Eguzki eklipseak

Egun seinalatua iristen denean herritarrek "ekitaldia ulertu eta gozatu" ahal izateko, eklipsea modu didaktiko, irisgarri eta erakargarrian azaltzen du.

2026ko abuztuaren 12an eguzki-eklipse oso bat ikusiko da Euskal Herrian, eta Eguraldia barruan murgildu da errealitate birtualari esker. Hau da horrelako sei bideoetatik lehenengoa.. 114 urteren ondoren, minutu batetik gorako erabateko iluntasuna izango da, eta Eguzkiaren koroa ikusteko aukera egongo da. 19:30 inguruan hasiko da, baina 20:30 baino lehen izango da une gorena. Euskal Herria izango da ikusteko lekurik onenetarikoa.

Abuztuaren 12an, eguzki eklipse osoaz gozatzeko aukera izango dugun egunean, hainbat zunda-globo botako dira estratosferatik eklipsearen irudiak lortzeko asmoz.

Egunero ikusten dugu zeruko zirkulu perfektu bat bezala, baina eguzkia dirudiena baino askoz konplexuagoa da. Galileok ikusitako orbanetatik hasi eta horren barrua astintzen duten asalduretaraino, gure izarraren fisikan murgilduko gara Teresa del Rio adituaren eskutik.

Gaur-biharretan, Eguzkiak abuztuaren 12a izango duen posizio bera izango du, 20:27 inguruan. Hori dela eta, fenomenoa ikusteko tokirik onena zein den egiaztatu ahal izango da.

Eguzki eklipse osoak ez dira asko izaten. Abuztuaren 12koa igaro ondoren, hurrengoa 2180. urtean izango da. Hori dela eta, zientzialarientzat une hori oso garrantzitsua izan ohi da. Ateratako irudiekin hainbat ikerketa egiten dituzte urteetan zehar. Horren adibide, 1860an, Erresuma Batuko astronomo bat Euskal Herrira etorri zen, orduan izan zen eklipse bati argazkiak ateratzeko.

Datorren abuztuaren 12an eguzkia erabat ezkutatuko da ilargiaren atzean, eta eklipse horren ondorioz, bigarren fenomeno bat ikusi ahal izango dugu Euskal Herriko hainbat txokotan: eguzki-koroa. Virginia Garcia Aranzadiko astronomoak azaldu digu zertan datzan.

Eklipsearen inguruan sortzen den informazio guztia herritarren eskura jarriko dute eklipsea.euskadi.eus webgune ofizialaren bidez. Aurkezpen ekitaldian, Aranzadiko kide Virginia Garciak azpimarratu du betaurreko homologatuak erabili eta leku egokiak aukeratu behar direla eklipsea ikusteko.

Ilargia pixkanaka hasiko da eguzkia estaltzen, 19:30 aldera, eta unerik gorena 20:27 eta 20:28 bitartean izango da gurean. Jende askok ez du fenomeno hori galdu nahi, eta Nafarroa hegoaldeko ostatuak gainezka daude egun horretarako.

Mende bat baino gehiago da Euskal Herrian ez dela eklipse osorik ikusten eta datorren abuzturen 12koan Araba izango da lurralde pribilegiatuena, lurralde osoan ikusgai izango baita fenomeno astronomiko berezia. Hala ere, eklipsearen puntu gorena 20:28ak aldera izango da, eta, beraz, eguzkia "oso baxu egongo da" ordurako, eta litekeena da mendebal/ipar-mendebaldeko ortzi-muga garbi duen kokalekurik ez duenak ez ikustea, eguzkia beharbada ezkutatua egongo delako ordurako.