'San Juan' baleontzia Pasaiako badian da jada, historia egiteko prest
Oraindik ez dute lan guztia amaitu, mastak, oihalak eta beste xehetasun batzuk falta baitira. Asmoa da 2027an Kanadarantz abiatzea, euskaldunek bere garaian egiten zuten modura.
San Juan ontziak, XVI. mendeko euskal baleontziaren erreplikak, aro berri bati ekin dio ostiral honetan uretan, lehorreko eraikuntza fasea amaitu ostean, nazioarteko itsas ondarearentzat mugarri bat ezarriz. Ekitaldi instituzional hunkigarria Pasaiako Albaola Itsas Kultur Faktorian hasi da, Errenteriako Zaria Abesbatzaren musika koralarekin eta Aitor Mendiluze, Amets Arzallus eta Maialen Lujanbioren bertsoekin. Jon Maiak eta Maitena Salinasek aurkeztu dute ekitaldia.
Proiektuak giza azpiegitura zabala eskatu du, ia desagertuta dauden lanbideak berraktibatzeko gai izan dena (hala nola erriberako aroztegia, errementaritza, belategia edo kordeleria), eta publikoaren aurrean garatu da, ikerketarako, dibulgaziorako eta ezagutza transmititzeko espazio bizian. Erreplika honen eraikuntzak ontzigintza tradizionala eta berpizkundeko euskal itsas teknologiaren ikerketa zorrotza uztartzen ditu.
Imanol Pradales lehendakariak nabarmendu duenez, ontzi batetik haratago, gure historiaren sustraietatik begiratzen dion artelana da: "Izan ginena, garena eta izaten jarraitu nahi duguna sinbolizatzen duen herri-proiektua da". Era berean, azpimarratu du euskaldunak aitzindariak izan zirela "itsasontzien eraikuntzaren eta baleen ehizaren inguruan industria oso bat garatzeko". "Horixe izan zen gure espezializazio-maila, eta legeak aldarrikatu ziren atzerriko potentziek euskal profesionalak kontratatu ez zitzaten", adierazi du.
Ekitaldian bildutako ordezkari eta agintarien artean, besteak beste, hauek izan dira: Xabier Agote Albaolako presidentea, Eider Mendoza Gipuzkoako ahaldun nagusia, Marisol Garmendia Espainiako Gobernuak Euskadin duen ordezkaria, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea, Jose Antonio Santano Garraio eta Mugikortasun Iraunkorraren Estatu idazkaria, Fernando Clavijo Kanarietako presidentea eta Teo Alberro Pasaiako alkatea.
Eider Mendoza Gipuzkoako ahaldun nagusia hunkituta agertu da, jende askok errealitate bihurtu duen "amets hau" gauzatuta ikusita. Mendozak eskerrak eman dizkie proiektu honetan parte hartu duten guztiei, eta azpimarratu du aukera ematen duela balioetan eta historian sakontzeko, berrikuntzaren, anbizioaren, lanaren, ausardiaren eta lankidetzaren bidez.
Bestalde, Xabier Agote Albaola irabazi-asmorik gabeko elkarteko presidentea pozik agertu da, eta urte hauetako lana nabarmendu du: "Erronka handia izan da, ez bakarrik ontzi honen eraikuntzagatik, baita Euskal Herriko itsas historiaren berreraikuntzagatik ere". Agotek nabarmendu du oraindik ez dutela lan guztia amaitu, oraindik mastak, oihalak eta beste xehetasun batzuk falta direlako. Edonola ere, asmoa da prestaketa lanak amaitzen diren bitartean bisitatu ahal izatea, 2027an Kanadarantz abiatu aurretik, euskaldunek egiten zuten modura.
San Juan ontziaren hondarrak 1978an aurkitu zituzten Red Bayn (Labrador, Kanada), Selma Huxley historialariak egindako ikerketei eta Robert Grenierrek zuzendutako Kanadako Parkeak Urpeko Arkeologia Zerbitzuaren kanpainei esker. Milaka pieza aztertu eta katalogatzeari esker, XVI. mendeko ontziaren kroskoa eta eraikuntza-teknikak zehaztasunez definitu ziren, eta San Juan nazioarteko erreferente bihurtu zen urpeko arkeologian. Albaolak urpeko arkeologia zerbitzu horrek egindako txosten zehatza jaso ondoren ekin zion erreplika zientifikoa eraikitzeari.
Zein da San Juan baleontziaren etorkizuna?
◆ Fase berria: kroskoa uretaratu ondoren, itsasontziaren ekipamendua hasiko da.
◆ Artisau-lana: mastak, kandelak, aingurak eta aparailuak XVI. mendeko teknikekin muntatuko dira.
◆ Datu teknikoak: 4 km-ko sokak eta 600 m²-ko bi kandela sorta beharko dira.
◆ Museo-ontzia: San Juan ontziaren azken fasean bisitatzeko moduko gunea izango da.
◆ Eskola bizia: proiektuak erriberako aroztegiaren ofizioa bizirik mantentzen du, artisau berriak trebatuz.
◆ 2027ko horizontea: aurreikusita dago naoak Atlantikoa zeharkatzea Kanadarako bidean, XVI. mendeko euskal balea-ontzien bidaiei erantzunez.
