Udako helmugarik gogokoenak: Nora goaz euskal herritarrok oporretan?

Udako oporrak joan-etorrien, familien arteko elkartzeen eta mendira, hirira edo hondartzara egindako ihesaldien sinonimo dira; nork erabaki dezala nora joan nahi duen, beharren eta nahien arabera, nahieran. Espainiako Estatistika Institutuak jasotako joan den udako datuen arabera, Hego Euskal Herritik 5,2 milioi turistak egin zuten bidaiaren bat atzerrira edo Espainiako Estatuko tokiren batera. Aukeren artean, EAEko eta Nafarroako herritarrek nahiago izan zuten penintsularen barruan turismoa egin, inguru horretara ia 4 milioi joan-etorri egin baitzituzten iaz, 2023an baino % 8,78 gehiago.

Datu horien arabera, 10etik zazpik Estatu barruan bidaiatu zuten, eta Hego Euskal Herria osatzen duten lurraldeez gainera, Kantabria, Burgos, Errioxa, Madril eta Mediterraneoko kostaldea izan ziren maletak egin eta udako hilabeteetan etxetik irtetea erabaki zutenentzat helmuga gogokoenak, beste behin ere. Toki horien artean, nabarmentzekoak dira Kantabriako Noja, Castro-Urdiales eta Laredo, gure inguruko 100.000 bana euskal turista inguru hartu baitzituzten; ondoren, besteak beste, Tarragonako Salou nabarmendu beharra dago, 60.000 bisitarirekin.

Aurreko urtearekin alderatuta bisitari gutxi batzuk galdu arren, 2024an Kantabriak udako babesleku izaten jarraitu zuen euskal herritar askorentzat; turisten ia % 13k bertan egonaldia egitea erabaki zuten. Hurbil dago, joan-etorrietarako erosoa da, eta aldameneko komunitatearen berezko erakargarritasuna du; eguzkia, lasaitasuna eta paisaia berdeak gehiegi urrundu gabe bilatzen dituztenentzako helmuga kutuna da Kantabria.

Hala, Bizkaitik, iazko udan, 521.000 lagun pasatxo joan ziren Kantabriara oporretara (Estatu barruan mugitu ziren 10 bizkaitarretik hiru).

Arabarrek ere ez diote muzin egiten ondoko lurraldeari darion xarmari, eta horren erakusgarri da 67.000 pertsona baino gehiago joan zirela iaz oporretan probintzia horretara; Gipuzkoatik, berriz, 38.000tik gora izan ziren deskonektatzeko hura aukeratu zutenak. Nafarroatik ere, nahiz eta Tarragona edo Gipuzkoa nahiago izan itsasoaz gozatzeko, 25.000 bidaiarik baino gehiagok gozatu zuten ondoko probintziaz.

Udako beste helmuga handietako bi uste baino gertuago daude. Burgos eta Errioxa milaka lagunentzako bigarren etxe dira, eta probintzien arteko joan-etorrien kopuruak argi baino argiago islatzen du hori. 370.000 pertsonak baino gehiagok zeharkatu zuten muga iazko udan Burgosera bidean (turisten % 7,1), batez ere EAEtik; eta 340.000k, Errioxara (% 6,4), nafarren helmugarik gogokoena izanik.

Hego Euskal Herria osatzen duten lurraldeak izan ziren udarako top 10ean sartu ziren beste destino turistiko batzuk, eta horietatik guztietatik Gipuzkoa izan zen gogokoena, Nafarroa, Bizkaia eta Arabaren aurretik. Alabaina, gipuzkoarrek Nafarroarekiko duten maitasuna nabarmendu beharra dago; izan ere, foru-lurralde izan zuten Estatuko helmugarik kutunena, bidaiarien % 17,8k lurralde hori hautatu baitzuten oporretarako.

