidalitako eduki sexualak nahiz erotikoak jaso, ikusi edo gailuan gordetzea— 10 puntu jaitsi da, % 14raino. Sexting aktiboa, berriz —irudi, bideo edo testuak borondatez sortu, gorde eta bidaltzea—, % 6,2ra jaitsi da.
Bestalde, sare sozialetan ezezagunen lagun-eskaerak onartzeko joerak izugarri egin du behera, % 54tik % 33ra igarota. Halaber, arrisku handiko jardueren kopurua murriztu da; esaterako, Internet bidez ezagututakoekin elkartzea (% 23,7tik % 14,3ra) eta helduen proposamen sexualak jasotzea (% 9,3tik % 7ra).
Pornografia ikusten duten gazteen % 17k kontsumo "problematikoa" dutela onartzen dute
Ikerketak argitara emandako beste erronka nagusietako bat pornografiaren normalizazioa da; izan ere, Euskadin, batez beste, 12,03 urterekin hasten da kontsumoa. Gazteen % 70ek pornografia inoiz ez edo oso gutxitan ikusten dutela dioten arren, adingabeen % 11,1ek ohikoan kontsumitzen dute, astero zein egunero. Datuek agerian uzten dute ohitura hori maskulinizatuta dagoela: mutilen % 45ek onartzen dute hori, eta nesken kasuan, berriz, % 14,9k baino ez. Gainera, bideo horiek ikusten dituzten ia sei nerabetik batek (% 17,2) kontsumo problematiko gisa sailkatutako adierazleak ditu dagoeneko.
Bideojokoak: indarkeria, PEGI 18a eta genero-arrakala
Bideojokoek mutilak erakartzen dituzte gehienbat (% 75,6; neskak % 20,9 dira), eta erabiltzaile guztien % 15,1 egunero ibiltzen dira horietan. Kezkagarria da EAEko adingabeen laurden batek (% 24,8) euren adinerako gomendatuta ez dauden PEGI 18 sailkapeneko tituluak kontsumitzen dituztela, eta jokalarien % 69,3k indarkeriazko edukiak ikusten dituztela.
Nolanahi ere, gazteak euren kabuz hasi dira gehiegikeria horretaz jabetzen: elkarrizketatutako haur eta nerabeen % 31k argi eta garbi aitortzen dute bideojokoetan behar baino denbora askoz gehiago ematen dutela.
Zure interesekoa izan daiteke
Madrilgo eta Avilako suteek 88.500 pertsona ebakuatzera edo konfinatzera behartu dituzte
Suteek ia 45.000 hektarea kiskali dituzte. Espainiako Gobernuak Toledoko probintziara zabaldu du suteengatik ezarritako larrialdi nazionala. Marlaska ministroak gau "oso zaila" iragarri du, suteen "batasun teknikoaren" ostean.
Pertsona bat hil da eta bost ospitaleratu dituzte sute baten ondorioz Manisesen
Sua larunbatean piztu da, 12:45 aldera, sasi-eremu batean. Suhiltzaileen arabera, sua egonkortu dute jada.
Zornotzan istripua izan eta hil den txirrindulari bati gertatutakoaren lekuko bila ari da Ertzaintza
Istripua larunbat goizeko lehen orduan gertatu da, eta pertsona batek aurkitu du txirrindularia errepidean botata. Zauritua larri eraman dute Gurutzetako Ospitalera eta bertan hil da handik ordu batzuetara.
Galarren piztutako sutea itzali dute jada
Suhiltzaileek erabat itzali dute Galarko zelai batean piztutako sutea. Getze Galarko etxeetatik metro gutxira iritsi da sua.
Suteek eragindako kutsaduragatik, Madrilen aire zabalean ez egoteko eskatu du Osasun Ministerioak
Airean esekita dauden mikropartikula kutsatzaileen kontzentrazioak aise gainditzen du Madril ia osoan Osasunaren Mundu Erakundeak onargarritzat jotzen duena.
Blusa eta Nesken Eguna Gasteizen, baratxuri eta upel artean
Jaien atarian, Blusa eta Nesken Eguna ospatzen ari dira gaur gasteiztarrak. Basatiak kuadrilla izan da aurten ere kupel lasterketako irabazlea.
Abelburuak bueltan dira ganadu ferietan, dermatosi nodularraren aurkako neurriak lausotuta
Behiek ardi, asto, behor eta hegaztiekin partekatu dute azoka, Jaurlaritzak dermatosi nodular kutsakorraren aukako neurriak lausotu ostean. 2025eko urriaz geroztik, abere horiek debekatuta egon dira azoketan, gaitza hedatzea ekiditeko. Abereak txertatu eta gero, bueltan dira ganadu azokak.
Bizkaiko suhiltzaileak Madrilgo Erkidegora abiatu dira sua itzaltzen laguntzeko
Bizkaiko Foru Aldundiak larrialdietan espezializatutako talde bat bidali du bertara, suteak itzaltzeko lanetan lagundu eta larrialdi zerbitzuen erantzuna indartzeko.
Sanchezek Estatu ituna eskatu du larrialdi klimatikoen aurrean
Espainiako Gobernuko presidenteak Cenicientosen Aginte Postu Aurreratua bisitatu du, eta Madrilgo eta Avilako suteak koordinatzeko aginte bakarra iragarri du. Gainera, sua kontrolatzeko "aukera-leiho bat" dagoela esan du.
Baso-sute batek sei hektarea inguru erre ditu Elbeten
Sua larunbat goizaldean piztu da, eta sastrakadiari eta uztondoei eragin die batez ere; pinudi batzuk ere hartu ditu. Ez da etxebizitzarik hustu behar izan, eta ez da inor zauritu.