'San Juan' baleontzia Pasaiako badian da jada, historia egiteko prest
Oraindik ez dute lan guztia amaitu, mastak, oihalak eta beste xehetasun batzuk falta baitira. Asmoa da 2027an Kanadarantz abiatzea, euskaldunek bere garaian egiten zuten modura.
San Juan ontziak, XVI. mendeko euskal baleontziaren erreplikak, aro berri bati ekin dio ostiral honetan uretan, lehorreko eraikuntza fasea amaitu ostean, nazioarteko itsas ondarearentzat mugarri bat ezarriz. Ekitaldi instituzional hunkigarria Pasaiako Albaola Itsas Kultur Faktorian hasi da, Errenteriako Zaria Abesbatzaren musika koralarekin eta Aitor Mendiluze, Amets Arzallus eta Maialen Lujanbioren bertsoekin. Jon Maiak eta Maitena Salinasek aurkeztu dute ekitaldia.
Proiektuak giza azpiegitura zabala eskatu du, ia desagertuta dauden lanbideak berraktibatzeko gai izan dena (hala nola erriberako aroztegia, errementaritza, belategia edo kordeleria), eta publikoaren aurrean garatu da, ikerketarako, dibulgaziorako eta ezagutza transmititzeko espazio bizian. Erreplika honen eraikuntzak ontzigintza tradizionala eta berpizkundeko euskal itsas teknologiaren ikerketa zorrotza uztartzen ditu.
Imanol Pradales lehendakariak nabarmendu duenez, ontzi batetik haratago, gure historiaren sustraietatik begiratzen dion artelana da: "Izan ginena, garena eta izaten jarraitu nahi duguna sinbolizatzen duen herri-proiektua da". Era berean, azpimarratu du euskaldunak aitzindariak izan zirela "itsasontzien eraikuntzaren eta baleen ehizaren inguruan industria oso bat garatzeko". "Horixe izan zen gure espezializazio-maila, eta legeak aldarrikatu ziren atzerriko potentziek euskal profesionalak kontratatu ez zitzaten", adierazi du.
Ekitaldian bildutako ordezkari eta agintarien artean, besteak beste, hauek izan dira: Xabier Agote Albaolako presidentea, Eider Mendoza Gipuzkoako ahaldun nagusia, Marisol Garmendia Espainiako Gobernuak Euskadin duen ordezkaria, Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidentea, Jose Antonio Santano Garraio eta Mugikortasun Iraunkorraren Estatu idazkaria, Fernando Clavijo Kanarietako presidentea eta Teo Alberro Pasaiako alkatea.
Eider Mendoza Gipuzkoako ahaldun nagusia hunkituta agertu da, jende askok errealitate bihurtu duen "amets hau" gauzatuta ikusita. Mendozak eskerrak eman dizkie proiektu honetan parte hartu duten guztiei, eta azpimarratu du aukera ematen duela balioetan eta historian sakontzeko, berrikuntzaren, anbizioaren, lanaren, ausardiaren eta lankidetzaren bidez.
Bestalde, Xabier Agote Albaola irabazi-asmorik gabeko elkarteko presidentea pozik agertu da, eta urte hauetako lana nabarmendu du: "Erronka handia izan da, ez bakarrik ontzi honen eraikuntzagatik, baita Euskal Herriko itsas historiaren berreraikuntzagatik ere". Agotek nabarmendu du oraindik ez dutela lan guztia amaitu, oraindik mastak, oihalak eta beste xehetasun batzuk falta direlako. Edonola ere, asmoa da prestaketa lanak amaitzen diren bitartean bisitatu ahal izatea, 2027an Kanadarantz abiatu aurretik, euskaldunek egiten zuten modura.
San Juan ontziaren hondarrak 1978an aurkitu zituzten Red Bayn (Labrador, Kanada), Selma Huxley historialariak egindako ikerketei eta Robert Grenierrek zuzendutako Kanadako Parkeak Urpeko Arkeologia Zerbitzuaren kanpainei esker. Milaka pieza aztertu eta katalogatzeari esker, XVI. mendeko ontziaren kroskoa eta eraikuntza-teknikak zehaztasunez definitu ziren, eta San Juan nazioarteko erreferente bihurtu zen urpeko arkeologian. Albaolak urpeko arkeologia zerbitzu horrek egindako txosten zehatza jaso ondoren ekin zion erreplika zientifikoa eraikitzeari.
Zein da San Juan baleontziaren etorkizuna?
◆ Fase berria: kroskoa uretaratu ondoren, itsasontziaren ekipamendua hasiko da.
◆ Artisau-lana: mastak, kandelak, aingurak eta aparailuak XVI. mendeko teknikekin muntatuko dira.
◆ Datu teknikoak: 4 km-ko sokak eta 600 m²-ko bi kandela sorta beharko dira.
◆ Museo-ontzia: San Juan ontziaren azken fasean bisitatzeko moduko gunea izango da.
◆ Eskola bizia: proiektuak erriberako aroztegiaren ofizioa bizirik mantentzen du, artisau berriak trebatuz.
