Eta orain zer? Teorian bi hilabete, amnistia legea epaileen irakurketaren menpe geratu arte

Kongresuaren oniritzia jaso ondoren, amnistiari buruzko legea Senatura doa, eta bertan tramitazio bat hasiko da, bi hilabetera arte luzatu ahal izango dena. Horrela, maiatzaren amaieran sartuko litzateke indarrean, eta une horretan epaileen esku geratuko da arauaren irakurketa eta aplikazioa.

Aurreikus daitekeenez, Senatuko osoko bilkurak, PPren gehiengo osoarekin, legea blokeatuko du, eta testuak Kongresura itzuli beharko du, PSOEk eta bere bazkide politikoek beto hori bertan behera utz dezaten eta araua behin betiko onar dezaten. Izan ere, PSOEk araua bakarka erregistratu zuen joan den azaroan, eta aldaketak izan ditu azken hilabeteetan, ERCren eta Juntsen eskaerak aintzat hartzeko.

Epeak betetzen badira, Estatuko Aldizkari Ofizialean (BOE) argitaratuko da, maiatzaren 12ra aurreratutako Kataluniako hauteskundeen eta ekainaren 9ko Europako hauteskundeen artean.

Araua BOEn argitaratzen den unean bertan sartuko da indarrean, eta, hortik aurrera, legeak "lehentasunez eta premiaz" aplikatzeko ezarritako bi hilabeteko epea martxan jarriko da.

Espainiako Gobernuaren arabera, 372 pertsona izango dira legearen onurak jasotzen dituztenak. Junsen ustez, ordea, kopurua hirukoiztu egiten da, milara iritsi arte, herritarren segurtasunerako legea aplikatuz zigortutakoak ere gehituta, ordaindutako isunak berreskuratu ahal izango baitituzte.

Prozedura prozesalarekin lotutako organo judizial, administratibo edo kontulari bakoitza arduratuko da legea aplikatzeko beharrezkoak diren neurriak hartzeaz, "prozeduraren egoera edozein izanda ere".

Zentzu horretan, Auzitegi Gorenak, Auzitegi Nazionalak, Kontuen Auzitegiak, Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak edo Kataluniako hainbat instrukzio-epaitegiek esku hartu beharko dute. Guztiek aztertu eta interpretatu beharko dute, kasuz kasu, nola eragiten dien amnistiari buruzko legeak esku artean dituzten prozedurei.

Berehalako askatasuna eta behin-behineko edozein neurri desagertzea

Legeak ezartzen du epaileek berehala aske utzi beharko dituztela espetxean daudenak, eta indarrean dagoen edozein behin-behineko neurri kendu beharko dutela, Estatuko, Europako edo nazioarteko bilaketa- eta atxiloketa-aginduak ondoriorik gabe utzita.

Carles Puigdemont Kataluniako Generalitateko presidente ohiari mesede egingo lioke horrek, sekula epaitua izan gabe 2017ko udazkenetik Belgikan baitago.

Legeak kautelazko neurri horiek desagertzea aurreikusten du, nahiz eta prozedura judizial zehatza "edozein arrazoirengatik" etenda geratu, hala nola epaileak Europar Batasuneko Justizia Auzitegian edo Auzitegi Konstituzionalean kontsulta egitea erabakitzen badute ere, araua Europako zuzenbidera edo Konstituziora egokitzen den zalantzan jartzeko.

Zenbait magistratuk aurkeztuko dituzte helegite horiek, eta horrela luzatu egingo lukete amnistiaren aplikazioa prozedura ezberdinetan.

Noizko Puigdemonten itzulera?

Betiko galdera da legea aurkeztu zenetik, eta oraindik ez dago argi zein da erantzuna, baina Juntsek ziurtzat jo du maiatzaren 12an Generalitateko presidente izateko hautagaia izango dela, eta Puigdemontek berak ziur aski datorren astean baieztatuko du hori.

Hala ere, Juntseko iturriek onartu dute ez dagoela "bermerik" presidente ohia ez dutela atxilotuko Espainiara itzuliz gero, baina espero dute zuzenbidezko estatu batean legea aplikatuko dela, eta ironiaz ohartarazi dute ezin dela kontzientzia-eragozpenik jarri araua betetzeko orduan.