Etxebizitzaren arazoak gora egiten jarraitzen du, eta dagoeneko euskal herritarren % 60 kezkatzen du

Etxebizitza eskuratzeko arazoak gora egiten jarraitzen du euskal herritarren kezka sozial nagusi gisa, eta hala adierazi dute jada biztanleen % 60k, Eusko Jaurlaritzak egindako azken Soziometroak jaso duen bezala. Astelehen honetan argitaratu dira azterlanaren emaitzak eta horrek agerian utzi du etxebizitzarekiko kezka 3 puntu igo dela, aurreko emaitzekin alderatuz gero.

Kopuru horrek aurreko erregistro guztiak gainditzen ditu; izan ere, aurreko maximoa 2007an ezarri zen, biztanleriaren % 58rekin. Urte horretan beherakada nabarmena hasi zen, eta EAEko biztanleen artean etxebizitzarekiko kezka egonkor mantendu zen duela lau urtera arte. Une horretan, gorakada handia hasi zen.

Ikerketa Soziologikoen Zentroaren (CIS) datuekin alderatuz gero, etxebizitzarekiko kezka 11 puntu handiagoa da Euskadin Espainian baino.

Zer beste kezka dituzte euskaldunek?

Etxebizitzaren atzetik, lan-merkatuarekin lotutako arazoak nabarmentzen dira (biztanleriaren % 40ak aipatzen ditu), eta osasunaren ingurukoak (% 24k). Hala ere, biak jaitsi dira martxoko neurketarekin alderatuz gero.

Osasunaren kasuan, 2024an ezarri zen maximoa, euskaldunen % 34 kezkatuta baitzegoen, baina ehunekoa murrizten joan da pixkanaka.

Arazo ekonomikoen pisua ere gutxitu egin da, eta herritarren %13k aipatzen ditu. Aldiz, segurtasun ezaren inguruko kezka (% 21) eta immigrazioarekiko kezka (% 15) handitu egin dira duela hiru hilabeteko neurketarekin alderatuz gero: 2 eta 3 puntu gehiago, hurrenez hurren.

Halaber, Soziometroak erakusten du immigrazioarekiko kezka bikoiztu egiten dela ideologikoki eskuinarekin identifikatzen direnen artean; ezkerraren esparruan, berriz, etxebizitza eskuratzeko zailtasunarekiko kezka gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari da.

Lehentasun politikoak

Arlo politikoan, azterketak erakusten du egungo lehendakaria, Imanol Pradales (EAJ), dela hautagai gustukoena: % 25eko babesa jaso du. Atzetik, alde nabarmenarekin, Pello Otxandiano (EH Bildu) dago, % 11rekin. Eneko Anduezak (PSE-EE) eta Amaia Martínezek (Vox) % 5eko babesa dute, Javier de Andresek (PP) % 3koa eta Jon Hernándezek (Sumar) % 1ekoa. Azpimarratzekoa da inkestatutakoen % 35ek ez duela galdera horri erantzun, eta % 14k uste duela hautagaietako bat ere ez dela egokia.

Ideologia-blokeei dagokienez, Pradales da aukerarik gogokoena zentroan eta eskuinean, baita EAJko, PSE-EEko eta abstenitu egiten direnen artean ere. Otxandiano, berriz, nabarmentzen da ezkerraren esparruan eta EH Bilduren eta Elkarrekin Podemosen jarraitzaileen artean. Gainera, euskal herritarren % 42k adierazi du politikarekiko interes handia edo nahikoa duela: sei puntu gutxiago aurreko inkestarekin alderatuz gero.

Alderdiekiko sinpatiari dagokionez, EAJ da herritarren artean balorazio altuena duena: 5,20 puntu 10etik. Ondoren PSE-EE eta EH Bildu daude, biak 4,4 punturekin; atzetik Sumar (3,7), PP (2,0) eta Vox (1,0) kokatzen dira. Bestalde, EH Bilduk babes handiagoa du gazteen, ikasleen eta ezkerreko esparruaren artean; EAJk, berriz, indar handiagoa du 30 urtetik gorakoen eta beste hainbat kolektiboren artean.

Lider politikoei dagokienez, Pradales da ezagunena (% 77) eta ondoen baloratua (10etik 5,8). Atzetik Otxandiano dago (5,3); eta biak dira oniritzia lortu duten bakarrak. Eneko Anduezak 4,5 puntu lortu ditu; Jon Hernándezek 4,1; Amaia Martínez 3,4; eta Javier de Andres 3,0. Gainera, soilik Pradalesek (% 86) eta Otxandianok (% 74) lortzen dute beren hautesleen gehiengoaren balorazio positiboa.

Ezker-eskuin ardatza

Soziometroak erakusten du Euskadik ezkerreko joera moderatua mantentzen duela: biztanleriaren erdia zentroan kokatzen baita, % 31 ezkerrean eta % 10 eskuinean.

Adin-taldeen arabera, ezkerreko jarrerak ohikoagoak dira gazteen artean —18 eta 29 urte artekoen artean % 40ra iristen dira—; adinekoen artean, berriz, zentroak pisu handiagoa hartzen du, batez ere 65 urtetik gorakoen artean (% 57).

Identitateari dagokionez, herritarren % 43 sentitzen da soilik euskalduna edo euskalduna espainiarra baino gehiago; % 39 k euskal eta espainiar identitateak uztartzen ditu, eta % 10ek espainiarrago edo soilik espainiar sentitzen da.

Independentziari buruz, ez dago aldaketa esanguratsurik aurreko Soziometroarekin alderatuz gero: % 37 aurka dago, % 22 alde eta % 32k dio bere jarrera egoeraren arabera alda daitekeela.

Euskadiko egoera politikoari dagokionez, herritarren % 64k ona edo oso ona dela uste du; aldiz, % 76k Espainiako egoera politikoa txartzat edo oso txartzat jotzen du. Gainera, Eusko Jaurlaritzaren kudeaketak % 36ko balorazio positiboa jasotzen du, batez ere kultura, turismoa, euskara, ingurumen, emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren arloan, hala nola mugikortasun eta azpiegitura, eta zientzia, unibertsitate eta berrikuntza arloetan.

Bestalde, herritarren % 15ek Eusko Jaurlaritzaren kudeaketa txartzat edo oso txartzat jotzen du, batez ere etxebizitza, osasuna eta justizia sailak, besteak beste.

2026ko bigarren euskal Soziometro hau 3.485 telefono-inkestatan oinarritu da —800 Araban, 1.485 Bizkaian eta 1.200 Gipuzkoan—, eta 2026ko maiatzaren 20tik 26ra bitartean egin da.