Adierazpen-askatasunak okerrera egin du munduan: % 10, 2012tik
Lehen Mundu Gerran edo Gerra Hotzaren unerik txarrenean izandako beherakadaren pareko da azken urteotakoa. 2022-2025 epean, 185 kazetarik galdu dute bizia, aurreko lau urteetan baino % 67 gehiago.
Kazetari bat, Gazan. Argazkia: Unesco
Adierazpen-askatasunaren egoera kaskartu egin da munduan. Azken hamarkada pasatxoan (2012-2024), % 10 egin du behera hura neurtzen duen indizeak. Beherakada hori Lehen Mundu Gerran, Bigarren Mundu Gerraren atarian edota Gerra Hotzaren garairik okerrean erregistratutakoaren pareko da, Unesco Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kulturako Erakundearen txosten baten arabera.
Adierazpen-askatasunaren indizea hainbat faktore kontuan hartuta kalkulatzen da, hala nola zentsura, kazetariei egindako jazarpena eta arlo akademiko eta kulturalean dagoen adierazpen-askatasuna. Beherakada nabarmena izan da 2020tik, baina 2022az geroztik modu kezkagarrian ari da jaisten.
Unescok gaur kaleratu du adierazpen-askatasunaren egoerari buruzko txostena, "Nazioarteko joerak kazetaritzan: mundu baketsu bat eraikitzen 2022/2025" izenburupean. Azterlanean joera kezkagarriak atzeman ditu: autozentsurak gora egin du, botere judizial eta legegilea ahuldu dira, herritarren konfiantzak ere behera egin du, eta, polarizazioak, berriz, gora.
Bada kezkatzeko beste arrazoirik, Unescoren arabera. "Berdintasunean atzera egin dugu, eta kazetariekien, zientzialarien eta ikertzaileen kontrako jazarpena handitu egin da". Gainera, teknologia-konpainia erraldoien nagusitasunak "gorroto mezuak eta desinformazioa" hauspotu ditu.
Hala, "presio politiko, sozial eta komertzialek hedabideen askatasuna eta pluraltasuna murriztu dute". Honi guztiari adimen artifizialaren ondorioak batu behar zaizkio, komunikabide tradizionalen krisia areagotu baita horren kariaz.
Ia 100 kazetari hil dituzte 2025ean
Unescoren arabera, garai zaila da kazetarientzat, presioa eta mehatxu fisikoak hazi baitira, batez ere gatazka-guneetan.
2025ean, 91 kazetarik galdu zuten bizia, eta % 41 erail zituzten. Inpunitateak, gainera, handia izaten jarraitzen du. Izan ere, Unescoren arabera, hilketa horien erantzuleen % 85ek ez dute zigorrik jaso.
Autozentsurak ere gora egin du, % 5 urterik urte, eta 2012-2024 aldian, % 63 hazi da. Kazetariek erreparoak dituzte gai gatazkatsuak argitaratzeko, errepresalien beldur.
Zure interesekoa izan daiteke
Trumpek esan du Zelenskirekin izan duen bilera "ona" izan dela
Donald Trump AEBko presidenteak Volodimir Zelenski Ukrainako buruzagiarekin Davosen egindako bilera amaitutakoan adierazi duenez, Ukrainako gerraren amaiera aztertzeko bilera "ona" izan da, eta bi aldeek bakea lortu nahi dutela esan du.
Defentsa gastua % 5era ez igotzeagatik "aprobetxategi" galanta izatea leporatu dio Trumpek Espainiari
"NATOren ia aliatu guztien konpromisoa dut Defentsara bideratzen duten gastua (BPGaren) % 5era igotzeko; guztiena, Espainiarena izan ezik... Ez dakit zer gertatzen den Espainiarekin", adierazi du Trumpek Davosen, Bake Batzordea eratzeko ekitaldian.
Trumpek berak sustatu duen Bake Batzordearen eratze-akta sinatu du
Davosko Foroaren (Suitza) auditorium nagusian egin da gaur goizean Bake Batzordea eratzeko ekitaldia. Hasiera batean, Gazarako bake plana ikuskatzeko sustatu du, baina orain beste gatazka batzuetara ere zabaldu nahi du.
Groenlandiako krisiari amaiera eman behar dion aurreakordioaren lau oinarriak
Asteazkenean AEBk eta NATOk Davosen (baina Munduko Ekonomia Forotik at) lortutako aurreakordioa lau zutabetan oinarritzen da. Horren barruan, Artikoko uhartean Urrezko Kupula izeneko misilen kontrako ezkutua eraikitzeko AEBko tropak ezartzeko akordioa birnegoziatzea eta Danimarkako lurralde autonomoan inbertsioak kontrolatzea sartzen dira.
Rutteren esanetan, Groenlandiako subiranotasuna "ez zen eztabaidatu" Davosen Trumpekin izandako bileran
Danimarkako Gobernuak "txalotu" egin du Trumpek "Groenlandia indarrez hartzea baztertu eta gerra komertziala bertan behera utzi izana". Mette Frederiksen Danimarkako lehen ministroaren esanetan, "gai politiko guztien inguruan negozia dezakegu: segurtasuna, inbertsioak, ekonomia. Baina ez dugu gure subiranotasunaren inguruan negoziatuko".
EBko 27en buruzagiak gaur bilduko dira erantzun bateratua adosteko, Trumpek mehatxuak erretiratu dituen arren
Washingtonekin gerra komertziala berriz irekitzea edo Trumpen "hertsaduraren" aurrean koertzioaren aurkako mekanismoa aktibatzea baloratu dute egunotan. Atzo, ordea, AEBko presidenteak iragarri zuen Europari muga-zerga berriak ezartzeko mehatxua bertan behera utziko zuela.
Europako Parlamentuak justiziara eraman du EB-Mercosur akordioa: orain zer?
Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak 18 eta 24 hilabete bitartean eman ditzake erabakia hartzeko.
NATOrekin Groenlandiari buruzko aurreakordioa iragarri du Trumpek, eta muga-zergen mehatxua erretiratu du
Bestalde, Davosen egiten ari diren foro ekonomikoan eman duen hitzaldian, AEBko presidenteak ziurtatu du ez duela indarra erabili nahi Groenlandia bereganatzeko, baina erosi nahi duela berretsi du.
AEBko agintaldi erdiko hauteskundeak, Trumpen hurrengo "hordagoa"
Mid term hauteskundeak, edo agintaldi erdikoak, azaroko lehen astelehenaren ondorengo asteartean egiten dira, hauteskunde presidentzialik ez dagoen urteetan. Ordezkarien Ganberako kide guztiak aukeratzen dira (bi urterik behin berritzen da erabat), eta Senatuaren heren bat (sei urterako aukeratzen dira).
Europako Parlamentuak EB-Mercosur akordioa geldiarazi eta Europako justiziara bidali du
Europar Batasunak Hego Amerikarekin duen merkataritza libreko akordio polemikoa blokeko auzitegi gorenera bidaltzearen alde bozkatu du asteazken honetan Europako Parlamentuak, Batasuneko itunekin bateragarria den azter dezan. Bi urte ere jo dezake prozesuak, eta, akordioa ezereztera ere irits liteke.