Groenlandiako krisiari amaiera eman behar dion aurreakordioaren lau oinarriak
Asteazkenean AEBk eta NATOk Davosen (baina Munduko Ekonomia Forotik at) lortutako aurreakordioa lau zutabetan oinarritzen da. Horren barruan, Artikoko uhartean Urrezko Kupula izeneko misilen kontrako ezkutua eraikitzeko AEBko tropak ezartzeko akordioa birnegoziatzea eta Danimarkako lurralde autonomoan inbertsioak kontrolatzea sartzen dira.
Rutte eta Trump, Groenlandiari buruzko bileraren ostean. Argazkiak: EFE, muntaia EITB.
Asteazken arratsaldean Donald Trump AEBko presidentearen eta Mark Rutte NATOko idazkari nagusiaren artean Groenlandiari buruz adostutako aurreakordioak jasotzen dituen lau ardatzak argitaratu dituzte Der Spiegel eta Welt egunkari alemaniarrek, besteak beste. Negozioetan izan da, antza, Friedrich Merz Alemaniako kantzilerra ere.
Hauek dira gaur egun aurreakordioari buruz ezagutzen diren lau puntuak:
1.- Testuaren lehen puntuan modu orokorrean agertzen da "muga-zerga berriak ezartzeko mehatxua desagertu" dela.
Otsailaren 1etik aurrera Groenlandiara soldaduak bidali zituzten Europako zortzi herrialdeei muga-zerga berriak ezartzeari uko egingo diola aurreratu zuen atzo Trumpek.
Hain zuzen ere, Europar Batasuneko (EB) buruzagiek ezohiko goi-bilera batean merkataritza-mehatxu horri erantzuteko hainbat aukera eztabaidatzeko asmoa zuten gaur, aukera irmoena barne, "merkataritza-bazuka" izeneko hertsapenaren aurkako tresna deiturikoa eta 93.000 milioi euro inguruko muga-zergak ezartzea AEBko inportazioen gainean.
2.- Groenlandian tropak jartzeari buruzko akordioa berriz negoziatuko da. Egun indarrean dagoena 1951koa da, 2004an zuzendu zen eta "Defentsa: Groenlandia" izena du. Dokumentu horren 1. artikuluan jasotzen denez, Artikoko uhartearen iparraldeko Thule eta Pituffik aire-basea da "Groenlandiako defentsa-eremu bakarra".
Helburua, orain, itun hori berriro zuzentzea da, Trumpek ezarri nahi duen misilen aurkako Urrezko kupula ezkutuari buruzko klausula bat sartzeko. Ezkutu horrek 175.000 milioi dolarreko kostua izango du eta Israelgo Burdinazko kupula du eredu. 2029ko agintaldiaren amaierara arte indarrean egotea nahi du Trumpek, eta AEB ez ezik, Kanada ere babestea du xede, Txinaren zein Errusiaren balizko erasoen aurrean.
3.- AEBk Groenlandiako inbertsioen kontrolean esku hartu ahal izango du. Horrela, herrialde lehiakideek, Txinak eta Errusiak, esaterako, uhartean baliabideak eskuratzea eragotz lezake. Trumpek bezperan CNBC telebista katean aurreratu zuenez, aurreakordioak uharteko lur arraroen mineralen gaineko eskubideak jasoko ditu.
4.- NATOko Europako estatuek konpromiso sendoagoa hartzen dute eskualde artikoko segurtasunarekiko. Trumpen eskakizuna da hori, zeinak Groenlandiaren inguruetan Txinaren eta Errusiaren itsasontzien eta itsaspekoen ustezko presentzia erabili baitzuen argudio gisa, segurtasun nazionaleko arrazoiengatik Groenlandia bereganatu beharra zeukala azaltzeko. Gaineratu zuenez, AEB baino ez da gai "itzotz masa" horren segurtasuna bermatzeko, bere herrialdea eta mundua babestu ahal izateko.
