EAEko Auzitegi Nagusiak Konstituzionalera igorri du toki-erakundeetan euskararen erabilerari buruzko artikulua

Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak Konstituzio Auzitegiari helarazi dio Toki Erakundeei buruzko 2016ko Euskal Legearen 6.2 artikuluaren interpretazioa. Artikulu horrek udalei aukera ematen die euskara hutsean komunikatzeko, bai barruan, bai beste erakunde batzuekin.

Administrazioarekiko Auzien Salak, Luis Angel Garrido buru duela, horrela erantzun dio Vox alderdiak 2020ko urtarrilean Eusko Jaurlaritzak udaletan hizkuntza ofizialak erabiltzearen inguruko dekretu baten aurka aurkeztutako errekurtsoari, lege horretan oinarrituta baitago dekretua.

Epaiaren arabera, eta Voxek esandakoaren aurka, legeak Konstituzioa betetzen du udalen eta herritarren arteko komunikazioetan euskara eta gaztelania erabiltzeari buruzko artikuluetan. 

Aldiz, euskararen erabilera udalean bertan eta beste erakunde batzuekiko harremanetan arautzeari dagokionez, bat dator Voxekin: 6.2 artikuluak Konstituzioa urratzen du; izan ere, Konstituzioaren arabera, "gaztelaniak eta hizkuntza koofizialek oreka-baldintzetan iraun behar dute, eta ez horietako baten lehentasuneko edo lehentasuneko baldintzetan", eta baliteke autonomia-legeak puntu hori ez bermatzea. Horregatik eskatu dio Konstituzio Auzitegiari horri buruzko iritzia emateko, ondoren artikulu horretan oinarritutako erregelamendu-arauen aurkako errekurtsoa ebatzi ahal izateko.

Lege autonomikoaren 6.2 artikuluak ezartzen duenez, dokumentazioa (aktak, deialdiak, mozioak, etab.) euskaraz idatzi ahal izango da, baldin eta "euskara ez dakiela behar bezala alegatu dezakeen toki-erakundeko kideren baten eskubideak urratzen ez badira".

EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak uste du "kontrolik gabeko arbitrariotasun" arriskua dagoela, euskara ez jakitea "behar bezala" alegatzea eskatzen duelako. Gainera, "aztertutako artikuluak aukera-askatasuna eragozten duen nagusitasunean kokatzen du euskara", izan ere, "euskara ez jakitea baino ez du onartzen espainiera erabiltzeko baldintza gisa".

Fiskaltza ez da Konstituzio Auzitegira jotzearen aurka agertu.

Euskara normalizatzearen alde

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak azaldu duenez, Kontsituzio Auzitegiak hartuko duen erabakiak euskal herritarrek euren bizitza "euskaraz nahiz gazteleraz egin ahal izatea" bermatzea espero du. "Ez dut EAEko Auzitegi Nagusiarekin eztabaidan sartu nahi", nahiko genuekeena da erabakitzen dena erabakitzen dela, euskal herritarrei euren bizimodua gazteleraz bezala, euskaraz ere egin ahal izatea". 

UEMAko lehendakari Iraitz Lazkanok "oso kezkagarria" deritzo auzitegiaren erabakiari, "berriro jartzen baitu jopuntuan udalerri euskaldunen jardun eredugarria". Epaileek argudioen artean aipatu dute Udal Legeko 6.2 artikuluaren gisakoek "gutxietsi" egiten dutela gaztelania, eta argudiobide hori salatu du Lazkanok: "Euskara hizkuntza gutxitua da, eta bidegabea da hura normalizatzeko bidean oztopoak jartzea horrelako argudioak erabiliz. UEMAko udalak ari dira bidea urratzen administrazioak euskaraz funtziona dezan, eta horren aurkako ebazpena da hau. Berriro ere epaitegiak sartu dira hizkuntza politikan, eta berriro ere euskararen normalizazioa trabatzeko".

Udal Legea defendatzeko bidean "babes osoa" agertu dio UEMAko lehendakariak Eusko Jaurlaritzari. Horrekin batera, dei egin die udalei, pausoak ematen jarrai dezaten: "urteotan aurrerapen handiak egin ditugu udalen jarduna euskalduntzen, baina oraindik badugu zer egina: oztopoak oztopo, jarrai dezagun lanean".