Eguna gau bihurtuko du gaur eguzki-eklipse oso batek Mexikon, AEBn eta Kanadan
Milioika lagunek gozatu ahal izango dute gaur, astelehenarekin, gertatuko den eguzki-eklipse osoaz. Hori bai, munduzko zati batean baino ez da izango ikusgai: Mexikon, AEB erdialdean eta Kanada ekialdean. Ipar Amerikako eta Erdialdeko Amerikako gainerako tokietan eguzki partziala ikusiko da. Zoritxarrez, Euskal Herrian ez da ikusgai izango, hemen gaua denean gertatuko baita.
Ilargia Lurraren eta Eguzkiaren artean pasatzen denean gertatzen da eguzki-eklipse osoa, Ilargiak guztiz ezkutatzen baitu Eguzkia lurtarrontzat. Eguzki-eklipse osoak ez dira fenomeno arraroa, 18 hilez behin gertatzen baitira. 2024ko honek, baina, berezitasun bat izango du: eremu zabalagoetan eta oso populatuetan gertatuko da. Adituen ustez, 30 milioi lagunek ikusi ahal izango dute eklipse hau.
Tokiaren arabera, gehiago edo gutxiago iraungo du eklipseak, minutu bat eta lau minutu eta erdi artean. NASAren kalkuluen arabera, Mexikoko Durango estatuko Nazas herrian iraungo du gehien: 4 minutu eta 28 segundo (bertan 12:17 direnean). Ontarion (Kanada), berriz, hiru minutu eta erdi iraungo du.
Eklipsea Mexikon izango da ikusgai aurrena, eta ipar-ekialderantz zabaltzen joango da, AEB erdialdea (Oklahoma, Missouri, Illinois eta Ohio) zeharkatu eta Kanadan sartuko da. 11:00etan izango da ikusgai Mazatlanen (Sinaloa, Mexiko), 13:40an Dallasen (Texas, AEB), 15:13an Clevelanden (Ohio, AEB) eta 15:27an Montrealen (Quebec, Kanada). Terranovan 17:00ak inguru direnean estaliko du Ilargiak Eguzkia, guztiz.
AEBn eklipseak izango duen ibilbidea argitaratu du NASAk:
Turista erauntsia
Eguzki-eklipse osoak zeruak ilunduko ditu, tenperaturak jaitsarazi eta txori-kantuak isildu. Ikuskizuna erabatekoa izango da, eta ikusgai izango den eskualdeetan jendetza espero da. Nazasen (Durango, Mexiko), esaterako, biztanle adina bisitari espero dituzte, 10.000 turista.
Kanadako eskualderik populatuenean (6,3 milioi biztanle ditu), Niagara Falls eskualdean (Torontoko erdigunetik 90 minutura autoz), milioi bat bisitari espero dituzte. Hori dela eta, larrialdi-egoera ezarri dute agintariek, inguruko segurtasuna bermatze aldera.
Haurrak eskolatik ateratzen diren ordu inguruan gertatuko da eklipsea toki askotan, eta Kanadan, herri batzuetan, egun horretan eskolak ixtea erabaki dute. Torontoko Eskualdeko Eskolen Kontseiluak (Kanadako handiena ikasle eta ikastetxe kopuruari dagokionez) ekintza guztiak bertan behera uztea erabaki du, nahiz eta hirian eklipsea partziala izango den.
Zientziarentzat, aparteko hitzordua
Eklipse osoa "hitzordu aparta" izango da zientziarentzat, NASAren esanetan. "Eklipseek gaitasun berezi bat dute, gure unibertsoaren edertasunarekiko erreberentzia sentitzera bultzatzen dute jendea", nabarmendu du Bill Nelson NASAko kudeatzaileak.
Nelsonen hitzetan, baliteke animalia batzuek "ezohiko portaerak" erakustea; jirafak trostan, oilarrak kukurrukuka edo txoriak isilik.
