Koldo Mitxelena, bizitza euskarari eta kulturari emana
Ezbairik gabe, euskarak eman duen nazioarte mailako hizkuntzalaririk garrantzitsuena da Koldo Mitxelena. 1915eko abuztuaren 20an Errenterian (Gipuzkoa) jaioa, Hiztegi Batuaren aita eta EHUren sortzaileetako bat izan zen Mitxelena, beste hainbeste merituren artean. Gaur dira 100 urte jaio zela.
Gazte-gaztetik igarri zitzaion etxean jarrita egoteko gizona ez zela. Gerra Zibilean boluntario joan zen, Euzko Gudarostearen batailoietan. Preso hartu eta kartzelan eman zituen hainbat urte. Itzalpean egondako urte horiek ondotxo baliatu zituen gazte gipuzkoarrak, orduan hasi baitzen hizkuntzalaritzan zaletzen eta hura ikasten. Gerora bere ibilbide akademikoan gako izango ziren kide asko kartzelan ezagutuko zituen. Rafa Mitxelena semeak Euskadi Irratiari esan dionez, "aitak beti esaten zuen, kartzelan zegoen garaian, hobe zen barruan egotea, kanpoan baino; besteak beste, lagun ugari zituelako eta asko ikasi zuelako". Espetxetik irtenda, klandestinitatean eman zituen urte batzuk, berriro atxilotu zuten arte.
1948an, aske geratu zenean, abiatu zuen bere ibilbide akademikoa, Madrilgo Unibertsitatean Filologia ikasketak egin eta Salamancako Unibertsitatean Larramendi katedra zuzendu zuen. Parisko Sorbona unibertsitatean ere aritu zen eskolak ematen.
Euskaltzaindiko kide zela (1952an izendatu zuten euskaltzain oso), Euskara Batuaren oinarriak ezartzeko egitekoa ipini zioten 1968an, beste inork baino "ikuspegi zabalagoa" baitzuen, Adolfo Arejita euskaltzainak Euskadi Irratiari aitortu dionez. Arejitaren aburuz, Mitxelenak oinarri akademikoa, intelektuala eta ikerkuntzaren sendotasuna eskaini zizkion Euskaltzaindiari. Orotariko Euskal Hiztegiari ere, behin betiko bultzada eman zion 1984an.
70koa EHUren sorreran parte hartzeko hamarkada izan zen Mitxelenarentzat. Sei libururen egile, euskararen atal askoren inguruko ikerketa sakon eta emankorrak eginikoa da Errenteriako filologoa: historia, fonetika, abizenak... 1978an hil zen Donostian.
Bere jaiotzaren mendeurrenean, ondo gogoan du Euskal Herriak, euskarari eta kulturari, oro har, egindako ekarpen garrantzitsu eta mamitsuengatik.
Zure interesekoa izan daiteke
Aurora Beltranek Vianako Printzea Kulturaren Saria jaso du
Aurora Beltran abeslari nafarrak jaso du gaur 2026ko Vianako Printzea Kulturaren Saria, Los Arcosen, "hegan egin nahi izan duten eta, agian, ezin izan duten edo utzi ez dieten emakume guztiei eskainita".
Sortzaile, ekoizle eta plataformak batuko ditu Podcast Geltokia jaialdiak
Ostegunetik, hilak 28, hasita, Tabakalera Donostiako zentroak Podcats Geltokia audioaren jaialdiaren lehen edizioa hartuko du. Hiru egunez, audioaren munduan lanean ari diren eragileak bilduko ditu Tabakalerak eta EITBk bultzatu duten topaguneak.
Iruñeko Katedralak Valentinoren 25 pieza ezezagun ditu ikusgai
'Indito Valentino' erakusketak diseinatzaile italiarraren goi-mailako 25 pieza ezezagun bildu ditu lehen aldiz Iruñeko Katedralean. Inoiz erakutsi ez den bilduma baten parte dira lanak, eta Valentinoren nortasun-ezaugarri ezagunenetako batzuk erakusten dituzte eta erakusketa ekainaren 21era arte egongo da ikusgai.
GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, "RESET" lelopean
20 urte beteko dituen honetan, GetxoPhoto jaialdia ostegunean hasiko da, ekainaren 21era arte, "RESET" izenburupean. Antolatu dituzten 23 erakusketetatik laurdena baino gehiago Punta Begoñan egongo dira. Ereagako pasealekua eta Algortako merkatua izango dira beste bi gune garrantzitsuak, eta azken horretan egingo dute urtebetetze festa. 233 argazki, 44 herrialde eta sistema berrabiarazteko gonbita edizio honetan.
Musika proiektuei bideratuko diete Durangoko Azokaren Sormen Beka aurten
Euskarri fisiko zein digitalean bi lan baino gutxiago argitaratu dituztenek hartu ahalko dute parte deialdian, irailaren 21a baino lehen. 15.000 euroz lagundutako lana euskarazkoa izango da, hitzik badauka, eta 2027ko Durangoko Azokan aurkeztuko da emaitza.
"Fantasia eta arrazoia": Goyaren artelan handiak biltzen dituen erakusketa, Arte Ederren Gasteizko Museoan
Gerraren hondamenak, Tauromakia, Burugabekeriak eta Kapritxoak dira, besteak beste, Francisco de Goyaren lau sail nagusietakoak. Erakusketa 2027ko otsailera bitarte egongo da Arte Ederren Gasteizko Museoan. Bestetik, Donostiako San Telmo museoan Goya protagonista duen erakusketa bat dago.
Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azokak “arnas-unea eta sorkuntzaren plaza” irekiko ditu
Ekainaren 6an, Euskal Liburu eta Disko Azoka egingo da Lapurdiko udalerrian, zazpigarrenez, Baltsan elkartearen eta Argia komunikabidearen ekimenez. Beñat Oihartzabal hizkuntzalaria omenduko dute.
Esther Ferrerrek jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitateak, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria
Donostiar artistaren “nazioarteko proiekzioa eta arte garaikidearen berrikuntzan egindako ekarpen erabakigarriak” aitortu ditu sariaren epaimahaiak. Uztailean emango diote golardoa, Maddi Alberdi San Martin Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Sariaren irabazleari bezala.
Alejandro Gonzalez Iñarrituren hitzaldia astelehenean BBK Aretoan, 'Carne y Arena' erakusketaren inguruko jardueren barruan
Hitzaldia 19:00etan izango da, eta sarrerak eskuragarri daude jada, doan. Mexiko eta AEB arteko mugako migratzaileen eta errefuxiatuen esperientzia eta testigantzetan oinarritutako 'Carne y Arena' murgiltze esperientzia EITBko 5. platoan dago ikusgai martxoaren 16tik ekainaren 20ra arte.
2028rako Veneziako Biurtekoan espazio propioa izateko lanean ari da Euskadi
Hala iragarri du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariordeak eta Kultura sailburuak Venezian egindako ekitaldi instituzionalean. "Aurrera egin nahi dugu, eta gure helburua da euskal sorkuntza artistikoa nazioarteko erakusleiho horretan etengabe proiektatzea", gaineratu du.