Begoñako basilikan indusketa arkeologikoak egingo dituzte Burdin Aroko herrixka baten aztarnak topatzeko
"Ikerketa arkeologikorako laborategi" bilakatuko da aurki Begoñako basilika (Bilbo) uste baita lurpean Burdin Aroko (Erromatar Garai aurrekoa, beraz) herrixka indigena baten aztarnak dagoela, Vecunia izenekoa. Hiribilduaren lehenengo populazio kokagunea litzateke.
Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusiak eta Joseba Segura Bilboko gotzainak gaur aurkeztu dute "Begoña-Vecunia" proiektu arkeologikoa. Egitasmoak tenpluaren 1100 metro koadroak eta inguruko eremua induskatzea ekarriko du. 12 hilabeteko lana aurreikusi dute eta milioi bat euro pasatxoko aurrekontua. Lanek dirauten tarte guztian, eliza zabalik egongo da (sarbideak mugatuta izango ditu, hori bai). Lehen zundaketak uda baino lehen abiatuko dituzte.
Esku hartze arkitektonikoa lau fase eta zonatan egingo dute —eskuineko alboko nabe, ezkerrekoa, aldarearen eremua eta erdiko zatia— eta 10 arkeologok eta hainbat laguntzailek osatutako lantaldeak gidatuko du. Behin indusketa lanak amaituta, aurkikuntzak estaliko dituzte, baina lurpeko kripta moduko bat sortuko dute, ikertzaileek bertara joateko aukera izan dezaten. "Aukera gutxi" egon arren, topatutakoak "erakargarriak eta ikusgarriak" badira, kripta bisitatu ahal izateko moduan egokituko dute.
Duela milurteko bateko Begoñaren (Vecunia) bila
Bilatuko duten herrixka "Irulegiren eskua"ren garaikoa da, Alberto Santana historialari eta Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura Ondarearen Zerbitzuko buruak aurkezpenean esan duenez. "Baskoiak topatu nahian ari gara", argitu du.
"Indusketa handia" eta "proiektu anbiziotsua". Hitzok erabili ditu aditu bilbotarrak egitasmoa azaltzeko, eta erantsi du "gogo handiz" ari dela lantalde osoa lanean. Halaber, azaldu du basilika barruko indusketak amaitutakoan, eraikinaren ingurua ere ikertuko dutela. "Erraietaraino iritsiko gara", agindu du.
Proiektuak sortzen dion emozioa ezin ezkutatuta, zenbait xehetasun ere aurreratu ditu: ehunka hilobi izango dituen 500 urte inguruko hilerri bat, Bilbo sortu aurreko eliza txiki erromaniko bat edota duela 1000-1100 urteko eliza prerromanikoa. Horiek dira, besteak beste, indusketa hauetan aurkitzea espero dituztenak. "Hortik aurrera, terra ignota, lur ezezaguna, ez dakigu zerekin egingo dugun topo".
Ikerlariek jakin badakite Begoñako Andramari gotiko berantiarreko elizaren azpian (1511koa da) beste tenplu erromaniko bat zegoela, eta eliza hori X. mendeko edo aurreragoko Goi Erdi Aroko eraikin baten gainean zegoela. Dena dela, 2003ko aurkikuntza batek basilikaren lurpean are aztarna zaharragoak egon zitezkeela iradoki zuen. Loiun (Bizkaia) haitz batean zizelkatutako inskripzio bat topatu zuen Mikel Unzueta arkeologoak: "VECVNIENSES HOC MVNIERVNT", euskaraz "Hau (lana) auzokoek —Vecuniarrek— egin/eraiki/ordaindu zuten". I-II. mendeko Erromatarren garaiko obra publiko baten inaugurazioari eskainitako epigrafea zen; vecuniarrek, hots, Begoñako antzinako auzotarrek, eginda omen zen.
Santanaren esanetan, vecuniarrek "Bizkaiko lehen lan publiko dokumentatuak egin zituzten, baita Euskal Herriko antzinakoenak ere".
Uste da Vecuniako biztanleek (Artagan muinoaren bizkarrean, Erdi Arotik Begoña gisa ezagutzen dugunaren antzinako toponimoa) Erromatarren garaiaren aurreko herri indigena osatzen zutela, eta baliteke Erromatarren garaiko Vecunia hiri azpian Burdinaren Bigarren Aroko kastroa edo herrixka indigena harresitua egotea. "Begoña-Vecunia" proiektu arkeologikoak, bada, Begoñako kokagunearen eta populazioaren bilakaeraren lan osoa eskuratu nahi du. Adituen ustez, ziurrenik, 1.000 urte baino gehiagoko historia du atzean, eta hala ez bada, sikiera 500 urtekoa.