Aurreakordioan ez dago jasota, jakina denez, uhartearen subiranotasunari eta lurraldetasunari buruzko aipamenik, Danimarkak eta Groenlandiak ez dutelako onartzen Trumpen esku uztea.
Zure interesekoa izan daiteke
Israelek atxilotutako Flotillako ekintzaileak Greziatik aberriratzen hasi dira
Bi ekintzaile, Saif Abukeshek jatorri palestinarreko espainiarra eta Thiago Avila brasildarra, atxikita ditu Israelek, eta Espainiako eta Brasilgo gobernuek berehala askatzeko eskatu dute.
Milaka langile mobilizatu dira mundu osoan beren eskubideen alde, eta lan-baldintza hobeak eskatu dituzte
Europa, Amerika, Asia edota Afrikako hirietan martxa jendetsuak egin dituzte maiatzaren 1ean, soldata hobeagoak, lanaldiaren murrizketa eta prekarietatearen aurkako babes handiagoa aldarrikatzeko, besteak beste.
Iranek negoziatzeko beste proposamen bat bidali dio AEBri
Trumpek onartu du Iranek "aurrerapausoak" eman dituela bere proposamenean, baina ez du baztertzen aukera militarra.
Trumpek merkataritza ituna urratzea leporatu dio EBri, eta autoen gaineko muga zerga % 25era igoko du
AEBko presidenteak aurreratu du datorren astean ezarriko duela neurria.
Elon Muskek onartu du xAIk OpenAIren modeloak erabili dituela Grok entrenatzeko, destilazio bidez
Destilazioa AA modelo baten ikasitakoak beste bati transmititzeko praktika da; horrela, modelo txikiago batek sare neuronal handiagoen jokabidea imita dezake.
Israelek Global Sumud Flotillako bi ekintzaile eraman eta gainerakoak askatu ditu Kretan
Global Sumud Flotillak "legez kanpoko bahiketa" salatu du eta bi kide askatzeko nazioarteko presioa eskatu du; Israelek Gazaren aurkako itsas blokeoa defendatu du.
Trump, Italian eta Espainian dituen tropa estatubatuarrak erretiratzeaz: "Zergatik ez nuke egin behar?"
Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen ustez, Europako herrialde batzuek ez diote lagundu behar izan duenean, Washingtonek Ukrainako gerran lagundu arren, AEBrekin "zerikusirik" ez badu ere.
Israelgo Armadak Global Sumud Flotillako 22 ontzi atzeman ditu nazioarteko uretan
Erasoa nazioarteko uretan egin du, Israeldik 1.000 kilometrora. Israelgo Atzerri Ministerioak jakinarazi duenez, 175 ekintzaile atxilotu dituzte. Azken orduetan, Greziako hondartza batean utziko dituztela jakinarazi dute. Israelen eta inguruetan dauden Espainiako enbaxadak aktibatuta daude bertako pasaportea duten atxilotuak artatu ahal izateko.
Teknofaxismoa ala utopia teknologikoa: Zer da Palantir manifestu futurista?
Silicon Valleyn egoitza duen Palantir Technologies enpresak 22 puntutan laburbildu du Peter Thiel eta Alex Karp tekno-oligarken demokraziari buruzko ikuspegia. Derrigorrezko zerbitzu militarra aldarrikatzen dute, baita adimen artifizialean oinarritutako disuasio militarra ere. Pentsalari batzuek teknofaxismoarekin lotu dute.
Muskek, munduko gizonik aberatsenak, "inozoa" izan zela dio, OpenAI finantzatzeagatik
Muskek bataila legal bati ekin zion 2024an ChatGPTren ardatz den enpresaren, Sam Altman eta Greg Brockman fundatzaileen, eta horien bazkide nagusi Microsoften aurka. Kontratua ez betetzea eta bidegabe aberastea leporatzen die. Bigarren egunez ari da deklaratzen Oaklandeko gorte federal batean (Kalifornia).