Ameriketako Estatu Batuak Parisko Akordiora eta Munduko Osasun Erakundera itzuli dira
Etxe Zurira iritsi eta lehen egunean, Joe Biden AEBko presidente berriak 17 dekretu sinatu ditu, Donald Trump aurreko presidenteak hartutako zenbait erabaki bertan behera uzteko. Esaterako, Ameriketako Estatu Batuak (AEB) Klima Aldaketari buruzko Parisko Akordiora eta Munduko Osasun Erakundera (MOE) itzuliko dira eta gehiengo musulmana duten herrialdeetako biztanleei AEBra bidaiatzeko debekua altxatu die.
Hauek dira 17 neurriak:
1. Mexikorekiko mugan harresia eraikitzeko lanak eten ditu. Presidenteak bertan behera utzi du Trumpek funtsak desbideratzeko eta harresia eraikitzeko lanak finantzatzeko ezarri zuen larrialdi nazionala.
2. Musukoaren erabilera, 100 egunez. Bidenek agindu bat sinatu du estatubatuarrei musukoa erabiltzeko eskatuz bere agintaldiaren lehen 100 egunetan; gaur-gaurkoz estatu batzuetan bakarrik da derrigorrezkoa. Instalazio federaletan derrigorrezkoa izango da.
3. Klima Aldaketari buruzko Parisko Akordiora itzulera. Ameriketako Estatu Batuak Parisko Akordiora itzultzea onartu du. 30 egun beharko dira prozesua gauzatzeko. Donald Trumpek 2017an onartu zuen bertatik irtetea.
4. Munduko Osasun Erakundera itzulera. Aurreko neurriaren ildo berean, presidenteak bertan behera utzi du Ameriketako Estatu Batuak Munduko Osasun Erakundetik (MOE) irteteko Donald Trumpek hartutako erabakia.
5. Alokairuen eta hipoteken luzapena. Bidenek martxoaren 31ra arte atzeratu ditu alokairua ordaindu ezin dutenen etxegabetzeak eta hipoteken gauzatzeak.
6. Ikasleen zorrak ordaintzeko etena luzatzea. Krisi ekonomikoa tarteko, presidenteak irailaren 30era arte luzatu du gobernu federalen esku dagoen ikasleen zorra ordaintzeko etenaldia.
7. Musulmanei ezarritako betoa altxatu du. Gehiengo musulmana duten herrialdetako biztanleei AEBra bidaiatzeko debekua altxatu die Bidenek. Hauek dira orain arte zerrenda horretan zeuden herrialdeak: Eritrea, Iran, Kirgizistan, Libia, Myanmar, Nigeria, Somalia, Sudan, Siria, Tanzania eta Yemen.
8. Keystone XL oliobidea bertan behera uztea. Presidenteak bertan behera utzi du Keystone XL oliobidearen proiektua, krisi klimatikoaren aurkako borrokaren ikur bihurtu dena, eta Trumpek ingurumenari buruz hartutako ehun erabaki baino gehiago berrikustea agindu du.
9. Bultzada ameslariei. Bidenek sinatutako beste agindu batek DACA programa babesten du, umetan AEBra iritsi ziren 650.000 pertsona inguru, "Dreamers" edo "ameslariak" bezala ezagutzen direnak, deportaziotik babesten dituena.
10. Liberiarren deportazioak, bertan behera. Bidenek 2022ko ekainaren 30era arte luzatu ditu liberiarren deportazioak eta lan-baimenak. Liberiako errefuxiatuentzako programa berezi horrek 4.000 liberiar inguru babestuko ditu.
11. Paperik gabekoen atxiloketak. Paperik gabeko migratzaileak atxilotzeko orduan AEBko Immigrazioa eta Aduanak Kontrolatzeko Zerbitzuak dituen irizpideak berrikusteko agindu du Bidenek.
12. Paperik gabekoak erroldan sartzea. Gainera, paperik gabeko migratzaileak erroldan sartzeko agindu du.
13. Covid-19aren aurkako koordinatzailea. Presidenteak covid-19aren aurkako koordinatzailearen figura sortu du, txertoen hornikuntza, banaketa eta administrazioa gainbegiratzeko. Jeff Zients izango da koordinatzailea.
14. 1776 batzordearen amaiera. Trumpek sortu zuen 1776 batzordeari amaiera eman dio Bidenek. Historialariek argitaratutako txosten baten arabera, batzorde horrek AEBko esklabotzaren historia desitxuratzen zuen.
