Memoria historikoa
Gorde
Kendu nire zerrendatik

Gutxienez 17 miliziano antifaxista daude Donostiako hilerriko mausoleo frankistan lurperatuta

Aranzadik deskubritu duenez, matxinatutako bandoak frankismoan eraikitako mausoleoan gutxienez tropa frankisten aurka borrokatu zirenak 17 milizianoren gorpuak daude. Udalak bando irabazleari gorazarre egiten dion plaka kenduko du.
Goia, Oyarbide eta Buces, aurkezpenean.
Goia, Oyarbide eta Buces, aurkezpenean. Argazkia: Donostiako Udala

Aranzadi Zientzia Elkarteak Donostiako Udalaren enkarguz egindako ikerketa batean baieztatu duenez, Polloeko hilerriko "martirien mausoleoan", matxinatuen bandoan eroritakoen omenez eraikia, gutxienez tropa faxisten aurka borrokan hil ziren 17 miliziano daude.

1940an eraikitako mausoleoan lurperatutako beste 14 gorpu, hilobiko plakak dioenez, ikerketa fasean daude eta milizia herrikoi, komunista eta anarkistetako kideenak ere izan daitezke. Hilobiko plakak zera dio: "Beren idealak, Jainkoarenak eta Espainiarenak defendatzeagatik eraildakoen oroimenez".

Eneko Goia alkateak, Ane Oyarbide Berdintasun eta Eskubide Zibiletako zinegotziak eta Javier Buces Aranzadi Elkarteko ordezkariak aurkeztu dute aurkikuntza.

Mausoleoa udalarena da. Memoria historikoaren legea betetzen ote duenaren zalantza piztu zenean, Udalak ikerketa bat egiteko eskatu zion Aranzadi Elkarteari. Goiak azaldu duenez, "harridura" sortu du emaitzak: 1936ko uztailean tropa frankisten aurka borrokatu ziren milizianoen gorpuak daude lurperatuta.

Plaka kenduko dute, legearen aurka doalako, eta, ondoren, taldeen ordezkariekin aztertuko da, Giza Eskubideen batzordean, ehorzketa testuinguruan jarriko duen azalpenik jarri edo zer erabaki hartu behar den, alkateak azaldu duenez.

Aranzadi Elkarteak dokumentu bat aurkitu zuen udal artxiboetan 1939ko otsailean udal frankistak bando horretan eroritakoen senideei egindako deia jasotzen zuena, gorpuzkiak Polloen eraiki behar zen mausoleora eramateko. Mausoleoko eraikuntzaren gastuak Udalak hartuko zituen bere gain.

Faxisten bandoan eroritakoak Erorien Haranean lurperatzeko aukera zabaldu zela, 1958-1963ko dokumentuetan jasota dagoenez. Lau familiak bakarrik onartu zuten hori.

Agindua Donostiako Udalera iritsi zenean, kanposantuko arduradunari eskatu zion nitxoetan edo taldean lurperatuta zeuden pertsonei buruzko dokumentazioa, hala nola, Polloeko "martirien mausoleoan" daudenena.

Funtzionarioak 121 izen identifikatu zituen, eta horietatik, Aranzadi Elkarteak egiaztatu du, artxibo historikoak eta militarrak aztertu ondoren, 17 Donostiaren defentsan borrokatu ziren milizianoenak direla. Batzuk donostiarrak dira; beste batzuk, Bilbotik, Arrasatetik, Eibartik (Gipuzkoa) edo Altsasutik (Nafarroa) etorritakoak. Gehienak, komunistak eta anarkistak.

Dokumentazioaren arabera, pertsona horiek 1936ko uztailaren 25ean eta 27an lurperatu zituzten. Mausoleora 1940ko uztailean eraman zituzten. Horietako batzuk "Jainkoaren eta aberriaren alde hildakoak" bezala sailkatuta egon litezke.

Bucesek adierazi duenez, hori zentzu praktiko batengatik edo ezjakintasunagatik izan daiteke.

Zure interesekoa izan daiteke

SEVILLA,05/07/2026.- El líder del PP-A, Juanma Moreno, pronuncia la fórmula de juramento de su cargo para tomar posesión por tercera vez como presidente de la Junta en el Palacio de San Telmo, sede de la Presidencia de la comunidad, este domingo, en Sevilla. EFE/Julio Muñoz
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Juanma Morenok Andaluziako presidente kargua hartu du hirugarrenez

Juanma Moreno Andaluziako Alderdi Popularreko buruak hirugarrenez hartu du Juntako presidente kargua. San Telmo Jauregian egin da ekitaldia eta bertan izan da Manuel Gavira presidenteordea, Voxen Andaluziako burua. Karguaren zina egin ostean Andaluziako presidentea "harro" agertu da. Aipamena egin die Andaluzian jaio zirenei eta baita "gaur egun kanpotik etorri eta berea den lurrarekin konpromisoa hartu dutenei" ere. Voxekin koalizioan abiatu duen legealdia "emankorra" eta "luzea" izatea espero duela gaineratu du.

VITORIA, 02/07/2026.- La alcaldesa de Vitoria, la socialista Maider Etxebarria, este jueves durante el pleno de debate general de política municipal. El Ayuntamiento de Vitoria está ultimando la ordenanza que permitirá la habilitación de viviendas en locales situados a pie de calle, que tendrán precios topados y que deberán destinarse a domicilios habituales y permanentes con la prohibición de otros usos para evitar la especulación. EFE/ADRIAN RUIZ HIERRO
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Lonjetan etxebizitzak eraikitzeko ordenantza amaitzear du Gasteizko Udalak, prezio mugatuekin eta espekulazioa saihesteko neurriekin

Maider Etxebarria alkateak politika orokorreko osoko bilkuraren lehen eguna aprobetxatu du, besteak beste, Udal gobernuaren hiru urteen balantzea egiteko, besteak beste, etxebizitza arloan. Osoko bilkurak oposizioaren erreplikekin jarraituko du ostiralean, baina hiru alderdiek, EH Bilduk, PPk eta Podemosek, dagoeneko adierazi dute euren atsekabea eta "etsipena".

18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Sanfermines 78 eta Martxoak 3 kolektiboek 1976 eta 1978ko gertakarien erantzukizuna har dezala eskatu diote Espainiako Estatuari

Sanfermines 78 eta Martxoak 3 kolektiboek “Estatua erantzulea” ekimena bultzatu dute. Horren bidez, Espainiako Gobernuari eskatu nahi diote “Espainiako Estatuak martxoaren 3an Gasteizen eta 1978ko sanferminetan gertatutako krimenen erantzukizun nagusi eta zuzena berariaz aitor dezala”. Uztailaren 8an, gainera, German Rodriguez oroituko dute Iruñean, garai hartako festetan poliziek “eraso bortitz” batean hil zutelako.

Gehiago ikusi
Publizitatea
X