Halley kometaren hondarrak Lurretik gertu igaroko dira gaur gauean
1P/Halley kometak Eguzkitik gertu igarotzean utzi zituen hauts hodeia eta harri zati txikiak Lurreko atmosferan sartuko dira gaur gauean, Eta-Akuaridak meteoro-euria sortuz. Meteoro-euri horrek urtero izaten du bere jarduera nagusia apirilaren 19tik maiatzaren 28ra bitartean.
Kanarietako Astrofisika Institutuak (IAC) azaldu duenez, ozar-izarrak ikuskizun ederra dira, eta kometa edo asteroide zati txikiek gure planetako atmosferarekin talka egitearen ondorioz gertatzen dira. Ezagunenak Pertseidak (abuztua), Geminidak (abendua) eta Kuadrantidak (urtarrila) dira, baina urtero 40 ozar-izarretik gora izaten dira.
Eta-Akuaridak 1P/Halley kometa famatutik askatutako zati txikiek eragiten dituzte, 76 urtean behin Eguzkiari bira osoa ematen dion eta Lurretik gertu azken aldiz 1986an igaro zen kometatik askatutakoek. Meteoroak sortzen diren puntuaren ondorioz, hego hemisferioan kokatutako behatzaileek ikusiko dituzte izar iheskor horiek ondoen. Ipar hemisferioan, egunsentia izan baino lehen izango da behaketarako unerik onena.
Meteoro-euria dela eta, maiatzaren 5ean, Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioaren "Zeruko Soinuak" herritarren zientzia-proiektuak hainbat jarduera eta hitzaldi antolatu ditu. Gainera, sky-live.tv kanalak, Energy Efficiency Laboratories (EELabs) proiektuaren laguntzarekin (IACk koordinatuta), zuzenean eskainiko du astronomia ekitaldia Teideko Behatokitik maiatzaren 6an, egunsentian, 06:45ean.
Ekitaldian, Enrique Perez Montero CSICeko zientzialari eta astronomiari buruzko dibulgatzailearen laguntza izango dute. "El Universo en Palabra" ekimena aurkeztuko du, objektu astronomikoen irudien deskribapenak egiten dituena.
"Zeruko Soinuak" proiektua
"Zeruko Soinuak" proiektuaren helburua da herritar zientzia erabiltzea gorputz txiki horiei buruzko ezagutzak hobetzeko, ezaugarri orokorren arabera sailkatuz eta haien artean antzeko ereduak bilatuz, eta familia osoa meteoroen sailkapenean inplikatzea eta zeregin hori ikusmen-arazoak dituzten pertsonentzat eskuragarriago egitea.
Proiektua gauzatzeko diziplina anitzeko taldea sortu dute; Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko ingeniariek, Kanarietako Astrofisika Institutuko astronomoek, Madrilgo Erkidegoko hezitzaileek eta Madrid Sur Astronomia Elkarteko zaleek osatzen dute.
Taldeak meteoroak erradiodetektatzeko estazio sare bat du. Izar iheskor gisa ezagutzen diren objektu horiek aztertzeko teknika berria da, egunean zehar meteoroen oihartzunak harrapatzea ahalbidetzen duena, euria edo lainoak, fenomenoaren ikusizko behaketa bat egiteko egokiak ez diren baldintzak, egon arren.
IACren arabera, proiektuaren bertsiorik berritzaileena txatbotak garatuz adimen artifiziala erabiltzean oinarritzen da. Horri esker, itsuek edo ikusteko zailtasunak dituzten pertsonek proiektuan parte hartu ahalko dute, ahots bidezko elkarrizketa bat jarraituz meteoroak entzun eta sailkatzeko gai izango baitira. Era berean, txatbot bat egongo da esperimentua haurrentzat irisgarriagoa eta erakargarriagoa egiteko; ez dute irakurtzen eta idazten jakin beharrik izango.
