Europako Parlamentuak justiziara eraman du EB-Mercosur akordioa: orain zer?

Europako Parlamentuak asteazken honetan erabaki du Europar Batasunaren eta Mercosurren arteko merkataritza-akordioa Europako justiziara eramatea, haren legezkotasunari buruzko iritzia eman dezan. Erabaki horrek ituna aplikatzea geldiarazi du, nahiz eta bi aldeek joan den larunbatean Paraguain sinatu zuten.

Negoziazioak hasi eta 25 urtera, akordioaren bidea argitzen ari zela zirudien, Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak hitzarmena sinatu zuenetik aurrera. Hala ere, Euroganberak errezeloak agertu ditu, eta 10 botoko aldea izan duen erabakiak berriro zaildu du ituna aplikatzea.

Hasi al daiteke akordioa aplikatzen?

Europako Parlamentuak ezin du ituna berretsi EBko Justizia Auzitegiak erabakia hartu arte, baina legez, Europako Batzordeak ez du Euroganberaren zain egoteko betebeharrik, eta behin-behinean aplikatzen has daiteke, ituna sinatuta.

Inplementatzeko baldintza bakarra da Mercosurreko herrialderen batek hori berrestea, eta, oraingoz, ez da horrelakorik gertatu. Brasilek, Argentinak, Uruguaik edo Paraguaik hori egin bezain laster, akordioa zabaltzen has liteke EBren eta hori onartu duten Latinoamerikako herrialdeen artean.

Hala ere, akordioak EBko herrialdeen artean sortzen dituen desadostasun politikoak direla eta, Batzordeak nahiago izan du itxaron eta jakin ea Europako liderren oniritzia duen ituna ezartzeko, Europako Parlamentuaren ezezkoaren ondoren.

Bruselak espero du buruzagiek bihar eztabaidatzea gaia, Groenlandiako gatazkaren ondoren Estatu Batuekiko harremanak aztertzeko egingo duten ezohiko goi-bileran.

Zergatik jo du Europako Parlamentuak justiziara?

Erabaki politikoa da, eta Berdeen, Europako Ezkerraren eta eskuin muturreko taldeen babesa izan du, baita Europako Alderdi Popularreko eurodiputatu batzuena (batez ere poloniarrena) eta talde guztietako Frantziako ordezkariena ere. Guztiek zalantzan jarri dute akordioaren legezkotasuna.

Zehazki, berrorekatzeko mekanismoak EBri eta Mercosurreko herrialdeei beste aldeari konpentsazioak eskatzeko aukera ematen die, etorkizunean onartuko duten legeren bat akordioan hitzartutakoaren aurkakoa dela uste badu. Klausula horrek Europaren subiranotasuna mugatuko duen beldur dira eurodiputatuak. Lege-oinarria ere zalantzan jarri dute, akordioaren alde komertziala EBko herrialdeetako parlamentuen baimenik gabe berrestea ahalbidetzen baitu.

Bruselak errefusatu egin ditu argudioak

Batzordeak ziurtatu du berrorekatzeko mekanismoak ez duela EBren arautzeko gaitasuna murrizten, arbitraje-auzitegiek ezin dutelako alderdietako bat behartu bere legeak aldatzera.

Bruselak ziurtatu du EBk eta Mercosurrek hitzartu duten arbitraje-auzitegia Munduko Merkataritza Erakundeko arauei jarraitzen diela, eta gogorarazi du Batzordeak Txilerekin 2025eko otsailaren 1etik indarrean duen akordioan ere jasota dagoela.

Hala ere, "Batzordea eurodiputatuekin eta EBko Kontseiluarekin harremanetan jarriko da hurrengo pausoei buruz erabaki aurretik", esan du Olof Gill Merkataritza bozeramaileak.

Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak 18 eta 24 hilabete artean eman ditzake zer erabaki duen plazaratzeko.