Emakume maputxe batek gidatuko du Konstituzio berria idazteko batzordea
Txileko Konstituzio berria osatzeko ardura duen batzordeko 155 kideek Elisa Loncon politikari maputxea aukeratu zuten atzo, igandean, prozesuaren buru izateko. Augusto Pinochet diktadorearen garaiko (1973-1990) Konstituzioa dago indarrean orain, eta helburua da hori ordezkatzea.
Lancon 58 urteko emakume akademikoa, linguista eta aktibista indigena maputxea da, eta gehiengo osoz aukeratu zuten bigarren itzulian, batzarraren inaugurazio-saioan. Ekitaldia ia ordubetez gelditu behar izan zen, saioaren hasieran eserlekua hartzeari uko egin zion talde batek egindako protestengatik.
Haren aukeraketaren ondoren, politikari maputxeak bere izendapena ospatu eta ama-hizkuntzan egin zituen lehenengo adierazpenak: "Eskerrak eman nahi dizkiot Txileko herri osoari, herrialdearen historia eraldatzeko asmoz emakume maputxe baten alde bozkatzeagatik". Horren ondoren, adierazpen berberak egin zituen gaztelaniaz.
Kontuak horrela, Konstituzio berria idazteko prozesuari ekin dio Txilek; organo paritario batek zuzendutako lehenengoa izango da munduan, baita herri indigenak barne hartuko dituen lehenengoa ere estatuan. Talde horrek biztanleriaren % 12,8 osatzen du Txilen.
Prozesu eratzaile hori 2019an abiatu zuten, alderdi politikoek hala adostuta, azken hamarkadetako krisi sozial eta ekonomiko handienari aurre egiteko asmoz. Manifestazioak eta protestak etengabeak izan ziren urte horretako urritik 2020ko otsailera bitartean; tarte horretan, 30 pertsona hil eta milaka zauritu egon ziren.
Batzordeak urtebeteko epea izango du Konstituzio berria osatzeko. Ondoren, hori bozkatu beharko dute plebiszitu berri batean, 2022an, oraingoa ordezkatu ahal izateko. Gaur egun indarrean dagoena 1980an onartu zen, Augusto Pinocheten diktaduran, eta herrialde justuago bat eraiki ahal izateko oztopo handia dela salatu dute herritarrek. Izan ere, deitoratu dutenez, kutsu neoliberala du horrek, eta oinarrizko zerbitzuak pribatizatu ditu, hala nola ura, hezkuntza eta pentsio-sistema.
Zure interesekoa izan daiteke
G7ak eta EBk Ormuzko itsasartea irekitzeko eta inguruko herrialdeak pairatzen ari diren “ondorioak” arintzeko deia egin dute
Mendebaldeko herrialde boteretsuenen Atzerri ministroek, baita AEBkoak ere, “populazio zibilaren eta azpiegituraren aurkako erasoak berehala eteteko” eskatu dute.
Trumpek apirilaren 6ra arte luzatu du Ormuzko itsasartea berriro irekitzeko ultimatuma
AEBk Ekialde Hurbilera 10.000 soldadu gehiago bidaltzea aztertzen ari da, Teheranen gaineko presioari eusten dion bitartean eta arazoak luze joko duela ikusita.
Iranek AEBren proposamenari erantzun dio eta bake akordio baterako hainbat baldintza jarri ditu mahai gainean
Teheranek erasoa "ez errepikatzeko baldintzak" eskatzen ditu, eta gatazkaren amaierak "fronte guztiei" eragitea, Libano eta Irak barne.
Israelek iragarri du Alireza Tangsiri Irango Guardia Iraultzailearen Armadako komandantea hil egin duela
Israel Katz Israelgo Defentsa ministroaren arabera, Ormuzko itsasartearen blokeoaren erantzule nagusia zen. Irango agintariek ez dute oraingoz heriotza baieztatu.
Iranek ez du onartu AEBk egindako bake proposamena, "gehiegizkoa" dela iritzita
Irango agintariek behin eta berriz esana dute Ameriketako Estatu Batuek eta Israelek Iranen aurkako "erasoa eta hilketak" gelditu egin behar dituztela, baita Teheranen aurkako erasoa ez errepikatzeko mekanismo zehatzak garatu ere, besteak beste.
Ezkerreko blokea nagusitu da Danimarkan, baina akordioak beharko ditu
Moderatuek edukiko dute Gobernua osatzeko giltza: 14 eserleku lortuta, ezkerreko blokearen (84) eta eskuinekoaren (77) artean erabaki beharko dute.
AEBk gerra amaitzeko 15 puntuko plana aurkeztu dio Irani, "The New York Times" egunkariaren arabera
Irango programa nuklearra desegitea eta Ormuzko itsasartea irekitzea omen daude planean. Bien bitartean, Teheranek Washingtonekin zuzeneko negoziazioak daudela ukatu egin du, eta Israelen eta AEBko baseen aurkako erasoekin jarraitu du.
Ekialde Hurbilera 3.000 soldadu bidaltzea aztertzen ari da AEB
Hainbat hedabideren arabera, 82. Aireko Brigada —aireko operazioaetako eliteko unitate epezializatua— bidali nahi du Trumpek Ekialde Hurbilera, Iranen aurkako operazio militarrean parte hartzera.
Israelek adierazi du "segurtasun eremu bat" ezarri eta kontrolatuko duela Libano hegoaldetik Litani ibairaino
Israelgo Defentsa ministroak adierazi duenez, Israel iparraldean bizi direnen segurtasuna bermatzen den arte ez dira itzuliko Libano hegoaldetik iparraldera ebakuatu dituzten ehunka mila herritarrak.
Bruselak Hungariari eskatu dio argitu dezan Errusiari egin omen dizkion filtrazioen auzia
Hungariak ukatu egin du Errusiari Europar Batasuneko barne gaiei buruzko informazioa ematen ari zaiola, eta "albiste faltsutzat" eta "gezurtzat" jo ditu horren inguruan hedabideetan agertu diren informazioak.