2025eko gatazkak: Ekialde Hurbila, Ukraina eta beste tentsio politiko batzuk

2024. urtea amaierara iritsi da, eta 2025ean zehar jarraituko duten hainbat gatazka utzi ditu zabalik, batzuk politikoak, hala nola Georgian edo Pakistanen, eta beste batzuk armatuak, hala nola Ekialde Hurbilean, Sudanen, Sahelen edo Ukrainan.

Ekialde Hurbilean, 2024an zehar, Israelgo Armadak Gaza erasotzen eta suntsitzen jarraitu du, eta Zisjordaniako kologuneak zabaltzen, Yemen bonbardatzeaz eta Siriaren zati bat okupatzeaz gain, Baxar al Assad boteretik kendu zuen jihadisten erasoaldiaren ondoren.

Urte berriari begira, espero izatekoa da Israelek Gaza okupatzea Mendebaldearen pasibotasunaren aurrean, horretarako potentzia nagusien babesa jaso ez duenean, nahiz eta Tel Aviveko erregimenak sistematikoki urratu nazioarteko zuzenbidea.

Bitartean, Libanon urtarrilaren amaieran bukatuko da su-eten ahularen akordioa. Gainera, agintari sionistek argi utzi dute azken etsaia Iran dela, Benjamin Netanyahu lehen ministroak bere agerraldietan behin baino gehiagotan adierazi duenez.

Bestalde, Ukrainan gerra itxuraz geldiezina da, eta bere hirugarren urterantz doa, are gehiago Hungariak Gabonetako su-eten moduko bat lortzeko eta presoen truke handi bat lortzeko egindako saiakerek porrot egin ondoren. Errusiak ekialdean aurrera eragiten jarraitzen du etengabe, eta Kursk eskualdean, Ukrainaren abuztuko erasoaldiaren ondoren, borrokaldiek jarraitzen dute.

Afrika, beti bigarren plano batean: Sahel eta Sudan

Gatazka armatuak aspalditik dituen beste eremu bat Sahel eskualdea da, non Frantziak eragina galdu du Errusiaren alde, eta horrek aldaketa politikoen segida bat ekarri du. Bitartean, Estatu Islamikoaren eta Al-Qaedaren filialen erasoek ehunka hildako utzi dituzte Burkina Fason, Malin edo Nigerren. Gainera, bertako gobernuek zibilen aurkako errepresioarekin erantzun dute.

Afrikan ere, Sudaneko gatazka nazioarteko garrantzitsuenetako bat bihurtu da aurten, batez ere biktimen kopuru handia dela eta. Herrialdea gerra zibil batean murgilduta dago 2023ko apiriletik, RSFko paramilitarrak Indar Armatuetan barneratzearen inguruan liskarrak piztu zirenetik.

Gatazka honek 5.000 hildako eta 1,1 milioi errefuxiatu baino gehiago utzi ditu dagoeneko, Nazio Batuen Erakundearen datuen arabera, eta, gainera, Omar Hasan al Bashir 2019an boteretik kendu ostean irekitako trantsizio-prozesua zapuztu du. Abdala Hamdok lehen ministroa ere boteretik kendu zuten 2021eko urrian.

Tentsio politikoak

Gatazka armatu horietatik haratago, beste herrialde batzuek izaera politikoko tentsioei egin behar diete aurre. Georgian, esaterako, Kremlinen gertuko Gobernuak geldiarazi egin du Europar Batasunarekin bat egiteko prozesua, oposizioaren kritiken aurrean. Oposizioko manifestariek indarkeria erabili dute kaleetan.

Horrela, segurtasun indarrek dozenaka pertsona atxilotu dituzte Gobernuaren aurkako manifestazioetan. Salome Zurabishvili jatorri frantziarreko presidenteak protestak babestu ditu, nahiz eta agintean den alderdi beraren eskutik Presidentetzara iritsi. Orain, oposizioko ahots nagusia bihurtu da.

Georgiako Gobernuan dagoen indar politikoak azken hauteskundeetan garaipena lortu zuen, baina Mendebaldeko potentzien gero eta presio handiagoari aurre egin behar dio. Ameriketako Estatu Batuek eta Europako zenbait estatuk dagoeneko Georgiako Gobernuari zigor ekonomikoak ezarri dizkiote.

Bestalde, Pakistanen hauteskundeak egin ziren 2024an, Imran Jan lehen ministro ohia eta haren alderdi Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) boteretik urrun mantentzen saiatzeko iruzur eta manipulazio akusazioek markatuta. Agintari ohiaren aldeko diputatu independenteek eserleku kopuru errekorra lortu zuten.

Hala ere, Pakistan-Nawaz Liga Musulmana, militarrek gogokoen duten alderdia, Gobernura iritsi zen, eta horrek herritarren eta klase politikoaren arteko krisia areagotu zuen. Jan lehen ministro ohia ere saiatu da bere askatasuna aldarrikatzeko martxak antolatzen.

Hego Amerika

Azkenik, Hego Amerikan, Kolonbian, Gustavo Petro presidentea bere bake plana finkatzen saiatzen ari da.

Kolonbiako agintariek elkarrizketak abiatu dituzte talde armatuekin, Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileetatik (FARC) bereizitako taldeekin, hala nola Estatu Nagusi Zentralarekin, Nazio Askapenerako Armadarekin (ELN), zeinarekin su-etena itxi zuen, edo Golkoko Klanarekin.

Ekuadorren, segurtasun krisia 2024aren hasieran lehertu zen, talde armatuak telebista-kate bateko estudioetan sartu zirenean zuzenean emititzen zuten bitartean.

Daniel Noboaren Gobernuak larrialdi egoera ezarri zuen, eta hilabeteetan luzatu du. Urte amaieran beste luzapen bat berriro onartu du. Herrialdeak hauteskunde presidentzialak egingo ditu 2025eko lehen hilabeteetan.