Adierazpen-askatasunak okerrera egin du munduan: % 10, 2012tik
Lehen Mundu Gerran edo Gerra Hotzaren unerik txarrenean izandako beherakadaren pareko da azken urteotakoa. 2022-2025 epean, 185 kazetarik galdu dute bizia, aurreko lau urteetan baino % 67 gehiago.
Kazetari bat, Gazan. Argazkia: Unesco
Adierazpen-askatasunaren egoera kaskartu egin da munduan. Azken hamarkada pasatxoan (2012-2024), % 10 egin du behera hura neurtzen duen indizeak. Beherakada hori Lehen Mundu Gerran, Bigarren Mundu Gerraren atarian edota Gerra Hotzaren garairik okerrean erregistratutakoaren pareko da, Unesco Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kulturako Erakundearen txosten baten arabera.
Adierazpen-askatasunaren indizea hainbat faktore kontuan hartuta kalkulatzen da, hala nola zentsura, kazetariei egindako jazarpena eta arlo akademiko eta kulturalean dagoen adierazpen-askatasuna. Beherakada nabarmena izan da 2020tik, baina 2022az geroztik modu kezkagarrian ari da jaisten.
Unescok gaur kaleratu du adierazpen-askatasunaren egoerari buruzko txostena, "Nazioarteko joerak kazetaritzan: mundu baketsu bat eraikitzen 2022/2025" izenburupean. Azterlanean joera kezkagarriak atzeman ditu: autozentsurak gora egin du, botere judizial eta legegilea ahuldu dira, herritarren konfiantzak ere behera egin du, eta, polarizazioak, berriz, gora.
Bada kezkatzeko beste arrazoirik, Unescoren arabera. "Berdintasunean atzera egin dugu, eta kazetariekien, zientzialarien eta ikertzaileen kontrako jazarpena handitu egin da". Gainera, teknologia-konpainia erraldoien nagusitasunak "gorroto mezuak eta desinformazioa" hauspotu ditu.
Hala, "presio politiko, sozial eta komertzialek hedabideen askatasuna eta pluraltasuna murriztu dute". Honi guztiari adimen artifizialaren ondorioak batu behar zaizkio, komunikabide tradizionalen krisia areagotu baita horren kariaz.
Ia 100 kazetari hil dituzte 2025ean
Unescoren arabera, garai zaila da kazetarientzat, presioa eta mehatxu fisikoak hazi baitira, batez ere gatazka-guneetan.
2025ean, 91 kazetarik galdu zuten bizia, eta % 41 erail zituzten. Inpunitateak, gainera, handia izaten jarraitzen du. Izan ere, Unescoren arabera, hilketa horien erantzuleen % 85ek ez dute zigorrik jaso.
Autozentsurak ere gora egin du, % 5 urterik urte, eta 2012-2024 aldian, % 63 hazi da. Kazetariek erreparoak dituzte gai gatazkatsuak argitaratzeko, errepresalien beldur.
Zure interesekoa izan daiteke
Trumpek 5.000 soldadu estatubatuar erretiratuko ditu Alemaniatik
Boris Pistorius Alemaniako Defentsa ministroak adierazi du AEBk soldadu estatubatuarrak Alemaniatik partzialki erretiratzea aurreikus zitekeela, baina erabaki horrek “argi uzten du Europak ardura handiagoa hartu behar duela bere segurtasuna bermatzeko”. AEBko armadak 36.000 soldadu baino gehiago ditu bertan aktibo.
Trumpek amaitutzat eman du gerra, Kongresuari baimena eskatzea saihesteko
AEBko presidenteak ostiral honetan Kongresuari helarazitako gutun batean baieztatu du Ekialde Hurbileko erasoak "eten" egin direla, nahiz eta eskualdean indar militarrei eutsi eta Teheranekin dituen negoziazioak baketik urrun egon.
Trumpek merkataritza ituna urratzea leporatu dio EBri, eta autoen gaineko muga zerga % 25era igoko du
Europako Batzordeak gezurtatu egin ditu Estatu Batuetako presidenteak egindako salaketak, eta muga-zergen neurri berrien aurrean bere interesak babesteko "aukerak" zabalik dituela ohartarazi du.
Israelek atxilotutako Flotillako ekintzaileak Greziatik aberriratzen hasi dira
Bi ekintzaile, Saif Abukeshek jatorri palestinarreko espainiarra eta Thiago Avila brasildarra, atxikita ditu Israelek, eta Espainiako eta Brasilgo gobernuek berehala askatzeko eskatu dute.
Milaka langile mobilizatu dira mundu osoan beren eskubideen alde, eta lan-baldintza hobeak eskatu dituzte
Europa, Amerika, Asia edota Afrikako hirietan martxa jendetsuak egin dituzte maiatzaren 1ean, soldata hobeagoak, lanaldiaren murrizketa eta prekarietatearen aurkako babes handiagoa aldarrikatzeko, besteak beste.
Iranek negoziatzeko beste proposamen bat bidali dio AEBri
Trumpek onartu du Iranek "aurrerapausoak" eman dituela bere proposamenean, baina ez du baztertzen aukera militarra.
Elon Muskek onartu du xAIk OpenAIren modeloak erabili dituela Grok entrenatzeko, destilazio bidez
Destilazioa AA modelo baten ikasitakoak beste bati transmititzeko praktika da; horrela, modelo txikiago batek sare neuronal handiagoen jokabidea imita dezake.
Israelek Global Sumud Flotillako bi ekintzaile eraman eta gainerakoak askatu ditu Kretan
Global Sumud Flotillak "legez kanpoko bahiketa" salatu du eta bi kide askatzeko nazioarteko presioa eskatu du; Israelek Gazaren aurkako itsas blokeoa defendatu du.
Trump, Italian eta Espainian dituen tropa estatubatuarrak erretiratzeaz: "Zergatik ez nuke egin behar?"
Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen ustez, Europako herrialde batzuek ez diote lagundu behar izan duenean, Washingtonek Ukrainako gerran lagundu arren, AEBrekin "zerikusirik" ez badu ere.
Israelgo Armadak Global Sumud Flotillako 22 ontzi atzeman ditu nazioarteko uretan
Erasoa nazioarteko uretan egin du, Israeldik 1.000 kilometrora. Israelgo Atzerri Ministerioak jakinarazi duenez, 175 ekintzaile atxilotu dituzte. Azken orduetan, Greziako hondartza batean utziko dituztela jakinarazi dute. Israelen eta inguruetan dauden Espainiako enbaxadak aktibatuta daude bertako pasaportea duten atxilotuak artatu ahal izateko.