Ildo beretik, proiektuaren garrantzian jarri du azpimarra Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusiak ere. Haren iritzian, "sustraiak" eta "nortasuna" hobeto ezagutzeko "erradiografia paregabea" erakutsiko dute indusketek. "Erradiografia paregabea eman diezaguke Bizkaiko leku adierazgarrienetako bati buruz. Leiho bat irekiko dugu iraganera, gure sustraiak eta bizkaitar nortasuna hobeto ezagutzeko".
Zure interesekoa izan daiteke
Haurdunaldian ematen den genero indarkeria kasuak osasun-kontsultei esker identifikatu daitezke
Haurdunaldian emakumeek harreman estua izaten dute osasun-sistemarekin: emaginarekin, ginekologoarekin eta erizainarekin dituzte kontsultak. Hilabete horiek giltza izan litezke genero-indarkeria egoerak identifikatzeko. Osasun eta gizarte-arloen aldetik erantzun koordinatua emateko beharra aldarrikatu dute adituek Donostian, “Indarkeria eta amatasuna” izeneko udako ikastaroan.
Einar Galilea euskal futbolariaren aurkako pintadak agertu dira Malagan, Argentinako kamisetarekin bere irudia zabaldu ostean
Irainez betetako pintadak Rosaledatik gertu agertu dira, Espainia eta Argentinaren arteko Munduko Txapelketako finalaren ostean. Malagako jokalariaren argazkia sare sozialetan zabaldu da, baina ez dago argi noiz ateratakoa den.
Agur terrazetan eta hondartzetan erretzeari: honelakoa da tabakoaren aurkako lege berria, bapeagailua eta zigarroa parekatzen dituena
Espainiako Gobernuak onartutako lege berriak debekatu egingo du terrazetan eta hondartzetan erretzea eta bapeatzea. Izan ere, zigarreta elektronikoa eta tabako tradizionala parekatu eta 600 eurorainoko isunak aurreikusten ditu.
Bi begirale atxilotu dituzte Biarritzen, hiru eta lau urteko haurrak bortxatzea eta sexu-erasoak egitea leporatuta
Baionako Fiskaltzak jakinarazi duenez, orain arte jasotako testigantzen arabera, 12 sexu-eraso kasuren eta bortxaketa baten zantzuak aurkitu dituzte, eta ez dute baztertzen gehiago izatea.
Alga asiarra: gure kostaldeko itsas hondoa hartzen ari den alfonbra berdea
Alga hori gure hondartzetan zabaltzea ageriko zatia baino ez da. Izan ere, alga asiarra gure itsas hondoan alfonbra berdeak osatzen ari da. Haren hedapenak biodibertsitatea mehatxatzen du, eta hura kontrolatzeko erronka berriak sortu ditu.
Espainiako Gobernuak behin betiko onartu du terrazetan eta hondartzetan erretzea debekatzen duen tabakoaren aurkako legea
Araudi berriak zigarro elektronikoak eta bapeagailuak ohiko tabakoarekin parekatu ditu, kerik gabeko guneak zabalduko ditu eta produktu berrien salmenta establezimendu espezializatuetara mugatuko du.
Euskal Encounterrek 5.000 parte-hartzaile inguru eta 4.000 ordenagailutik gora bilduko ditu BECen
Makrohitzordu teknologikoa uztailaren 23tik 26ra egingo da eta arreta berezia eskainiko zaio adimen artifizialari eta ordenagailu kuantikoari.
Bi emakume hil dituzte azken 24 orduetan beren bikotekide edo bikotekide ohi gizonezkoek Malagan eta Toledon
Emakumezkoek 30 eta 45 urte bitartean zituzten, eta euren bikotekideek eraso eginda hil dira. Gizon bat atxilotu dute, eta besteak bere buruaz beste egin omen du. Guardia Zibila beste kasu bat ikertzen ari da Malagan. Beste emakume bat hilik aurkitu zuten astelehen gauean Almoradin (Alacant), baina autopsiaren arabera, arrazoi naturalengatik hil zen.
Lekeitioko uharteko moilan erreskatatua izateak 1.500 eurorainoko faktura ekar dezake
2025eko lege-dekretu batek jasotzen duenez, erreskate-operatiboaren kostua erreskatatutakoaren gain utzi ahal izango da, baldin eta erreskatea arriskutsutzat seinaleztatutako gune batean egiten bada; duela aste batzuetatik, Lekeitioko uharterako moilak baldintza hori betetzen du.
Amaitu dira goizeko ilarak A-8an, Muskiz parean
Istripuak errei bat ixtea eragin du Santanderrerako noranzkoan eta une batean 5 kilometrokoak izan dira auto-ilarak, eguerdiko 12:00ak aldera errepidea berriro zabaldu duten arte.