Mediterraneoak erakargarri izaten jarraitzen du eguzkia eta hondartzak bilatzen dutenentzat, besteak beste. Tarragona, Alacant eta Bartzelona izan ziren ihesaldi horietarako liderrak.

39.000 bizkaitar baino gehiago joan ziren Alacantera, eta 25.000tik gora, Kataluniako hiriburura. Gipuzkoarrak ez ziren atzean geratu, ia 20.000 bidaiarik aukeratu zuten helmuga gisa Alacant, eta beste horrenbestek, Bartzelona. Nafarren kopurua apalagoa da; 15.935 lagun joan ziren Kosta Zuriaren bihotzera, eta 16.193, konde-hirira. Alabaina, foru-lurraldekoek Tarragona dute gogokoen, 140.000 turista baino gehiago hurbildu baitziren kostaldeko inguru horretara iaz, Salou eta Cambrilsera batez ere.

Madrilek ere ez du indarrik galtzen, abuztuan 40 gradu inguruko tenperatura altuak izan arren. Espainiako Estatuko hiriburua euskal turisten % 6 ingururen helmuga gogokoenetako bat da, ziurrenik atzerrian exotikoagoak diren beste destino batzuetarako konexioa baita.

Bizkaitik 124.000 pertsona baino gehiago atera ziren Madrilerako bidean, Gipuzkoak 77.000 bidaiari eraman zituen eta Nafarroak eta Arabak, berriz, 60.000 eta 43.000, hurrenez hurren.

Eta, atzerrira?

Baina bada turismorik etxetik kanpo ere. Iazko udaldian, hamar bidaiaritik ia lauk leku exotikoagoren batera joateko egin zituzten maletak; erdiek Europako herriren bat edo beste izan zuten helmuga.

Guztien artean, Frantzia izan zen aukeratuena, baita gertukoena ere; tarte handiarekin, nazioarteko sailkapenaren buruan dago, 475.000 euskal turista baino gehiago izan baitzituen. Alemaniak (140.000 bisitari) eta Herbehereek (95.000) osatzen dute Espainiako Estatutik kanpoko helmuga gogokoenen podiuma, Portugalek (76.000 turista) jarraituta.

Mediterraneoak ere erakartzen jarraitzen du; izan ere, Italian ia 53.000 euskal bidaiari izan ziren. Erresuma Batuak eta Belgikak, berriz, 130.000 bisita baino gehiago izan zituzten biak batuta, besteak beste.

Kontinenteaz haraindi, Estatu Batuak nabarmendu ziren helmuga nagusi gisa, 57.000 turistarekin; Mexiko, Japonia eta Marokorekin alderatuta askoz ere kopuru handiagoa da. Nahiz eta diskretuagoak izan, Australia, Txina eta Kolonbia ere abenturazaleenen mapan sartu ziren; izan ere, bidaiatu behar denean, ez dago euskal bidaiariak kikiltzerik, distantzia dena delakoa izanda ere.

Aurten ere errepikatuko dira helmuga turistiko horiek?

Iazko udako argazkiak joera argia erakusten du: Hegoaldeko turistek hurbiltasuna, erosotasuna eta ezagutzen dituzten lekuak lehenesten dituzte. Kantabriak, Errioxak, Burgosek eta Tarragonak sailkapeneko lehen postuetan jarraitzen dute, eta, gainera, oro har, kopuruek gora egiten dute (edo oso egonkor daude), eta horrek agerian uzten du zaila dela leialtasun turistikoarekin apurtzea.

Hala ere, gaur egun, aldatzen ari da abagunea. Nazioarteko turismoa susperraldi betean dago eta ekonomiaren inflazioak ez du etenik, ostatuen prezioek gora egiten jarraitzen dute, jasangarritasunarekiko kezka gero eta handiagoa da. Eragile horiek guztiek oporren mapa alda dezakete 2025ean. Hondartza, herri eta hiriburu berak hautatuko ote dituzte euskal turistek? Nazioarteko helmugen pisuak gora egingo al du?