15. LGTBQ komunitatea babestea. Gobernu federalean sexu orientazioagatik edo genero identitateagatik lanpostuan gertatzen den diskriminazioaren aurka egin du.
16. Konpromiso etikoa. Presidenteak agindu bat onartu du, gobernu federaleko konfiantzazko kargudunak konpromiso etiko bat sinatzera behartzeko.
17. Trumpen azken orduko neurriak izoztea. Trumpek azken orduetan onartutako neurri arautzaileak bertan behera utzi ditu.
Zure interesekoa izan daiteke
Iranek AEBren azken bake proposamenari erantzun dio
Bertako hedabideen arabera, Irango Islamiar Errepublikak eskatu du negoziazioen lehen fasean gatazkaren amaiera bideratzeko, xehetasun gehiagorik eman ez badu ere.
Abukeshek eta Avila deportatu dituztela baieztatu du Flotillak, Israelen atxilotuta "sei egun gogor" igaro ostean
Israelgo Atzerri Gaietarako Ministerioak iragarri du Abukeshek eta Avila deportatu dituztela, eta "probokatzaile profesional" deitu die.
Israelek Thiago Avila eta Saif Abukeshek aktibistak gaur bertan askatu, eta deportatu egingo dituzte
Israelgo inteligentzia zerbitzuak Adalah giza eskubideen aldeko erakunde eta laguntza legala ematen duen taldeari jakinarazi dionez, bi ekintzaileak "gaur bertan" askatuko dituzte, eta zaintzapean jarraituko dute, deportatuak izan arte. Adalahk egoera gertutik jarraitzen ari dela esan du, "askatzea gauzatzen dela, eta datozen egunetan deportazioa gertatzen dela ziurtatzeko".
Laboristen gainbehera Ingalaterran, Eskozian eta Galesen; populistak eta independentistak nagusi
Ingalaterran, Nigel Farageren Reform UK alderdia nagusitu da iparraldean eta erdialdean; Eskozian, SNP bosgarren agintaldia lortzeko moduan geratu da, eta Galesen, Plaid Cymruk aurrekaririk gabeko garaipena lortu du.
Europar Batasuna, nazioartean ahots bakarraren bila
Gerra hain gertu dauden eta aliantzak aldatzen ari diren honetan, Europak bere ingurura begiratzen du baina baita bere barrura ere. Izan ere, munduan izango duen lekua besteen baitan baino gehiago, bere esku dagoelako.
Putinek eta Zelenskik su-etena adostu dute maiatzaren 9tik 11rako
Era berean, herrialde bakoitzak 1.000 preso askatuko ditu.
EBren berrarmatzea: Alemaniak Europako armadarik handiena izan nahi du
Europar Batasuna berrarmatzeko moduaz eztabaidatzen ari da, AEBk kontinentean duen presentzia militarra murrizteko mehatxua egin ostean. Ane Irazabal EITBk Berlinen duen korrespontsalak egoeraren gakoak aztertu ditu EITBk ekoitzitako “Europa norabide bila” erreportaje sortako atal honetan.
AEBk eta Iranek elkarri eraso egin dioten arren, su-etenak indarrean jarraitzen duela ziurtatu du Trumpek
AEBko presidentearen arabera, bere Administrazioak Iranekin "negoziatzen" jarraitzen du Ekialde Hurbileko gatazkari amaiera emango dion akordioa lortzeko. Iranek, bere aldetik, "garaipena laster" ospatuko duela iragarri du, eta, aldi berean, Ormuzko itsasartearen "jabetza" aldarrikatu du.
Su-etena urratuta, Israelek Libano bonbardatu eta gutxienez hiru pertsona hil ditu
Israelgo eta Libanoko ordezkariek bake elkarrizketen hirugarren txanda egingo dute Washingtonen (AEB) maiatzaren 14an eta 15ean, AEBko Estatu Departamentuko funtzionario batek ostegun honetan jakitera eman duenez.
Energia nuklearra, berriztagarriak… Europa norabide bila ari da, energia-mendekotasunari aurre egiteko
Energia-mendekotasuna da Europar Batasunak aurrean duen erronka nagusietako bat. Kontsumitzen duen energiaren % 57 kanpotik dator, eta % 43 baino ez da Europan ekoizten. Frantzian, energia nuklearraren auzia eztabaida handia sortzen ari da, eta iritzi kontrajarriak eragin ditu. EITB ekoitzitako "Europa norabide bila" erreportaje-sortak aztertu duen gaietako bat da.