Zentzuz jokatu
Aste honetan ezagutu ditugu Richard Nixon presidente estatubatuarrak eta Henry Kissinger segurtasun aholkulariak, Salvador Allende sozialistak Txileko hauteskundeetan izandako garaipenaz zeukaten iritzia. Orain badakigu handik aurrera zer gertatu zen, baina harridura eragiten du nola hitz egiten duten beste herrialde bateko egoeraz eta han egin zitekeenaz. Zilegi iruditzen zaie edozein bide erabiltzea gobernu hura botatzeko, eta bi dira hemen ere arrazoiak edo aitzakiak: Ameriketako Estatu Batuen interesak babestea eta komunismoari bidea ixtea.
Aitzakia bera erabili zuten joan zen mendeko 60ko eta 70ko hamarkadetan Hego Amerikan izandako kolpe guztiak bultzatzeko edo zuzenean antolatzeko. Urte horietan, Ameriketako Eskola deituriko akademia militarra tresna nagusia zen militar amerikarrak trebatzeko, Estatu Batuen aholkuak agindu bihur zitzaten batez ere, eta "Gerra Hotza" edozein portaera zuritzeko bidea. Sobietarrekiko gatazka amaitu ondoren, hala ere, ez ziren ez moduak, ezta erabilitako tresnak ere apenas aldatu, Ameriketako Eskolako ikasgaia izan baitira ipar eta ardatz.
Gaur egun, orduan gertatutakoa jakiteko Segurtasun Nazionalaren Artxibora jo behar dute herritarrek, erakunde horrek biltzen baitu gobernuak argitaratutako ezkutuko informazio guztia. Informazio Askatasunerako Legean oinarrituta estatubatuarrek erakunde federaletan bildutakoa jakiteko eskaria egin lezakete eta gobernua erantzutera behartuta dago. Hala ere, salbuespen batzuk badira, gehien bat segurtasunari eta ekonomiari lotutakoak, baina lehenago edo beranduago gertatutakoa eta gobernu federalak egindakoa agerian geratuko da.
Esan ohi da Estatu Batuak onenaren eta txarrenaren adierazle direla, portaera eta erabaki bikainenak eta jokaera makurrenak aurki ditzakegula bertan. Informazio Askatasunerako Legeak dio, demokrazian oinarrituta herritarrei gobernu federalaren informazioa ezin zaiela ezkutatu. Giza eskubideetan oinarrituta, eskubide horien urraketa bortitzenen eremua irekiko digun leihotik begira genezake, eta horrek kontraesan guztiak astintzen dizkigu. Itxuraz demokrazia edo bizimodu era bat babesteko guztia zilegi da, helburuak bidezko bihurtzen ditu tresnak.
Beste herrialde askotan eragozpen handiagoak izaten dituzte garai batean gertatutakoa argitaratu eta zabaltzeko, baina Estatu Batuetan, modu batera edo bestera, egin duten gehiena erakusten digute, lortutakoaren balioa eta garrantzia azpimarratu nahi balute legez, bertako jendeari erakusteko bizitza honetan ez dela ezer musutruk eta dutena babesteko zikindu beharra dagoela. Agian era berean zer diren, duten indarra ere azaltzen digute beste guztioi.
Zure interesekoa izan daiteke
Ormuz zeharkatzen saiatzen diren ontziei eraso egingo diela ohartarazi du Iranek
Bien bitartean, Ameriketako Estatu Batuek iragarri dute gaurtik aurrera Ormuzko itsasartean harrapatuta dauden itsasontziak "askatzeko" operazioa egingo dutela.
Polymarket: apustuen eta gerraren jokoa
Polymarket kriptotxanponetan eta anonimatuan oinarritutako apustu-plataforma bat da, gertaera geopolitikoen inguruan apustu egiteko aukera ematen duena; Eric Trump, Donald Trumpen semea, da horren bazkide eta inbertitzaileetako bat. Borja Macias EHUko irakasleak ohartarazi du informazio pribilegiatua darabiltela; eta adibide moduan jarri du Maduro noiz bahituko zuten zehatz-mehatz asmatu zuen apustu bat.
Melenchon ezkertiarra 2027ko Frantziako presidentetzarako hautagai izango da
"Pribilegioek eta arrazakeriak egiten diote min gehien gure herrialdeari", salatu du politikari ezkertiarrak, eta Frantziako presidentetza lortzen badu, Espainiarekin eta "Latinoamerikako herrialde batzuekin" aliatuko dela ziurtatu du, Donald Trumpen eta Israelen AEBei aurre egiteko.
Flotillako bi aktibisten atxiloaldia bi egunez luzatu dute
Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshek palestinar-espainiarra dira Global Sumud Flotillan parte hartzeagatik Israelgo indarrek atxilotuta dituztenak. Tratu txarrak jaso diuztela salatu dute euren abokatuek. Ekintzaileak "segurtasunez eta duintasunez" tratatzeko eskatu du Anitta Hipper Europar Batasuneko (EB) Kanpo Arazoetako bozeramaileak.
Estatu Batuetako bi soldadu desagertu dira Marokon, maniobra militarretan ari zirela
"African Lion 2026" izeneko ariketa militarretan parte hartzen ari ziren bi militar estatubatuar desagertu ziren larunbat gauean Cap Draa-ko entrenamendu-gune batean, Tan-Tan hiritik gertu, Maroko hegoaldean. Indar estatubatuarrak, marokoarrak eta African Lioni lotutako beste militar batzuk buru-belarri ari dira bilaketa-lanetan, lurreko zein aireko baliabideak erabiliz.
33 intoxikatu, 600 isun eta bi obus desaktibatuta, hiru egun iraun dituen 'rave' jendetsu batean, Frantzian
Le teknival izeneko ravean, 40.000 lagun elkartzera iritsi ziren larunbatean. Legez kanpoko musika topaketa hauek debekatzeko prozesu legegilea martxan da Frantzian, eta hain zuzen ere, horren kontra protesta egiteko antolatu zuten jaia, Barne ministroaren jaioterrian, eremu militar batean.
Iran aztertzen ari da bere 14 puntuko bake planari AEBk emandako erantzuna
Besteak beste, hauxe da Iranek proposatu diona: eraso militarrik egongo ez dela bermatzea, AEBren tropak Irandik ateratzea, itsas blokeoa altxatzea, izoztutako Iranen aktiboak libratzea, konpentsazioak ordaintzea, zigorrak kentzea eta gerra fronte guztietan bukatzea (Libanon ere bai).
Adur Ramirez de Alda, Global Summud Flotillako kidea: “Denboralea igarotakoan, Turkiara abiatzea da asmoa”
Israelek bidaia geldiarazi ondoren, Kreta Greziako uhartean daude une honetan lau euskal herritar. Ondorengo orduetan erabakiko dute ontzidian jarraitu ala Euskal Herrira itzuli.
830 pertsona hil ditu Israelek Gazan, 2025eko urrian su-etena indarrean jarri zenetik
Guztira, 72.608 gazatar hil eta 172.445 zauritu ditu Israelgo Armadak 2023ko urriaren 7an erasoaldia hasi zuenetik.
Euskal Herrian dira jada Gazara zihoan Global Sumud flotillako bi euskal ekintzaile eta aske geratutako besteek aurrera jarraituko dute
21:00ak aldera iritsi dira bi ekintzaileak Loiuko aireportura. 175 ekintzaile atxilotu zituzten asteazkenean eta horietatik 36 ospitaleetan artatu behar izan dituzte. Guztiak aske utzi dituzte bi izan ezik, Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshe, palestinar espainiarra.