Zer aldatzen dute estatu-kolpearen agiriek?
Otsailaren 23ko paperen desklasifikazioak oihartzun handia sortu du, aurreikuspenak bete ez diren arren. Josu Chueca historialariak aztertu du zer neurritan aldatzen den estatu-kolpeari buruzko kontakizuna.
Antonio Tejero, Estatu kolpe saiakeran. Argazkia: Europa Press
Estatu-kolpe saiakeraren inguruko agirien desklasifikazioak hautsak harrotu ditu asteon, nahiz eta azkenean aurreikuspenak ez bete. Zenbait irakurketaren arabera, monarkia indartuta atera da, argi geratu baita matxinatutako militarrek erregea hartu zutela porrotaren erantzule.
Agiriek, baina, Juan Carlos I.aren jokabideaz zalantza batzuk elikatu dituzte. Dokumentu baten arabera, militar kolpistekin bildu zen prozesu judiziala hasi baino lehen, epaiketak Errege Etxea kaltetu ez zezan. Inteligentzia zerbitzuek jokatu zuten paperaz ere ugaritu dira susmoak: gutxienez CESIDeko sei langilek parte hartu zuten kolpean, desklasifikatutako dokumentuetan agerian geratu denez.
Josu Chueca historialariak gogoeta egin du desklasifikazioaren ondorioez, eta argi utzi du erabakiak bidea ireki behar duela Trantsizioko beste zenbait pasarteren inguruko informazioa desklasifikatzeko.
"Asko dira argitu beharrekoak: 78ko Sanferminak, Martxoaren 3a Gasteizen, 1976ko Montejurrako gertakariak... Horiek ere desklasifikatu beharko lirateke. Eta aste honetan ikusi dugunak bidea ireki beharko luke. Zergatik ez?"
Kontakizun orokorra
Historialari nafarraren ustez, "goizegi" da zehazteko zertan aldatzen den estatu-kolpe saiakeraren gaineko kontakizuna.
"Ematen du orain arte eduki dugun kontakizun nagusiaren lerro nagusiak indartu direla. Garrantzi handiko hedabide batzuek, behintzat, hortik jo dute. Hala ere, nire ustez denbora behar da dokumentazioan sakontzeko eta ondorioak ateratzeko", adierazi du Chuecak.
Erregearen jokabidea
EHUko doktorearen ustez, "kontakizun nagusi" horren oinarriak zerikusi zuzena dauka Juan Carlos I.aren jokabidearekin. Zerbitzu sekretuen dokumentazioak erakutsi du erregeak ez ziola baimenik eman Armada Jeneralari Zarzuelako Jauregira joan zedin, arratsaldeko 19:00ak aldera. Era berean, Errege Etxeko buru Sabino Fernandez Campok muga argiak jarri zizkien matxinatutako militarrei arratsaldean zehar, agirien arabera.
Chuecaren esanetan, garrantzitsua izan zen Fernandez Camporen eragina: "Uste dut garrantzia eduki zuela bere irizpideak, Juan Carlos I.ak ikus zezan ezin zuela kolpea babestu; gogoratzeko, esaterako, zer gertatu zen Alfonso XIII.arekin Primo de Riveraren kolpea babestu eta urte batzuetara. Hurbileko zuen, baita ere, Greziako Constantinoren kasua: militarren alde egin zuen eta, diktadura jausi zenean, alde egin behar izan zuen".
Edonola ere, historialariaren iritziz, zalantzak ez dira argitu estatu-kolpea baino lehenago errege emerituak jokatu zuen rolaz: "Badirudi kolpea baino lehen bazuela informazioa militarren testuinguruan mugitzen zenaz. Oso hurbilekoak zituen militarrak, baita matxinatuetako batzuk ere. Armada Jenerala gertu-gertukoa zuen. Eta enpatia zuen eurekiko. Hori ere ikusi da. Nola jokatu zuen aurreko aste eta hilabeteetan? Ez dakigu. Ematen du jende asko jasotzen zuela Zarzuelan, eta, antza, bazen pertsona bat entzuten zekiena. Entzun eta entzun egiten zuen, posizio argi bat erakutsi gabe. Babes argirik adierazi gabe".
Desklasifikatutako dokumentuetako bat. Argazkia: Europa Press
Inteligentzia zerbitzuen rola
CESID Espainiako inteligentzia zerbitzu nagusiak izan zuen parte-hartzeaz ere zalantza ugari ikusten ditu Chuecak. Argi geratu da zenbait agentek "era aktiboan" parte hartu zutela.
Desklasifikatutako dokumentu batek agerian utzi du: "Edo bazuten aldez aurretik estatu-kolpearen berri, edo planifikatu zuten gero gauzatu zen laguntza operatiboa. Gero, estaltzen saiatu ziren".
