Etxebizitzaren arazoak handitzen jarraitzen du, eta EAEko herritarren % 60 kezkatzen ditu dagoeneko

Etxebizitza eskuratzeko arazoak handitzen jarraitzen du euskal herritarren kezka sozial nagusi gisa, eta hala adierazi dute jada EAEko biztanleen % 60k, Eusko Jaurlaritzak egindako azken soziometroak jasotakoaren arabera. Astelehen honetan argitaratu dira azterlanaren emaitzak, eta agerian utzi dute etxebizitzagatiko kezka 3 puntu igo dela, aurreko emaitzekin alderatuta.

Datua aurreko erregistro guztietakoa baino handiagoa da; izan ere, aurreko maximoa 2007an ezarri zen (% 58). Urte horretan beherakada nabarmena hasi zen, eta EAEko biztanleen artean etxebizitzagatiko kezka egonkor mantendu zen duela lau urtera arte. Une horretan, gorakada handia hasi zen.

Ikerketa Soziologikoen Zentroaren (CIS) datuekin alderatuz gero, etxebizitzagatiko kezka 11 puntu handiagoa da Euskadin Espainian baino.

Zer beste kezka dituzte EAEko herritarrek?

Etxebizitzaren atzetik, lan-merkatuarekin lotutako arazoak nabarmentzen dira (biztanleen % 40k aipatzen ditu), eta osasunaren ingurukoak (% 24k). Hala ere, biak jaitsi dira martxoko neurketarekin alderatuz gero.

Osasunaren kasuan, 2024an ezarri zen maximoa, erkidegoko biztanleen % 34 kezkatuta baitzeuden, baina ehunekoa murrizten joan da pixkanaka.

Arazo ekonomikoen pisua ere gutxitu egin da, eta herritarren %13k aipatzen dituzte. Aldiz, segurtasun ezaren inguruko kezka (% 21) eta immigrazioarekiko kezka (% 15) handitu egin dira duela hiru hilabeteko neurketarekin alderatuz gero: 2 eta 3 puntu, hurrenez hurren.

Halaber, soziometroak agerian utzi du immigrazioarekiko kezka bikoiztu egin dela ideologikoki eskuinarekin identifikatzen direnen artean; politikako ezkerraren esparruan, berriz, etxebizitza eskuratzeko zailtasunagatiko kezka gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari da.

Lehentasun politikoak

Arlo politikoan, azterketak agerian utzi du egungo lehendakaria, Imanol Pradales (EAJ), dela hautagai gustukoena: % 25en babesa jaso du. Atzetik, alde nabarmenarekin, Pello Otxandiano (EH Bildu) dago, % 11rekin. Eneko Anduezak (PSE-EE) eta Amaia Martínezek (Vox) % 5eko babesa dute; Javier de Andresek (PP), % 3koa, eta Jon Hernándezek (Sumar), % 1ekoa. Azpimarratzekoa da inkestatutakoen % 35ek ez diotela galdera horri erantzun, eta % 14k uste dutela hautagaietako bat ere ez dela egokia.

Ideologia-blokeei dagokienez, Pradales da aukerarik gogokoena zentroan eta eskuinean, baita EAJkoen, PSE-EEkoen eta abstenitu egiten direnen artean ere. Otxandiano, berriz, nabarmentzen da ezkerraren esparruan eta EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen jarraitzaileen artean. Gainera, euskal herritarren % 42k adierazi dute politikarekiko interes handia edo nahikoa dutela: sei puntu gutxiago, aurreko inkestarekin alderatuz gero.

Alderdiekiko sinpatiari dagokionez, EAJk du herritarren artean balorazio altuena: 5,20 puntu 10etik. Ondoren PSE-EE eta EH Bildu daude, biak 4,4 punturekin; atzetik Sumar (3,7), PP (2,0) eta Vox (1,0) daude. Bestalde, EH Bilduk babes handiagoa du gazteen, ikasleen eta ezkerreko esparruaren artean; EAJk, berriz, indar handiagoa du 30 urtetik gorakoen eta beste hainbat kolektiboren artean.

Lider politikoei dagokienez, Pradales da ezagunena (% 77) eta ondoen baloratua (10etik 5,8). Atzetik Otxandiano dago (5,3); eta biak dira oniritzia lortu duten bakarrak. Eneko Anduezak 4,5 puntu lortu ditu; Jon Hernándezek, 4,1; Amaia Martínez, 3,4; eta Javier de Andresek, 3,0. Gainera, Pradalesek (% 86) eta Otxandianok (% 74) soilik dute beren hautesleen gehiengoaren balorazio positiboa.

Ezker-eskuin ardatza

Soziometroak mahai gainean jarri du Euskadik ezkerreko joera moderatua mantentzen duela: biztanleen erdiak zentroan kokatzen baitira; % 31, ezkerrean, eta % 10, eskuinean.

Adin-taldeen arabera, gazteak dira ezkerzaleenak —18 eta 29 urte artekoen artean % 40ra iristen da datua—; adinekoen artean, berriz, zentroak pisu handiagoa hartzen du, batez ere 65 urtetik gorakoen artean (% 57).

Identitateari dagokionez, herritarren % 43k adierazi dute euskal herritartzat edo euskal herritartzat espainiartzat baino gehiago dutela beren burua; % 39k euskal eta espainiar identitateak uztartzen dituzte, eta % 10 espainiarrago edo soilik espainiar sentitzen dira.

Independentziari buruz, ez dago aldaketa esanguratsurik aurreko soziometroarekin alderatuz gero: % 37 aurka daude; % 22, alde eta % 32k diote beren jarrera egoeraren arabera alda daitekeela.

Euskadiko egoera politikoari dagokionez, herritarren % 64k ona edo oso ona dela uste dute; aldiz, % 76k Espainiako egoera politikoa txartzat edo oso txartzat jotzen dute. Gainera, % 36k Eusko Jaurlaritzaren kudeaketaren balorazio positiboa egin dute, batez ere kultura, turismoa, euskara, ingurumen, emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren arloan, hala nola mugikortasun eta azpiegitura, eta zientzia, unibertsitate eta berrikuntza arloetan.

Bestalde, herritarren % 15ek Eusko Jaurlaritzaren kudeaketa txartzat edo oso txartzat jotzen dute, batez ere etxebizitza, osasuna eta justizia sailak, besteak beste.

2026ko bigarren euskal soziometroa 3.485 telefono-inkestatan oinarritu da —800, Araban; 1.485, Bizkaian, eta 1.200, Gipuzkoan—, eta 2026ko maiatzaren 20tik 26ra bitartean egin da.