◆ 2027ko horizontea: aurreikusita dago naoak Atlantikoa zeharkatzea Kanadarako bidean, XVI. mendeko euskal balea-ontzien bidaiei erantzunez.
◆ Eskifaia historikoa: 40 bat lagunek garaiko arropa eta baldintzekin nabigatuko dute, erosotasun modernorik gabe.
EUSKAL ONDAREA
San Juan baleontzia: Atlantikoko uretan berpiztu zen euskal altxorra
XVI. mendean Pasaian eraikitzen ziren ontzi ugarietako bat da San Juan itsasontzia. 1565eko udaberrian, Kanadako kostaldearen aurrean hondoratu zen, eta itsaspean egon zen 400 urtez baino gehiagoz. 1978an ontzia aurkitu zuten, eta, harrezkero, euskal merkataritzari eta itsas ondareari buruzko historiaren adierazgarria da. 12 urteko lanen ostean, Pasaiako Albaola ontziolak baleontzi mitikoaren erreplika uretaratuko du gaur arratsaldean.
Zure interesekoa izan daiteke
Ezkabarteko suteagatik hustutako Usi, Anotz eta Nabatz herrietako bizilagunak etxera itzuli ahal izan dira
Suhiltzaileen Zerbitzuak ikuskapen hegaldi bat egin du 08:00ak aldera: sua ez dago kontrolatuta, ezta egonkortuta ere. 112-SOS Nafarroak herritarrei eskatu die ez daitezela gerturatu suhiltzaileak eta langileak dabiltzan tokietara, horien lanak ez oztopatzeko.
Nafarroako Gobernuak nekazaritza jarduerak mugatu ditu lehorreko lurretan ostiraletik aurrera, sute-arriskua dela eta
Ezkaba mendiaren inguruan ostegunean piztutako sute handiaren ondorioz hartu dute erabakia. Izan ere sute horretan, zazpi parketako suhiltzaileen laguntza behar izan da, eta Nafarroako Foru Erkidegoan sua itzaltzeko dauden baliabide guztiak bideratu behar izan dituzte bertara, larrialdiko eta babes zibileko ekipoak tenkatzear eraginez.
Oinezko batzuei eraso egin ostean Santurtziko Udaltzaingoak zauritu zuen gizon bat hil da
Gizona ospitalera eraman zuten astelehenean Poliziaren esku-hartze baten ondorioz, hainbat pertsonari eta bertara joan ziren agenteei eraso egin ondoren. Gizona bi egun geroago hil da ospitalean.
Gaur hasiko da udako trafikoko operazio berezia, eta nazioarteko zikulazioan 2,27 milioi ibilgailuk EAE zeharkatzea espero da
Uda honetan, nazioarteko eta barruko joan-etorriak areagotzea aurreikusten da, eta, horregatik, neurri bereziak hartuko ditu Eusko Jaurlaritzak, trafikoaren kudeaketa hobetu eta udako gorabeherak murrizteko.
Auto-ilara luzeak BI-10 errepidean Bilbon, Kantabriarako noranzkoan, istripu baten ondorioz
BI-10 errepideko zirkulazioan eragina izan du istripuak, eta arazo handiak daude Kantabriarako noranzkoan. Une batzuetan, 3 kilometrotik gorako auto-ilarak erregistratu dira Bilbo inguruan.
Emakumezko bidaiariak: "Ez dut bakarrik bidaiatzen, neure buruarekin baizik"
Zerk bultzatzen ditu emakumeak inor barik bidaiatzera? Zeintzuk herrialde dira egokienak? Segurtasun, ekonomia eta logistika gomendioak bildu ditugu, hiru euskal emakumezko bidaiariren laguntzarekin.
Albiste izango dira: Venezuelako lurrikaren biharamuna, baso-sutea Ezkabarten eta irteera operazioa hasiko da
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Honela geratu da La Guaira, 7,2 eta 7,5 graduko lurrikaren ostean
Tragediaren isla dira eroritako eraikinak, kalteak jasan dituzten azpiegiturak eta milaka biktima. Larrialdi-taldeek eremu kaltetuenetan lanean jarraitzen dute, kalteak neurtzen eta biktimak erreskatatzen.
Euskal Udalekuak elkarteak bere proiektua mehatxatzen duten erabaki politikoak salatu ditu, eta ekitaldi handi bat deitu du abuztuaren 29rako, Bernedon
Proiektuaren jarraipena arriskuan jartzen duten erabaki politikoak salatu dituzte. Egoera horren aurrean, euren ekimena defendatzeko eskura dituzten "baliabide guztiak" erabiliko dituztela adierazi dute, eta ekitaldi handi bat deitu dute abuztuaren 29rako Arabako udalerrian. Aldi berean, haur eta gazteei zuzendutako udako kanpaina berri bat prestatzen jarraitzen dute.
Ezkabarteko sutea berpiztu egin da egonkortuta egon ostean
SOS Nafarroak jakinarazi duenez, ez dute oraindik egonkortzea lortu. 17:40 inguruan piztu da, eta haizearen ondorioz, berehala zabaldu da.