Konklabeari buruzko bitxikeriak eta aita santu berria aukeratzeko moduak historian zehar
Eliza Katolikoa gidatuko duen hurrengo aita santua aukeratzeko konklabea hasiko da asteazken honetan, Frantzisko aita santua hil eta 16 egunera. Aurreikusi bezala, 133 kardinal hautesleak Kapera Sistinoan itxiko dira.
Aita santua Eliza Katolikoaren buruzagia da, baina hautaketa prozesua ez dago jainkoaren esku. Aurrekoa hil edo karguari uko eginez gero, kardinalek dute berria bozkatzeko eskubidea Vatikano Hirian.
Zure interesekoa izan daiteke: Aita santua aukeratzeko bozketa, urratsez urrats
Konklabe hitza latinezko cum clave (giltzarekin) lokuziotik dator. Horren arabera, kardinalak edo purpuradunak Kapera Sistinoan giltzapetu eta aita santua hautatu beharko dute. Hala ere, beti ez da horrela izan.
Elizaren lehen 1.200 urteetan, tokian tokiko komunitateek osorik parte hartzen zuten aukeraketan. Modu horretan egiteak ahalbidetzen zuen, besteak beste, beste botere eta kanpoko interesek esku hartzea.
1059. urtean, Nikolas II.a aita santuak haren ondorengoa hautatzeko prozesua aldatzea eta kardinalek soilik bozkatu zezatela erabaki zuen. Horixe adierazi zuen aipaturiko aita santuak izenpetu eta zigilaturiko "In nomine domini" izeneko agirian.
Gelasio II.a izan zen konklabe batean aukeratutako lehen aita santua, 1118. urtean. Erromako fakzioen arteko borrokak tarteko, horrela egitea erabaki zuten.
Hala ere, konklabearen sistema ez zen ofizial bihurtu 1274. urtera arte. Gregorio X.ak aukeraketa prozesua bizkortzeko asmoz egin zuen aldaketa. Izan ere, aurrekoak hura hautatu arte Eliza katolikoa bi urte eta bederatzi hilabete egon zen aita santurik izendatu gabe.
Bitxikeriak
- Kapera Sistinoan egingo den 26. konklabea izango da. Lehendabizikoa 1492. urtean egin zen eta Espainiakoa zen Alexandro VI.a aita santua aukeratu zuten.
- Gaur egun, 252 purpuradunek osatzen dute Kardinalen Kolegioa, baina 80 urtetik beherakoek soilik dute botoa emateko eskubidea —133 kardinal, aurten—, Paulo VI.ak 1970ean onartutako xedapen bati jarraituz.
- Fumata edo ke zuriak iragarriko du Kapera Sistinoan giltzapetutako kardinalek aita santua aukeratu egin dutela, horretarako espresuki jarritako tximinia erabilita.
- Frantzisko 266. aita santua izan zen.
Zure interesekoa izan daiteke
Israel eta Libanoren arteko 10 eguneko su-etena iragarri du Trumpek
Menia bi nazioen arteko "segurtasun eta bake akordio iraunkorra" lortzeko negoziazioak ahalbidetzera bideratuta dago. Tregoa luzatu ahal izango da negoziazioek aurrera egiten badute.
"Antisemitismo modu berriei" aurre egiteko lege-proposamenak polemika bizia eragin du Frantzian
Caroline Yadan diputatuaren ekimenak Asanblea Nazionala eta iritzi publikoa zatitu ditu. Kritikoek ohartarazi dute Israelen aurkako kritikak isilarazteko erabili daitekeela legea, besteak beste.
Repsolek Venezuelan egiten dituen operazioen kontrola berreskuratu du, eta gehiago ekoizteko baldintzak hitzartu ditu
Repsolen Venezuelako ekoizpena 45.000 upel gordin ingurukoa da gaur egun, batez ere Petroquiriquire petrolio-hobian. Konpainia prest dago petrolioaren ekoizpen gordina % 50 handitzeko 12 hilabeteko epean.
Libanoko presidenteak funtsezkotzat jo du Israelek atzera egitea su-etena ahalbidetzeko
Bi aldeen arteko liskar armatuek 2.000 hildako inguru eta milioi bat desplazatu baino gehiago utzi dituzte jada. Netanyahuren Gobernuak eraso armatuak justifikatzeko azaldu du talde islamistak koheteak jaurtitzen dituela.
Bruselak telelana derrigorrez ezartzea proposatu du, prezioen igoeraren eta Ormuzeko tentsioaren aurrean
Europako Batzordea neurri sorta bat prestatzen ari da prezioen igoerari aurre egiteko. Oraindik zirriborroa bada ere, datorren astean aurkeztuko dute, estatu kideek berehala aplika dezaten.
Azken hamarkadetako gatazka krudel eta bortitzenetako bat bizi dute Sudanen
Hiru urte bete dira Afrikako herrialde handienean gerra hasi zenetik, baina ezkutuan egon izan da. Ez dao¡go hildakoen kopuru zehatza jakiterik: 150.000 izan daitezke, baina kopurua askoz handiagoa izan liteke. Gosete latza dago han, eta milioika desplazatu eragin ditu. Urteurrenean, goi-bilera egin dute Berlinen laguntza humanitarioa bideratu eta irtenbide politikoa bilatzeko asmoz, baina borrokan ari diren bi aldeek ez dute parte hartu.
Iranek ohartarazi du eskualdeko merkataritza pasabideak itxiko dituela, AEBk Ormuzko blokeoa kentzen ez badu
Joan den larunbateko negoziazioak akordiorik gabe itxi ostean, Irango agintariek baieztatu dute AEBrekin mezuak trukatzen jarraitu dutela azken egunotan, Pakistan bitartekari dela.
Trumpek ez du su-etena luzatzeko asmorik, ABC katearen arabera
Donald Trump AEBko presidenteak Giorgia Meloni Italiako lehen ministroaren aurka egin du astearte honetan, Leon XIV.a aita santuaren defentsan duela gutxi esandakoagatik eta Irango gerran parte hartzeari uko egiteagatik.
Estatu Batuen eta Iranen arteko elkarrizketak bi egun barru berrekin litezkeela iradoki du Trumpek
Joan den asteburuan Islamabaden (Pakistan) negoziazioen lehen erronda akordiorik gabe itxi ostean, Etxe Zuriko maizterrak iragarri du "zerbait" gerta litekeela datozen bi egunotan.
Txina, hazkunde etengabean: Munduko fabrika izatetik, lider teknologikoetako bat izatera
Txina Irango eta Persiako golkoko beste herrialde batzuetako petrolio eta gas inportatzaile handia da. Hala ere, herrialdearen erreserbak maximo historikoetan daude, eta auto elektrikoen eta energia berriztagarrien aldeko apustuari esker, gerrak ez dio askorik eragin, momentuz. Horrela, Iran bazkide estrategikoa duen arren, Txina erantzun diplomatikoaren alde dago, epe luzerako estrategia baitarabil.