Zure interesekoa izan daiteke
Uharteko bizilagunak haserre, herriko apaizak Ceutako migrazio-krisiari buruz egindako adierazpenengatik
Uharteko (Nafarroa) biztanleak haserre daude Javier Aizpun herriko parrokoarekin, X sare sozialean (lehengo Twitter) migratzaileak Ceutara iristeari buruz zabaldu zituen mezuengatik. Kritiken ostean, apaizak barkamena eskatu du eta bere kontua ezabatu du. Argitalpenetako batean, apaizak zioen "Rabat bonbardatu" egin behar dela, Marokoren aurkako neurri gogorrak ezartzearen aldeko hainbat mezurekin batera. Aizpunek adierazi zuen, halaber, suarekin erantzun beharko litzaiekeela Ceutan sartzen saiatzen diren migratzaileei, eta Maroko "errekonkistatzea" proposatu zuen, haren hitzetan, "jatorrizko Espainia" berreskuratzeko, Erromatar Inperio garaiko Hispaniari erreferentzia eginez.
Nola ikusiko da eguzki-eklipsea zure herritik? Kontsultatu hemen fenomeno historikoari behatzeko mapak
Ilargiak erabat ezkutatuko du Eguzkia 2026ko abuztuaren 12an: Euskal Herrian 2183. urtera arte ez da berriro ikusiko horrelako fenomenorik. Eguzki-eklipse osoa ilunabarrean hasiko da, eta egunak "bi ilunabar" izango ditu. Eklipsea Orain.eus-en bidez zuzenean jarraitu ahal izango da.
Perez-Iglesias: "Eklipsea ikusiko den lekuetan milioi bat bisitari izango dira"
Eklipsea etxetik gertu eta urrun joan gabe ikusteko gomendioa egin du sailburuak. Milaka betaurreko banatu dituzte iada mugarritzat jo duen fenomenoa ikusteko. Pozik agertu da eklipseak zientzia plazara eramateko balio izan duelako.
Kolon eta ondesteko minbiziaren baheketak erdira murriztu du hilkortasuna Euskadin
Biogipuzkoako eta EHUko ikertzaileak buru ditu ikerketak eta JAMA Network Openen argitaratu dute. Horren arabera, kolon eta ondesteko minbiziaren baheketaren programak % 50 murriztu du hilkortasuna 50 eta 69 urtekoen artean, bi hamarkadatan.
2.200 bat emakumeri eraso die gizon bikotekideak edo bikotekide ohiak, Euskadin, 2026ko lehen seihilekoan
Emakunderen arabera, % 7 igo da 2025aren aldean. Familia barruko indarkeriaren biktimen kopurua % 20 hazi da Araban, eta erasoa jasan duten biktimen kopurua % 10 igo da Gipuzkoan.
Bi pertsona zauritu dira A-8an, trafiko-istripu batean, Muskiz parean, Kantabriarako noranzkoan
Istripua bi kilometroko auto-ilarak eragin ditu. Kantabriarako zirkulazioa 236. irteeratik bideratzen ari da.
Guardia zibil batek bikotekide ohia hil du Llanesen, hura ere agentea
Hilketaren ondoren, ihes egiten saiatu da erasotzailea, eta ahalegin horretan, inguruan zeuden beste agente batzuk tiroka erantzun diote. Bertan zendu da.
Lizarran hildako gizonaren bikotekide ohiak azaldu du indarkeria fisikoa eta psikologikoa pairatu zituela hainbat urtez
Gizona balkoi batetik erorita hil zen, Poliziarengandik ihesi zihoala, azken horiek indarkeria matxistagatik abisua jaso ondoren.
Donostiako Udalak eraso sexisten aurkako Aste Nagusirako kanpaina aktibatu du: puntu morea Boulevardean egongo da
Ane Oyarbide Berdintasun zinegotziak adierazi duenez, "elkarbizitza, errespetu eta askatasun gunea izan behar du Aste Nagusiak, pertsona guztientzat".
Uharteko parrokoak barkamena eskatu eta sareak utzi ditu
Ohar baten bidez argitu duenez, Iruñeko eta Tuterako elizbarrutia ez dago ados Javier Aizpunek zabaldutako mezuekin, eta aita santuaren hitzak aipatuta, "giza duintasunak pasaporterik ez" duela esan du.