◆ Eskifaia historikoa: 40 bat lagunek garaiko arropa eta baldintzekin nabigatuko dute, erosotasun modernorik gabe.
EUSKAL ONDAREA
San Juan baleontzia: Atlantikoko uretan berpiztu zen euskal altxorra
XVI. mendean Pasaian eraikitzen ziren ontzi ugarietako bat da San Juan itsasontzia. 1565eko udaberrian, Kanadako kostaldearen aurrean hondoratu zen, eta itsaspean egon zen 400 urtez baino gehiagoz. 1978an ontzia aurkitu zuten, eta, harrezkero, euskal merkataritzari eta itsas ondareari buruzko historiaren adierazgarria da. 12 urteko lanen ostean, Pasaiako Albaola ontziolak baleontzi mitikoaren erreplika uretaratuko du gaur arratsaldean.
Zure interesekoa izan daiteke
Insaustiren ustez, etxebizitza tasatua da Donostiako "klase ertainarentzako irtenbidea"
Donostiako alkatearen iritziz, etxebizitza tasatua da klase ertainak Donostian etxebizitza bat eskuratu ahal izateko irtenbidea; izan ere, "etxebizitza babestu bat eskuratzeko baremoen gainetik dago, baina merkatu libreko prezioen azpitik".
Normaltasuna berreskuratu dute Bi-30 errepidean, auto-istripu batek Avanzadan eta Txorierrin hainbat kilometrotako auto-ilarak eragin ostean
Hainbat ibilgailuk talka egin dute Bi-30 errepidean, eta horren ondorioz 3 pertsona artatu behar izan dituzte.
Babes ofizialeko etxebizitzen salerosketan egiten den iruzurrarekin amaitu nahi du Eusko Jaurlaritzak
Denis Itxaso sailburuaren hitzetan, oso zabalduta dago iruzurra egitea babes ofizialeko etxebizitzak saltzean, eta ezkutuan erosleari gainbalio bat eskatzea. Babes ofizialeko etxeak espekulazioaren aurka egiteko sortu zirela defendatu du eta praktika horien aurka gogor egingo dutela jakinarazi du.
40 urteko gizon bat atxilotu dute bikotekideari eta Gasteizko taberna bateko arduradunari erasotzeagatik
Gertaera joan den larunbat gauean izan zen, Oto etorbideko ostalaritza-establezimendu batean.
Donejakue Bideak erromesen arretarako bulego bat ireki du Iruñean
Orreaga eta Donibane Garaziren ostean, Donejakue Bideko lehen hiria da Iruñea, eta bertako Kale Nagusiko 6. zenbakian erromesentzako arreta bulego bat zabaldu dute. Bakarra da Estatu osoan (Santiago de Compostelakoaz gain).
AAk emozioak interpretatzen ditu dagoeneko, baina legea ez da egokitu oraindik, EHUren ikerketa batek ohartarazi duenez
Sistema horiek modu jarraituan funtzionatzen dute egiten duguna etengabe aztertzen eta gure portaerari buruzko ondorioak ateratzen, eta horrek zaildu egiten du gaur egungo kategorien arabera sailkatzea. Datuak Babesteko Espainiako Agentziaren saria jaso du ikerketak, eta Leire Escajedo EHUko Konstituzio Zuzenbideko irakasle eta ikertzaileak "teknologiak aurrera egiten duen azkartasunaren eta Zuzenbideak horretara egokitzeko duen gaitasunaren arteko desfasea" daogela azpimarratu du.
Pertsona bat hil da Guardian, trafiko istripuz
Ezbeharra A-124 errepidean gertatu da. Oraindik argitzeke dauden arrazoien ondorioz, Gasteizerako noranzkoan zihoan furgoneta bat errepidetik irten eta irauli egin da.
Eusko Jaurlaritzak informazio-kanpaina bat jarri du abian Euskadiko Etxebizitza Plan Integralaren neurri nagusiak azaltzeko
Kanal anitzeko estrategia da, eta Eusko Jaurlaritzak bizitegi-larrialdiari aurre egiteko abian jarritako neurri nagusiak herritarrei azaltzera bideratuta dago. Aurkezpena bat dator bihar, maiatzak 12, indarrean sartuko den etxebizitzaren arloko Premiazko Neurriei buruzko Dekretua argitaratu izanarekin.
Lukas Aguirre kasuko fiskalak esan du "hiltzeko asmoarekin" labankatu zutela gazte hernaniarra
22na urteko kartzela-zigorra eskatu du labankaden ustezko egile materialarentzat eta labana eman zion gizonarentzat. Gogorarazi du biktimak ez zuela ebakirik eskuetan, ezta "defentsa-zauririk" ere.
Maialen Mazonen senarra espetxean artatu zuen medikuak esan du ez zuela buru nahasmendu zantzurik
Azaldu duenez, atxilotu zuten delituaren ezaugarriengatik sartu zuten Jaime Roca auzipetua suzidioak prebenitzeko programan, ez bere buruaz beste egiteko arriskua zegoenik detektatu zutelako. Epaiketaren seigarren saioa hartu du gaur Arabako Lurralde Auzitegiak.