Txileko Gobernuak eta oposizioak galdeketa bat adostu dute Konstituzio berria egiteko
Txileko Gobernuak eta oposizioak Konstituzio berria egiteko bide orri bat adostu dute ostiral honetan. Zehazki, plebiszitu baten bidez, beste Lege Nagusi bat nahi duten edo ez galdetuko diete herritarrei, eta, baiezkoak irabaziz gero, zein formula konstituziogile nahiago duten.
Galdeketa 2020ko apirilean egingo da, eta Txileko gaur egungo Konstituzioa ordezkatzea proposatuko die herritarrei. Izan ere, indarrean dagoena 1980an onartu zen, Augusto Pinocheten diktaduran (1937-1990), eta gaur egungo krisi sozialaren aurrean herrialde justuago bat eraiki ahal izateko oztopo handia dela salatu dute herritarrek. Testuinguru horretan, lau aste daramatzate jada protestekin, eta, gutxienez, 22 pertsona hil dira poliziaren eta manifestarien arteko istiluetan.
Plebiszitu horrek bi galdera izango ditu. Lehenik eta behin, Konstituzio berri bat nahi duten edo ez erantzun beharko dute herritarrek.
Bigarrenean, Konstituzio berria zein organo-motak idatzi behar duen erabaki beharko dute herritarrek, hau da, legebiltzarkideek eta zeregin horretarako hautatutako herritarrek erdibana osatutako talde batek ("konstituzio-konbentzio misto bat"), edo helburu horrekin bereziki aukeratutako kideek osatutako batzar batek ("konstituzio-konbentzio bat").
Lege Nagusi berria egiteko proposamenak aurrera egitekotan, bi instantzia horietako kideak 2020ko urrian hautatuko dituzte, sufragio unibertsalaren bidez, eskualde eta udal hauteskundeak izango diren egun berean.
Aukeratutako "organo-eratzailea" osatzen duten kideek bi herenen babesarekin onartu beharko dituzte haien arauak eta bozketa-erregelamendua.
Konstituzio berria idatzi ostean, herritarrek beste galdeketa batean berretsi beharko dute, nahitaezko sufragio unibertsalaren bidez.
Bakearen aldeko akordioa
"Bake sozialaren eta Konstituzio berriaren alde" izena duen akordioak, herrialdeak bizi duen "krisi sozial eta politiko larriari" erantzun nahi dio, "herritarren mobilizazioari" eta Sebastian Piñera presidenteak aste honetan egindako deiari. Laburbilduz, "bakea, justizia soziala eta Konstituzio berria lortzeko batasunaren alde" urratsak ematea du helburu akordio horrek.
Indar politiko ofizialistak eta oposizioko alderdiak bi egunez bilduta egon ostean adostu dute plebiszitu hori aurreikusten duen ituna.
"Egun handia da Txilerentzat eta demokraziarentzat", esan zuen atzo Jaime Quintana Senatuko presidenteak, akordioa hedabideen aurrean iragarri zuenean.
Quintanak adierazi duenez, akordio horrekin politikak bere gain hartzen du txiletarrek manifestazioetan salatu dituzten "bidegabekerien gaineko erantzukizuna".
Zure interesekoa izan daiteke
Iranek bake akordiorako adostasunak onartu ditu, eta AEBri egotzi dio beti atzera botatzea
Reza Zabib Iranek Espainiako Estatuan duen enbaxadoreak negoziazioak nahasten aritzea egotzi dio Donald Trump AEBko presidenteari. Era berean, Israelek bakea oztopatzeko ahaleginetan jarduten duela salatu du, eta Ormuzko itsasartearen kontrola Irani aitortu behar zaiola.
Akordiorik gabe amaitu da Trumpek Iranekin Etxe Zurian egin duen bilera
AEBko presidenteak esan du Irango Islamiar Errepublikak uko egin behar diola arma nuklearrak garatzeari, eta berehala ireki behar duela Ormuzko itsasartea.
Errusiako drone batek Errumaniako etxebizitza eraikin bat jo du, eta "bortxaketa larria" izan da EBren ustez
Ez da lehen aldia Errusiako drone bat Errumaniako aireko espazioan sartzen dena, baina bai etxebizitza baten kontra egiten duena. Bi pertsona zauritu dira. NATOk ohartarazi du aliatuak defendatzeko prest dagoela, eta Errumaniak "pareko erantzuna" iragarri du.
Blue Origin konpainiaren kohete batek eztanda egin du Floridan, jaurti aurretik egindako proba batean
New Glenn kohetearen motorrak pizteko proba batean gertatu da leherketa, jaurtiketa egin aurretik egin ohi duten probetako batean.
Frantziak XVII. mendeko lege esklabista bat baliogabetu du
Luis XIV.ak 1685ean sinatutako legeak, "Kode beltza" izenekoak, esklabuak ondasun higiezinen pare jarri zituen. Esklabutza 1848an abolitu zuten, baina "Kode beltza" ez dute gaur arte indargabetu. Frantziako sistema kolonialak 1,5-2 milioi pertsona egin zituen esklabu, adituek egindako kalkuluen arabera.
AEBk dio Iranekin aurreakordioa lortu duela, baina honek ukatu egin du itxita dagoela
Axios hedabideak aurreratutako informazioaren arabera, Iranek “murrizketarik gabe” ahalbidetuko luke nabigazioa Ormuzeko itsasartean. Tasnim agentzia irandarrak ukatu egin du elkar ulertze batera iritsi izana, eta testua oraindik amaitu gabe dagoela gaineratu du.
Israelek Libano bonbardatu du berriro eta gutxienez 17 hildako utzi ditu
Era berean, Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroak Gazako Zerrendaren % 70 kontrolatzeko agindua eman dio Israelgo Armadari.
Gizon bat atxilotu dute Berlinen turista bilbotar bati egindako erasoaren egileari ustez laguntzeagatik
Erasoa iazko otsailean gertatu zen Europako Hildako Juduen Monumentuaren ondoan. Biktima, Bilboko 30 urteko gazte bat, erasotik bizirik atera zen Alemaniako hiriburuan hainbat egun ospitalean eman ondoren. Erasoaren egileari 13 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten martxoan, hilketa saiakera, lesio larriak eta Estatu Islamikoaren kide izatea egotzita, eta orain arte ez da ezagutu ustezko laguntzaile baten existentzia.
Porrota Enhanced Games txapelketan: milioika dolar saritan eta dopin librea, ofiziala izango ez den errekor bakar baten truke
Enhanced Gamesek, substantzia debekatuak erabiltzea baimentzen zuen kirol-esperimentu polemikoak, kale egin du. Kristian Gkolomeev igerilariak lehiaketaren errekor bakarra lortu du: milioi bat dolar irabazi du, baina bere errekorra ez da ofiziala izango. 42 parte-hartzaileetatik 38k dopatzeko substantziak erabili zituzten: % 91k testosterona eta % 71k giza hazkundearen hormona. Dopinaren Aurkako Munduko Agentziak eta federazioek atleten osasunerako arriskuaz ohartarazi dute.
Txina gero eta gertuago da Ilargitik: Shenzhou-23 ontzia bart abiatu da Tiangong espazio estaziora
Shenzhou-23 espazio-ontzia bart abiatu da Txinako Gobi basamortutik, helburu argi batekin: 2030erako astronautak Ilargira bidaltzea. Txina gainontzeko potentziak baino hamarkadak geroago batu bada ere espazioko lasterketara, urte gutxitan denei aurrea hartzen ari zaie, eta orain AEBen lehiakide gogorrena da espazioan.