Grabitazio uhinak atzeman dituzte, Einsteinen teoria egiaztatuta
Albert Einstein fisikari alemaniarrak duela mende bat aurreikusi zituen grabitazio uhinak atzeman egin dituzte lehen aldiz, LIGO proiektuak baieztatu duenez.
"Jaun-andreok, atzeman egin ditugu grabitazio uhinak; lortu egin dugu", iragarri du David Reitze LIGO proiektuko buruak, txalo artean, Washingtonen eskainitako prentsaurreko jendetsu batean.
"Hainbat hilabete behar izan ditugu grabitazio uhinak zirela egiaztatzeko; orain, etortzekoa dena da zirraragarriena, leiho bat ireki baitiogu unibertsoari", adierazi du.
Uhinak irailaren 14an atzeman zituzten, 09:51ean (GMT), LIGO proiektuaren bi detektatzaileetan. Bat Livingstonen (Luisiana) dago, eta, bestea, Hanforden (Washington).
Tankera horretako uhinek beste modu batera lortu ezin den informazioa dute, euren jatorriari eta grabitatearen izateari buruzkoa.
Fisikariek ondorioztatu dutenez, bi zulo beltzek bat eginda sortu ziren atzemandako grabitazio uhinak. Talka hori eman daitekeela teoria hutsa zen, eta orain lehen aldiz 'ikusi' dute.
Einsteinen aurreikuspena
Grabitazio uhinen bilaketa duela bost hamarkada hasi zen, unibertsoa hobeto ulertzeko xedez; baina Albert Einsteinek duela 100 urte aurreikusi zituen, Erlatibitatearen Teoria Orokorraren baitan.
Hain zuzen ere, unibertsoan mugitzen diren objektuek espazio-denboran uhinak sortzen dituztela deskubritu zuen fisikari alemaniarrak. Horrela, grabitazio uhinak teorizatu zituen, baina horien existentzia ezin izan da frogatu, orain arte.
Aurkikuntzak hankaz gora jarriko du astronomian. Izan ere, orain arte argi mota ezberdinak (uhin elektromagnetikoak) erabili izan dituzte unibertsoa begiratzeko, baina hemendik aurrera argiaren menpe ez dauden 'begi' berriak erabili ahal izango dituzte.
Grabitazio uhinek unibertsoan mugitzen diren objektuei buruzko informazioa dute, eta kosmosaren historia eta jaiotza ezagutzeko baliagarriak izango dira.
Stephen Hawking fisikariaren esanetan, grabitazio uhinek "astronomiaren alorrera iraultza ekartzeko potentziala dute".
Zure interesekoa izan daiteke
Euskalduna Bilbaok musika areto onenaren aitortza jaso du Eventex Awards 2026 sarietan
Sektoreko nazioarteko adituek osatutako epaimahaiak bereziki nabarmendu ditu "Jauregiaren gaitasun tekniko aparta, nortasun kultural sendoa, programazio jarraitua eta publikoarekin duen lotura”.
Arguedaseko agintariek eta auzokideek Saida El Yousifen hilketa gaitzetsi dute
Elkarretaratze jendetsua egin dute Udaletxeko plazan. Gainera, Udalak hiru dolu-egun ezarri ditu herrian.
Gizon batek bikotekide ohia hil du kalean, Figueresen (Girona)
Gizona astelehen honetan ere atxilotu zuten, emakumearenganako urruntze-agindua urratzeagatik.
Mangoren sortzailearen semea aske utzi dute milioi bateko fidantza ordaindu ostean
Enpresaburua 2024an hil zen, Montserrat inguruan, amildegitik behera erorita. Semea eta biak bakarrik zeuden ezbeharraren unean. Hasiera batean, istripua izan zela uste izan zen eta auzia artxibatu zen. Handik gutxira, baina, zantzu berriak agertu ziren, eta epaileak kasua berriz zabaltzea erabaki zuen. Haren semea dago orain ikerketapean, ustezko hiltzaile gisa.
Auzitegi Gorenak eutanasia eskaria errekurritzeko eskubidea aitortzen die eskatzailearekin lotura "estua" dutenei
Kataluniako Generalitatearen helegite bat atzera bota du Gorenak. Gizon batek semeari onartutako eutanasia errekurritzea ontzat eman zuen sententzia batek, eta haren aurka aurkeztu zuen helegitea Exekutibo kataluniarrak.
Maria Ubarretxena: "Azken erabakia FIFArena izango da"
Maria Ubarretxena Eusko Jaurlaritzaren bozeramaileak azaldu duenez, FIFAren erabakia 2027ko urtarrilean iritsiko da. Oraindik zazpi hilabete gelditzen diren honetan, lasaitasun mezua zabaldu du.
Ebola zer den ulertzeko gakoak
Birus bat da ebolaren eragilea, eta sei mota bereizi dira: Sudan, Zaire, Reston, Cote d'Ivoire (Boli Kosta), Bundibugyo eta Bombali. Txertoek eta onartutako tratamenduek Zaire aldaeraren aurka funtzionatzen dute. Afrikako erdialdea astintzen ari diren Sudan eta Bundibugyo anduiak tratatzeko, berriz, oraindik ez dago txertorik.
Amaitu dira N-1 errepidean, Tolosa parean, bi kamioi matxuratuk eragindako auto-ilarak
Usabalgo industrialde parean hasi eta Alegiaraino iritsi dira, une batez, auto-ilarak. Matxuratutako bi kamioiak elkarrengandik oso hurbil zeuden, eta, ondorioz, errei bat itxi egin behar izan dute.
Zergatik uko egiten diote zenbait hirik Munduko Txapelketaren egoitza izateari? Hauek dira FIFAren eskakizunak
Gijonek, Malagak eta Coruñak, besteak beste, atzera egin dute, antolakuntza- eta inbertsio-eskakizunak zorrotzegiak direla argudiatuta. FIFAk zerga-salbuespena eskatzen du, egoitza izatea errentagarria ez den arren, txosten batzuen arabera.
Gutxienez 3 kilometroko auto-ilarak A-15 errepidean, Andoainen, hainbat ibilgailuren arteko istripu bat izan delako
Errepidea itxita egon da denbora batez istripuaren ondorioz, eta zirkulazio-arazo handiak sortu dira Donostiarako noranzkoan.