Chivitek "ekintzatik abiatutako" demokraziaren alde egin du, eta etxebizitza, prezioak eta osasuna jarri ditu erronken zeregin-zerrendan

Maria Chivite Nafarroako presidenteak ireki du legegintzaldiko Foru Komunitatearen egoerari buruzko azken eztabaida Parlamentuan, eta "demokrazia ekintzatik indartzeko" deia egin du, "zatiketa", "bazterketa" eta "eskubideen murrizketa" sustatzen dituzten indarren oldarraldiaren aurrean.

Chivitek eguneroko bizitzan erabilgarria dela erakusteko gai den demokrazia defendatu du, eta gaurko agerraldia aurpegia emateko, funtzionatzen ez duenik dagoela aitortzeko eta legealdiaren azken zatirako lehentasunak finkatzeko aukera gisa planteatu du.

Presidenteak herritarren kezka nagusien artean kokatu ditu etxebizitza eskuratzea, prezioen igoera, osasun-arreta jasotzeko zailtasunak eta bizikidetza. "Nafarroako herritarrek ez digute azalpen abstrakturik eskatzen. Erantzunak eskatzen dizkigute", adierazi du, eta eskaera horietako batzuk zerrendatu ditu: erosahalmena berreskuratzea eta etxebizitzak dakartzan gastuei aurre egin ahal izatea, hitzordu mediko bat garaiz lortzea, seme-alabak heztea eta "beldurrik gabeko etorkizuna eraikitzea".

Arlo ekonomikoan, Chivitek Nafarroaren azken urteotako bilakaera eta "oparotasun partekatuaren" ereduaren alde egin du, hazkundea, gizarte kohesioa eta lurralde oreka uztartuz.

Presidenteak aitortu duenez, Nafarroak aurrera egin behar du alor horietan, eta, besteak beste, gazteen eta iraupen luzeko langabezia, lan-ezbeharren kopurua eta gizonen eta emakumeen arteko soldata-arrakala murriztu. Abuztuan urtearteko inflazioa % 4,2ra iritsi zen, eta Chivitek erosahalmenaren babesa jarri du bere politika fiskalaren lehentasun. 2027ko Aurrekontuen "helburu nagusia" familiak babestea eta soldatak aukera gehiago ematea bilatuko omen du.

Presidenteak azpiegiturei eskaini die bere hitzaldiaren zati bat, eta onartu du atzerapenak daudela bi proiektu garrantzitsutan: Nafarroako Ubidearen bigarren fasean eta Belateko tunelaren bikoizketan. 

Ubidearen eraikuntza "nahiko genukeena baino gehiago, zentzuzkoa dena baino gehiago" kostatzen ari dela onartu du, baina proiektuak aurrera jarraitzen duela eta Gobernuak laster Ministerioarekin hitzarmena sinatzea espero duela adierazi du.

Belateri dagokionez, Chivitek egungo kontratua amaitzeko eta egiteke dauden obrak berriro lizitatzeko erabakia defendatu du, hasierako diseinua "teknikoki bideragarria ez dela" ematen duelako. Gainera, ukatu egin du hartutako erabakietan "esku-sartze politikorik" egotea, eta azpiegitura Europarekin adostutako epeen barruan amaituko dela bermatu du.

Hezkuntzan, Chivitek PISAren emaitzak "zorrotz" aztertzeko eta ikasgeletako "arreta berreskuratzeko" beharra defendatu du, pantailen eta kontzentrazio faltaren aurrean.

Era berean, 0 eta 3 urte bitarteko plaza publikoak doakoak direla nabarmendu du, eta 100 eta 150 euro bitarteko laguntza berriak iragarri ditu, ikastetxeetan eta Lanbide Heziketan egingo dituen inbertsioez gain.

Osasun arloan, itxaron-zerrendek "etsipena" eragiten dutela onartu du presidenteak, eta egungo neurriak nahikoak ez direla onartu du. Plantillak indartzearen alde egin du, bereziki Lehen Mailako Arretan, eta antolaketa hobetzearen alde.

Chivitek osasun jarduera berriak iragarri ditu, besteak beste, haurren hortz-arreta handitzea eta mamografietarako adimen artifiziala erabiltzea aztertzea, telemedikuntza bultzatzeaz gain.

Gizarte-zerbitzuetan, mendekotasuna eta desgaitasuna aitortzeko itxaronaldiak murriztea jarri du lehentasuntzat. Errefortzuak, eguneko zentro berriak eta diruz lagundutako 500 plaza iragarri ditu 30 udalerritan baino gehiagotan.

Migrazioari dagokionez, politika "ordenatua eta segurua" defendatu du, eta "migratzailea kriminalizatzearen" kontra agertu da. Nafarroan bizi diren eta jatorria atzerrian duten 145.000 lagunen ekarpena defendatu du.

Nafarroako presidentearen esanetan, etxebizitza da "herritarren kezka nagusia", eta esku hartze publiko handiagoa defendatu du. Adierazi duenez, merkatuak berez du bermatzen etxebizitza eskuragarria izatea, eta erregulazioa, etxebizitza hutsak mugitzea, eta parke publikoa eta eskaintza berria eraikitzearen aldeko apustua egin du.

Chivitek nabarmendu du Nafarroak azken hamabost urteetan izan duen etxebizitza eraikuntza mailarik altuena duela egun, eta 27.000 etxebizitza berri inguru eraiki nahi dituela Iruñerrian. Eremu tentsionatuetan prezioak urtebetean % 5 jaitsi direla zehaztu du, eta hainbat neurri aipatu ditu, hala nola sasoiko alokairuen eta logelen erregulazioa eta jabe handien erregistroa.

Gainera, Foru Gobernua etxebizitza enpresa misto baten sortzekotan omen da, udalekin batera hutsik dauden pisuak mugitzen, eta alokairurako laguntzak eta poltsa publikoa mantentzen. Etxe On estrategiak 735 etxebizitza eraikitzea aurreikusten du, gazteen emantzipazioa bultzatzeko, familien ahalegina murrizteko eta herrietan biztanleria kopuruari eusten laguntzeko.

Chivitek autogobernuaren alde egin du herritarrengandik "gertu" erabakitzeko eta zerbitzu publikoak hobetzeko tresna gisa. Bere gobernuak Nafarroako eskumenak handitu dituela defendatu du, eta azken bi legegintzaldietan aurreko bi hamarkadetan baino gehiago aurreratu dela.

Aurrerapenen artean Trafikoaren transferentzia eta AP-68 autobidearen titulartasuna aipatu ditu. Gainera, legegintzaldia amaitu aurretik I+G+Bren eta Lan eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzaren kudeaketaren transferentziak osatzea aipatu du helburutzat.

Euskarari dagokionez, "bertako hizkuntza" eta Nafarroako ondare komunaren zati gisa definitu du. Hura ikasteko eta askatasunez erabiltzeko aukerak zabaltzea defendatu du, muga politiko bihurtu gabe.