Pradalesek elikagaien eta energiaren BEZa jaistea eskatu dio Sanchezi, eta oposizioak erantzun falta kritikatu du

Bizimodu duina bermatzeko politikei buruzko eztabaida monografikoa eraman du Legebiltzarrera EH Bilduk asteazken honetan, etxebizitzaren krisia eta bizimoduaren garestitzea ardatz hartuta. Hitzordua iritsi da etxebizitza eskuratzea euskal herritarren kezka nagusi gisa finkatu den unean, azken Soziometroaren arabera.

Testuinguru horretan, Imanol Pradales lehendakariak hitza hartu du, eta jakinarazi du Espainiako Gobernuko presidenteari premiazko 36 proposameneko agiri bat helarazi diola aste honetan bertan. Adierazi duenez, dokumentu horren xedea da Irango gerrak eragindako krisi ekonomikoaren ondorioei aurre egitea, familien poltsikoak, eta, oro har, ekonomia bebesteko asmoz.

Neurrien artean, Pradalesek haragiaren eta arrainaren gaineko BEZa % 10etik % 4ra jaistea proposatu du, baita elektrizitatearen zein gas naturalaren zerga-jaitsiera berreskuratzea ere. Horrez gain, Jaurlaritzaren planak jasotzen du ibilgailu guztietarako erregai litroko 30 zentimo artean aurreztea eta berogailu-bonu bat sortzea jubilatuentzat zein kolektibo zaurgarrienentzat.

Lehendakariak irmoki defendatu du ezegonkortasun globalaren aurrean Euskadi dela "babeslekurik onena gaurko eta biharko mundurako", eta nahiz eta onartu duen herritarren artean kezka eta "galera sentsazio" egon, badagoen (etxebizitza eskuratzeko arazoak edota bizi-kostua, kasu), ohartarazi du ez dagoela "formula magikorik" eta erronkei demagogiatik zein populismoetatik urrun, hurbiltasunetik, enpatiatik eta zorroztasunetik erantzun behar zaiela.

Exekutiboaren proposamen-sorta goizeko eztabaitadaren ondotik iritsi da; izan ere, goizean goizetik alderdiek eztabaida bizian jardun dute.

Pello Otxandiano EH Bilduren bozeramaileak ireki du saioa, eta galdera honekin ekin dio bere mintzaldiari: "Nola bermatuko dugu euskal herritarren bizi-segurtasuna ziurgabetasun geopolitiko, ekonomiko, teknologiko eta klimatikoaren garaian? Hala, hainbat proposamen egin ditu, tartean administrazioa modernizatzea, fiskalitate progresiboa ezartzea eta etxebizitza politikak "birpentsatzea", herritarren bizimodu duina bermatzeko. 

Ohartarazi duenez, ongizaterako arrisku nagusia "ez da balizko inbasio militar bat", erronka globalen (klima-aldaketa, esaterako) eta soldata baxuen zein etxebizitzaren kostuaren ondorioz bizi-baldintzak okertzen ari direla baizik. Horren aurrean Otxandianok norabide estrategikoa aldatzea eskatu du, higiezinen sektorea "desmerkantilizatzera" eta fiskalitate "justu eta progresibo" bat diseinatzera bideratua.

"Babes kolektibo handiagoa nahi badugu, baliabide kolektiboak behar ditugu; gaitasun ekonomiko handiena dutenek neurri handiagoan lagundu behar dute", defendatu du Otxandianok.

Eneko Andueza PSE-EEren idazkari nagusiak kezkaz hartu ditu EAJ haren gobernu-kideak ongizate-estatua "berrikusteko" agertutako "tentazioak" eta 2027ko aurrekontuetan "zuhurtzia" eskatzeko egindako adierazpenak. "Kontuz. Kontu handia honekin", ohartarazi dio Anduezak jeltzaleari, eta argi utzi du sozialistek ez dutela "pauso bakar bat ere atzera egingo" babes sozialeko sisteman.

Era berean, Anduezak gogor kritikatu du EH Bilduren eredua, "pobrezia politiko kezkagarria" aurpegiratu dio, eta azken lau hamarkadetan sozialistek "bizi-segurtasun horren zutabeak" eraikitzen zituzten bitartean non zegoen galdetu dio.

Javier de Andres Euskadiko PPren presidenteak EAJri, PSE-EEri eta EH Bilduri egotzi die Euskadiren "gainbehera", haren ustez alderdi horiek guztiek sustatzen duten "ezkerreko ereduaren ondorioz". De Andresen arabera, maila guztietan ezarri duten "araudi zentzugabe eta gehiegizkoak", besteak beste, etxebizitzaren merkatua "erabat suntsitu" du.

Jon Hernandez Sumarren legebiltzarkideak "sakoneko" erreforma fiskal "birbanatzailea" defendatu du —alegia, gehien dutenek gehiago ordain dezatela—, kapitalaren eta lanaren errenten zerga-bilketa parekatzeko eta ezohiko irabaziak kargatzeko.

Bestalde, Amaia Martinez Voxen legebiltzarkideak defendatu du Euskadiko bizi-segurtasunaren eta baliabide publikoen lehentasuna "etxekoentzat" bermatu behar dela. Martinezen ustez, EAJk eta EH Bilduk Pedro Sanchez Gobernuko presidentearekin duten "konplizitateak" euskal herritarren bizimodu duinerako eta poltsikorako "galera" dakar, gero eta txiroagoak baitira.

Joseba Diez Antxustegi EAJren bozeramaileak "galdera asko" egitea eta "erantzun gutxi" ematea leporatu dio Otxandianori, eta etxebizitza arloan EH Bilduren barruan dauden "aldeak" zein delinkuentziari buruzko "aipamenik ez egitea" kritikatu ditu. 

Dena ondo ez dagoela onartu arren, jeltzaleak defendatu du Euskadiko osasungintzak, hezkuntzak eta babes sozialak kalitate maila altua dutela.