Euskadin delituak egiten dituzten adingabeen kopurua % 11ra jaitsi da, eta justizia errestauratiboaren arrakasta % 73ra iritsi da

Euskadin, gazte-justiziako neurriak aplikatzen zaizkien adingabeen berrerortze-tasa % 13tik % 11ra jaitsi da 2018 eta 2024 artean, Maria Jesus San Jose Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideetako sailburuak jakinarazi duenez. Horren aburuz, ezarritako neurrien % 73k emaitza positiboa dituzte, arau-hausleek erantzukizunak beren gain hartzea errazten dutelako, biktimei eragindako kaltearen ordaina errazten dutelako eta berriro delituak egiteko arriskua murrizten dutelako.

San Josek 2020-2024 Gazte Justiziaren V. Planaren ebaluazioa aurkeztu du asteazken honetan Eusko Legebiltzarreko Justizia eta Giza Eskubideen Batzordean, eta planaren seigarren edizioaren ildo nagusiak aurreratu ditu.

Sailburuak gogorarazi duenez, Gazte Justiziaren V. Plana "gazte-justizia eraginkorra, prebentiboa eta hezitzailea bermatzeko diseinatu zen, sistema judizialarekin harremanetan jartzen den adingabe bakoitzaren errealitate indibidualera egokituta".

Helburu horrekin, ebaluatutako aldian, adingabeek egindako 11.751 arau-hauste erregistratu ziren; horietatik 9.784 delituak izan ziren —lapurretak, lesioak eta etxeko eta generoko indarkeria, batez ere—, eta 1.967, delitu arinak.
   
Arau-hauste horien aurrean 3.611 neurri aplikatu ziren; gehienek zaintzapeko askatasuna, zentroetan sartzea eta gizartearentzako prestazioak zekarten. Era berean, 2.738 zigor-epai eman ziren, eta 222 absoluzio-epai. Sailburuaren ustez, datu horiek erakusten dute planak "bete egin duela ebazpen judizialen betearazpen eraginkorra ziurtatzeko helburua, neurriak modu proportzionalean eta adingabe bakoitzaren beharretara egokituta aplikatuz".

Adingabe arau-hausleen profila

Adingabe arau-hausleen profilak erakusten duenez, 16 eta 17 urteko gizonezkoak dira lehen delitua egin duten gehienak, "Euskal Autonomia Erkidegoan jaiotakoak batik bat". Izan ere, atzerritarrak % 28 dira, eta gainerakoak, bertakoak. Gehienek arau-hauste bakarra egiten dute eta neurri bakarra ezartzen zaie, nahiz eta portzentaje handi batekin hainbat esku-hartze egin behar izaten diren. Horrek agerian uzten du "erantzun egokitu eta malguen beharra".

San Josek azaldu duenez, Euskadin beste autonomia-erkidego batzuek baino "adingabe atzerritar arau-hausle gehiago" dago, eta horren eragileetako bat da Euskadik "harrerarako eta babeserako gaitasun handiagoa duela", eta. horren ondorioz, "profil ahul batzuk autonomia-erkidego honetara iristen" direla.

Gainera, gogorarazi duenez, "adingabe migratzaile asko familia-sarerik gabe iristen dira, ibilbide oso gogorrak eginda"; hori dela eta, ospitaleratze- eta arreta- protokoloak" berrikusi eta eguneratu egingo dituzte. "Babes bera, eskubide eta betebehar berberak guztientzat, bertan zein kanpoan jaio", adierazi du.

Ebaluazioak justizia errestauratiboaren garrantzia  erakusten du, 2.470 bitartekaritza egin baitziren aldi horretan, eta horietatik % 73k emaitza positiboa izan zuten. Bitartekaritza horiei esker, "adingabeei erantzukizuna egotzi ahal izan zaie, biktimei egindako kaltearen ordaina erraztu da eta berrerortzea murriztu da", kasu bakoitzeko banakako eta familiako faktoreei erreparatuta. Sailburuak adierazi duenez, mekanismo hori ez da erraza,eta "konpromisoa eta ahalegina eskatzen ditu, hezkuntza eta erantzukizun pertsonala indartuz".