"Hala ere, ez dena argi geratu da goi-mailako agenteen parte-hartzea. Hor itzal asko daude oraindik ere. Parte hartu zutenak sei agente horiek baino ez ziren izan? Horren gainean dagoen informazio guztia desklasifikatu da?", galdetu du.
Trantsizioaren giro hauskorra
Azkenik, Chuecaren ustez, dokumentuek agerian utzi dute trantsizioaren giro nahasi eta hauskorra, bai eta gai nazionalak eduki zuen pisua ere.
"Kuarteletan oso giro kritikoa zegoen Suarezekiko eta, oro har, Trantsizioarekiko. Erregeak bazekien. Eta nazionalitateen gaiak garrantzi handia eduki zuen une nahasi hartan. Ezinezkoa zen Europako testuinguruan horrelako estatu-kolpe batek arrakasta edukitzea eta Frankismora itzultzea, eta horregatik sortu ziren Armada planaren moduko alternatibak: kontzentrazio gobernu bat, eskuinarekin, zenbait sozialistekin eta militarrekin. Ez zen gauzatu, baina kolpeak ondorioak eduki zituen, batez ere nazionalitateei dagokienez. Hortik LOAPA delakoa etorri zen, eta galga jarri zitzaien Katalunia eta Euskal Herriko prozesuei", amaitu du.
Zure interesekoa izan daiteke
Diputatuen Kongresuak bigarrenez indargabetu ditu etxegabetzeen aurkako luzamendua eta babes sozialerako beste neurri batzuk
Atzera bota duten arauak berritasun bat zekarren, duela hilabete indargabetutakoarekin alderatuta: etxegabetzeak etetea ez zitzaien aplikatuko bi etxebizitza edo gutxiagoko jabeei, Gobernuak EAJrekin hitzartutako emakida bat.
Espainiako Gobernuak desklasifikatutako dokumentuek “etsipena” eragin dute; Feijook, ordea, Juan Carlos I.a itzul dadila eskatu du
EH Bildu, EAJ, Compromis eta BNG taldeen arabera, estatu kolpe saiakeraren inguruan zeuden zalantzak ez dira argitu.
Santurtziko alkateak dimisioa ofizial egin du: "Lasai noa, jakinda beti jokatu dudala legearen barruan"
Karmele Tubillak otsailaren 12an eman zuen alkatetza uzteko erabakiaren berri, "arrazoi pertsonal, familiar eta politikoak" argudiatuta. Berriro ere oposizioari egotzi dio berak dimititzea eragin duen egoera sortzea, gogortu egin duelako gobernuaren aurkako jarduna.
Legebiltzarrak onartu du Espainiako Gobernuari eskatzea martxoaren 3ko sarraskian Estatuak izan zuen papera aitortu dezala
EAJren eta PSE-EEren aldeko botoekin onartu dute eskakizuna. Sumarrek eta EH Bilduk aurkeztutako proposamenari egindako zuzenketa onartu dute. Horrez gainera, Sekretu Ofizialen Legearen erreforma desblokeatzeko ere eskatu dute, eta gertakari haren inguruko informazioa eskuragarri jartzeko eskatu dute.
Bengoetxea: “Gobernua lanean ari da uda honetarako udalekuetako segurtasuna bermatzeko”
Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariordearen arabera, zilegi da konponbideetan parte hartzea, baina ez da arrazoizkoa besteenak blokeatzea, EH Bilduri erreferentzia eginez. Dena den, lasaitasun mezua bidali die familiei.
Gazteria Legearen erreforma urgentziaz onartzeari oztopoak jartzea aurpegiratu dio EAJk EH Bilduri
EAJren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak koalizio subiranistari galdetu dio "zein den haren alternatiba", epeak irakurketa bakarreko prozeduraren bidez laburtu ezean.
EH Bilduk Eusko Jaurlaritzari egotzi dio udalekuak arautu gabe egotearen erantzukizuna
Nerea Kortajarena EH Bilduko legebiltzarkideak azaldu duenez, Gazteria Legea 2022an onartu zen, eta arau hori "ez du garatu Eusko Jaurlaritzak". "Etxeko lanak ez egiteak", udalekuen arloa "erregulatu gabe egotea" eragin duela salatu du.
Antonio Tejero hil da, O23ko estatu kolpe saiakeran protagonista izan zen teniente koronela
Estatu kolpe saiakeraren dokumentu desklasifikatuak argitarau diren egunean jakin da Tejero hil egin dela. Estatu-kolpe saiakera egotzita, 30 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina, bete, erdia bete zuen.
Euskara indarberritzeko prozesuan norabide aldaketa bat proposatzen duen ‘Lurralde Estrategia’ aurkeztu du UEMAk
Estrategiak bi ideia nagusi ditu oinarrian: arnasguneen eta landa-eremu euskaldunenaren gainbehera iraultzea eta indartzeko bidean jartzea, eta hizkuntza politika lurralde ikuspegitik planifikatzea.