‘Otso odoleko superilargia’, beldurrezko film izena duen eklipsea
Urtarrilaren 21eko ‘Otso odoleko superilargia’ ondoren, ez da beste ilargi eklipse osorik egongo 2021eko maiatzaren 26ra arte. Europan, ordea, 2022ko maiatzaren 22an ikusi ahalko da hurrengo ilargi eklipse osoa. Eklipsea paregabea da bi arrazoirengatik: bere maiztasun baxuagatik eta fenomenoari jarri dioten izenagatik, hain zuzen ere.
Odoleko superilargia
‘Odoleko ilargia’ deiturak ilargiak duen distira gorria du oinarri, NASAren esanetan. Ilargi eklipse osoetan izaten dira ‘odoleko ilargiak’, lurra eguzkiaren eta ilargiaren artean lerrokatzen denean.
Naiara Barrado Fisikan doktorea den EHUko irakasle eta Zientzia Planetarioen Taldeko ikertzaileak azaldu duenez, ilargiak kolore gorrixka izango du gure atmosferak iragazi egingo duelako eguzkitik heltzen zaion argia, kolore urdinak xurgatuz eta gorrixkak pasatzen utziz.
NASAren arabera, hautsa, kea eta lainoa direla eta gorria ematen duen ilargiari buruz hitz egiteko ere erabil daiteke ‘odoleko ilargia’ terminoa. Ezaugarri horiek dituzten ilargiak udazkenean izaten dira, hostoak gorritzen direnean.
Bestetik, ‘superilargia’ terminoa erabiltzen da ilargia ohi baino handiagoa dela ematen duenean, Lurretik gertuago dagoelako. ‘Superilargia’ perigeoan kokatzen da, Lurraren inguruko orbitan Lurretik hurbilen dagoen puntuan.
Eta zergatik ‘otsoa’?
National Geographicen arabera, amerikar natiboek eta Erdi Aroko europarrek horrela deitzen zioten urtarrileko ilargi beteari, neguko janari eskasia dela eta, gose ziren otsoek ulu egiten zutelako. Urtarrileko ilargi betea izendatzeko, ‘antzinako ilargia’ eta ‘izotzeko ilargia’ ere erabili dituzte.
Arriskurik ez
Batzuek ‘superilargia’ naturaren hainbat hondamendirekin lotzen dute, hala nola lurrikarekin, tsunamiekin eta uholdeekin. Barradok, ordea, gezurtatu egin ditu uste horiek. “Ilargia mareekin baino ez dago erlazionatuta”, adierazi du Fisikan doktoreak.
Zure interesekoa izan daiteke
Osakidetzako Lan Eskaintza Publikoaren bigarren eguna martxan da, zeladore, erizaintzako laguntzaile eta zerbitzuetako langileetarako azterketekin
Ostiralean hasi eta igandera bitartean 9 katergoria profesionaletako aztekerketak ari dira egiten BECen. 101.000 hautagai dira orotara, eta 3.764 lanpostu daude eskaintzan.
Gizon bat atxilotu dute Barakaldon, Poliziarengandik ihesi zihoala bost ibilgailurekin talka egin eta zortzi pertsona zauritu ostean
Polizia iturrien arabera, agenteak berarengana hurbildu ziren, ustez estupefazienteak kontsumitu ostean kotxea gidatzera zihoalako.
Epaileak aske utzi ditu Hezbolarekin zerikusia dutelakoan Bizkaian atxilotutako bi lagunak
Pasaporteak kendu dizkiete eta hamabost egunean behin epaitegian agertu beharko dute. Bi gazteak Iranekin bat plataformako kideak dira; talde horrek "inperialismo genozida salatzearen" aurkako kanpaina bat salatu du.
Emakume bat hil da Tuteran, auto istripu batean
Ezbeharra NA-134 errepidean gertatu da, gaur arratsaldean. Hildako emakumeak gidatzen zuen autoak kamioi bat jo du aurrez aurre.
Osakidetzak gezurtatu egin du igandeko erizaintzako proba beroagatik bertan behera geratu dela
Osasun Sailak zehaztu du proba aurreikusita zegoen bezala egingo dutela, eta gogorarazi du Osakidetzak bere kanal ofizialen bidez ematen duela balizko aldaketen berri.
Iganderako aurreikusitako hainbat ekitaldi bertan behera utzi dituzte, bero handia dela eta
Bilbon, hiribilduaren sorreraren 726. urteurrenaren desfile ofiziala ez dute egingo. Bestalde, Gogorak bertan behera utzi du Artxandan egin behar zuen gudari eta milizianoen omenaldia. Sopelan, Kosta Trail mendi lasterketa bertan behera geratu da, eta Barakaldon hainbat ekitaldi moldatu dituzte.
Osakidetza kontaktuak bilatzen ari da Trapagarango klub batean tuberkulosi kasu bat antzeman ondoren
Euskal Osasun Zerbitzua proba diagnostikoak zabaltzea eta establezimenduko langileak banan-banan deitzea aztertzen ari da, miaketa osatzeko eta kutsatze berriak baztertzeko.
Basauriko banketxe batean lapurreta egin zuen gizonaren bila ari da Ertzaintza
Lapurreta ostegunean gertatu zen, 14:45 aldera, eta gizonak dirua hartu eta ihes egitea lortu zuen. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, eta oraingoz ez du lapurretaren inguruko datu gehiagorik zabaldu.
Landa eremuetako mugikortasuna aztertuta, EAEko herriguneetako 3 kotxeko 2 daude hiriguneetan
Saretzen txostenean aztertu dituzten Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa eremuetan metropolietan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta toki batzuetan bizilagunak baino gehiago dira kotxeak.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.