Era berean, Pam Melroy NASAren kudeatzaile-albokoak azpimarratu du "aukera zientifiko izugarria" eskainiko duela eklipse honek, ez bakarrik Eguzkia behatzeko, Ilargia eta Lurra bera ere "gutxitan bezala" ikusteko modua izango baita.
Ez alferrik, NASAk aurreikusita du Virginiatik hiru kohete aireratzea, Ilargiak Eguzkia eklipsatzen duenean ionosferan sortzen diren aldaketak ikertzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Fujimori eskuindarra eta Sanchez ezkertiarra, Peruko Presidentetza lortzeko lehian
27,3 milioi perutar baino gehiago daude botoa ematera deituta. Mende laurden gobernutik urrun eman ostean, fujimorismoa boterera itzuliko den ala ez erabakiko dute hauteskunde hauetan.
Gutxienez hamabi pertsona zauritu dira Ohion izan den tiroketa batean
Gutxienez hamabi pertsona zauritu dira (horietako bi larri daude) Ohioko Toledo hirian izan den tiroketa batean. Aire zabaleko jaialdi batean izan da tiroketa, eta Polizia erasotzaileen bila ari da. Ikerketa hasi dute gertatutakoa argitzeko.
Errusiak hamabi pertsona hil ditu Donetsken eta Jersonen, eta 272 drone jaurti ditu Ukrainaren aurka
Azpiegitura energetikoei ere egin die eraso, eta ondorioz, etenak izan dira hornidura elektrikoan.
Raul Castro jendaurrean agertu da berriro
Raul Castro Kubako presidente ohia jendaurrean agertu da berriro, 95 urte bete dituela-eta egin dioten omenaldian. AEBk maiatzaren 20an inputatu zuenetik egin duen lehen agerraldia izan da. 1996an nazioarteko uretan bi hegazkin zibil eraisteagatik inputatu dute.
Putinek ez du Zelenskirekin biltzeko proposamena onartu, eta aurrera egiteko agindu dio armadari
Gutun batean, Zelenskik beste herrialde batean biltzeko proposatu dio Errusiako presidenteari, hala nola Suitzan, Turkian edo herrialde arabiar batean. Gainera, gerra amaitzen ez bada, errusiarrek botere-aldaketa behartu dezaketela ohartarazi du.
NASAk bertan behera utzi du Nazioarteko Espazio Estazioa husteko alerta, astronautak bi orduz alde egiteko prest egon ostean
Errusiako tripulazioa, beste behin ere, 6 urte aktibo daramatzan aire-ihesa konpontzen saiatu da, astronauta estatubatuarrak ontzi batean babesten ari ziren bitartean, balizko ebakuazio baterako prest.
Ukrainan su-etena ezartzearen aurka egin du Putinek: "Bakea negoziatzeko ez dira zertan eraso militarrak eten behar"
Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak gutun irekia igorri dio gaur Putini, proposamen zehatz batekin. Bi mandatariak aurrez aurre elkartzea nahi du buruzagi ukrainarrak, gerrari amaiera emango dion bake-akordioa adosteko.
NBEko giza eskubideen buruak migrazio politika berria "berriz aztertzeko" eskatu dio EBri
Volker Türk goi-komisarioak adierazi duenez, arau berriek nazioarteko legeak eta EBkoak errespetatu behar dituzte, "migrazioaren kudeaketa justu, iraunkor eta giza eskubideekin duten konpromisoa islatuz".
Ukrainak 350 drone baino gehiago jaurti ditu Errusiara; tartean, Mosku eta San Petersburgora
Bezperan, Errusiako Armadak Ukrainako hainbat hiriren kontra egindako erasoetan gutxienez 21 pertsona hil eta ehun lagun baino gehiago zauritu ziren.
Trumpek agindu exekutibo bat sinatu du paperik gabeko migratzaileei finantza-sistemarako sarbidea mugatzeko
Presidente errepublikanoaren arabera, banku-sistema nazionaletarako sarbidea "herrialdean egoteko eskubide legala dutenek soilik izan behar dute", eta "legezko merkataritzan aritzen direnek".