Hauxe esaten zuen Agirre lehendakariak 50eko hamarkadaren amaierako migrazio-fenomenoari buruz

Imanol Pradales lehendakariak migrazioaren fenomenoa jarri du gaur urte amaierako diskurtsoaren erdigunean, eta, besteak beste, 1957an Jose Antonio Agirrek erbestetik egindako Gabon mezua gogoratu du. Pradales gaur egun Euskadin bizi diren 300.000 pertsona baino gehiagori zuzendu zaie, beste herrialde batzuetatik etorri ondoren, eta herrialdearen harrera-bokazioa azpimarratu du, "bertako kide izan nahi dutenentzat", baita kohesioaren eta gizarteratzearen beharra ere.

50eko hamarkadaren amaierako Gabon mezuan, orduko lehendakariak gerraosteak eta Estatu espainiarraren barruko lurralde-desberdintasunak markatutako migrazio-fenomeno bat aztertu zuen. Gogora ekarri zuen milaka pertsona joan zirela eskualde pobretuetatik industria-eremu oparoagotara, hala nola Euskadira, muturreko premiak bultzatuta: "Beste lurralde batzuetan eurenak ukatzen dien ogiaren bila emigratzen duten behartsu horiek guztiak betiko miserableak dira, arbitrariotasuna nagusi den Estatu baten bidegabekeriaren lehen biktimak, gizarte-desberdintasun nabarmenena eraginez".

Agirrek, erbestean izandako esperientziatik abiatuta, migrazioaren fenomenoaren irakurketa enpatikoa egitea proposatzen zuen, migratzailearen egoera eta erbesteratuarena parekatuz, eta etxetik urrun bizitzeak dakarren sufrimenduaren ulermen sakona eskatzen zuen: "Emigratzailea beti da behartsua. Atzerrian tratu ona edo txarra zer den eta zer esan nahi duen ulertzeko erbesteratuta bizi denak baino hoberik ez dago, eta emigratu oro da atzerriratua, hein txiki batean bada ere, joaten den euskalduna edo Euzkadira datorren arrotza".

Harrerari dagokionez, diktadura betean, Agirrek errespetu eta gizatasun printzipio argiak defendatzen zituen. Horrela, gaitzespen-diskurtsoen aurrean, Euskadira integratzeko eta beren patua kolektiboki partekatzeko asmoz etortzen zirenekiko maitasuna eskatzen zuen: "Gure herrira bizitzera eta bertan integratzera datorren etorkina, gure lurra eta gure askatasun-kausa bere eginez, errespetuz eta maitasunez inguratu behar da".

Barne autokritika gogor bat ere egiten zuen, arriskurik handiena kanpotik ez zetorrela ohartaraziz, baizik eta euskal herritarrek eurek erantzukizunak alde batera uztetik: "Koreanismorik arriskutsuena gure artean sortu eta bizi dena da, hau da, euskal herritarren artean". Hitz horiekin, euskararen, justiziaren eta konpromiso sozialaren utzikeria deitoratzen zituen: "Koreanismo askoz okerragoa eta larriagoa da hori aberriarentzat, lur arrotzetatik etorrita gurera asimilatu nahi duena baino".

Azkenik, Agirrek migrazioa maila etikoan kokatzen zuen, gorrotoan edo bazterkerian oinarritutako edozein irtenbide baztertuz: "Arazo hau ez da konponduko ez gorrotoz ez indarkeriaz, baizik eta herrialdearen beharrak emanez bere bizikidetzarekin eta osasun nazionalarekin".