Eragindako kaltea aitor dezatela eskatu die Eusko Jaurlaritzak "gerra zikinaren eragileei"

Eusko Jaurlaritzak "gerra zikinaren eragileei" eskatu die egindako kaltea onartzeko eta "erantzukizuna bere gain hartzeko, erreparatzeko borondatearekin". Hala egin du gaur, Donostiako Kursaal Jauregian, motibazio politikoek eragindako indarkeriaren biktimak aintzatesteko ekitaldi sinbolikoan. Orain arte, euskal erakundeek 334 pertsonari aitortu diete biktima izaera, 187ri 107/2012 Dekretuarekin eta 147ri 12/2016 Legearekin.

Biktimen kolektibo horren ordezkaritza zabala bildu da ekitaldi horretan, baita politika eta gizarte arloko hainbat pertsona ospetsu ere. Omenaldian, 12/2016 Legearen Balorazio Batzordeko presidente Juana Balmasedak eta Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Nerea Melgosak parte hartu dute. Ekitaldian, azken horrek biktima horiei hainbat hamarkadatan eragin dizkieten "giza eskubideen urraketa larriak" aitortzearen garrantzia nabarmendu du, eta oinarrizko hiru printzipio planteatu ditu: egia jakiteko eskubidea, justizia izateko eskubidea eta erreparazioa jasotzeko eskubidea.

Lehen printzipioari dagokionez, Melgosak nabarmendu du motibazio politikoengatiko indarkeria-ekintzak ezagutu eta gogoratu behar direla, eskuin muturreko terrorismoa, talde parapolizialak, gerra zikina eta tortura barne. Eta gertakari horiek gizartearen memoria kolektiboaren parte izan behar dutela adierazi du.

Justiziari dagokionez, sailburuak salatu du "isiltasunaren eta zigorgabetasunaren mantua" izan dela giza eskubideen urraketaren eta motibazio politikoko indarkeriaren biktimen inguruan. Ildo horretan, autokritika zintzoa egiteko deia egin du, eta egindako mina aitortzeko, erantzukizuna onartzeko eta erreparatzeko borondatea erakusteko eskatu die "Estatuari eta gerra zikinaren, torturaren eta terrorismo adierazpen ororen eragileei".

Hirugarren printzipioari dagokionez, erreparazioa nabarmendu du, "biktimei buruzko gure ekintza politikoaren zutabe gisa". Era berean, Balorazio Batzordeak egindako entzute-lana goraipatu du sailburuak, "profesionaltasuna, zorroztasuna eta gizatasuna" erakutsi baititu.

Melgosa biktimei zuzendu zaie zuzenean: "Egia jakin dadila, justizia egin dadila, zigorgabetasunari amaiera eman dakiola, jasan zenituzten eskubideen urraketa ofizialki eta sozialki onar dadila, zuen zauriak orbaintzen joan daitezen eta berriro gerta ez dadin".

Bere hitzaldiaren amaieran, halaber, biktimen etiketak eta haien iritzia gainditzeaz hitz egin du sailburuak, "agente eragilearen arabera", eta "nahi dugun herrialdea" definitu du: "Giza eskubideen urraketa oro bidegabea izan zela eta guztiz bidegabea dela aldarrikatzeko beldurrik ez duen herrialdea".

Biktimen testigantzak

Maitena Salinas kazetariak gidatu du 70eko, 80ko eta 90eko hamarkadetan motibazio politikoagatik indarkeriaren biktima izan ziren pertsona guztien aitorpen sinbolikoa egiteko saioa. Ekitaldian zehar, hiru biktima euren esperientzia azaltzen aritu dira: Lisardo Calo (Guardia Zibilaren tiro batek zauritu zuen 1979an, Donostian, etxera itzuli nahian ari zela izandako istilu batzuetan), Luis Maria Ralla Arruti (1972an atxilotu eta torturatu zuten, 19 urte zituela) eta Olatz Etxabe (1975ean, Kanpanzar gainean zuen tabernan, Batallon Vasco Españolek tiroz hil zuen Iñaki Etxaberen alaba).

Nerea Gorriti eta Dorleta Urretabizkaia aktoreek ere parte hartu dute bertan, Pili Zabala eta Axun Lasaren testigantzei ahotsa emanez eta hainbat poesia errezitatuz. Musika Iñaki Salvadorrek eta Maria Berasartek egin dute, eta Kukai konpainiak hainbat dantza pieza interpretatu ditu.